خبرگزاری راسک: در آستانه سفر قریبالوقوع دونالد ترامپ به منطقه خاورمیانه، نشانههایی از تغییر رویکرد دولت او نسبت به بحران غزه و مأموریت فرستاده ویژهاش، استیو ویتکاف، به چشم میخورد؛ تحولی که همزمان با افزایش تنشها در نوار غزه و احیای حملات اسرائیل علیه حماس، ابعاد تازهای پیدا کرده است.
بنابر گزارش نیویورک تایمز، ماه گذشته، زمانی که ترامپ نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، را در واشنگتن به حضور پذیرفت، وعدههای انتخاباتی او مبنی بر پایان جنگ غزه بار دیگر زیر ذرهبین رسانهها قرار گرفت. رئیسجمهور آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره این وعده، با لحنی خوشبینانه گفت: «مایلم جنگ متوقف شود، و باور دارم این اتفاق بهزودی خواهد افتاد.» اما از آن زمان تاکنون، نهتنها پیشرفتی حاصل نشده، بلکه شرایط میدانی به شکل نگرانکنندهای وخیمتر شده است.
روز دوشنبه، نتانیاهو هشدار داد که ارتش اسرائیل آماده اجرای عملیات نظامی تازهای است. این هشدار پس از تصویب برنامهای در کابینه امنیتی برای احضار دهها هزار نیروی ذخیره صادر شد. در چنین شرایطی، تحلیلگران بیم آن دارند که هرگونه گسترش حملات اسرائیل، فرصت باقیمانده برای توافق آتشبس را نیز از بین ببرد.
در واشنگتن، بسیاری از ناظران سیاسی نسبت به تغییر اولویتهای دولت ترامپ ابراز نگرانی میکنند. بهویژه که بهنظر میرسد کاخ سفید، پس از دورهای از تمرکز بر تلاشهای دیپلماتیک جهت آزادسازی گروگانها، اکنون موضعی منفعلتر در قبال غزه در پیش گرفته است.
ایلان گلدنبرگ، از کارشناسان باسابقه مسائل خاورمیانه در دولتهای پیشین آمریکا، میگوید: «اوایل ریاستجمهوری ترامپ، تمرکز اصلی بر بحران غزه بود. اما با فروپاشی آتشبس، عملاً به اسرائیل چراغ سبز داده شد تا بدون محدودیت عمل کند.»
در این میان، استیو ویتکاف که پیشتر نقش محوری در تلاشهای دیپلماتیک برای تثبیت آتشبس ایفا میکرد، حالا در مأموریتهای گستردهتری مشارکت دارد. ویتکاف، از نزدیکان قدیمی ترامپ و توسعهدهنده املاک، حالا نهتنها درگیر پرونده ایران شده، بلکه چندین مرتبه نیز با ولادیمیر پوتین برای گفتگو درباره بحران اوکراین دیدار کرده است. این تحرکات، نشانهای از تغییر اولویتها در ساختار سیاست خارجی ترامپ قلمداد میشود.
از سوی دیگر، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه جدید آمریکا و مشاور امنیت ملی منصوبشده توسط ترامپ، تاکنون نقش فعالی در زمینه تحولات اسرائیل و غزه ایفا نکرده است. غیبت او در تحولات اخیر، بهویژه در آستانه سفر رئیسجمهور به منطقه، برای برخی ناظران قابل تأمل است.
ترامپ قرار است هفته آینده به عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی سفر کند؛ سفری که در سایه تنشهای فزاینده غزه میتواند اهمیت ویژهای بیابد. برخی تحلیلگران معتقدند ترامپ ممکن است در این سفر از مواضع تندتر اسرائیل حمایت کند و به تلاش برای ضربه نهایی به حماس چراغ سبز نشان دهد.
در همین زمینه، اظهارات اخیر او که گفته اگر گروگانها آزاد نشوند «جهنم به پا خواهد شد»، نشانهای از تحمل بالای او نسبت به رویکرد نظامی اسرائیل تلقی میشود.
مایکل ماکوسکی، رئیس مؤسسه یهودی امنیت ملی آمریکا، با مقایسه عملکرد دولت ترامپ و بایدن، میگوید: «برخلاف دولت بایدن که تلاش میکرد کوچکترین تحرکات ارتش اسرائیل را مدیریت کند، ترامپ سیاستی غیرفعالتر و انعطافپذیرتر اتخاذ کرده است.»
او افزود که اکنون ارتباط مقامات اسرائیلی با واشنگتن کمتر شده و فشار مستقیمی برای عبور کمکهای انساندوستانه نیز وجود ندارد. بهگفته او، اسرائیل احتمالاً درست پس از بازگشت ترامپ از خاورمیانه، یک حمله زمینی گسترده دیگر را آغاز خواهد کرد.
در بیانیهای که از سوی شورای امنیت ملی آمریکا منتشر شده، بر تعهد دولت ترامپ به آزادی گروگانها و پایان دادن به حاکمیت حماس بر غزه تأکید شده است. اما از نظر منتقدان، این اظهارات با تحولات میدانی و کمرنگ شدن نقش آمریکا در فرآیند میانجیگری چندان همخوان نیست.
با تغییر مأموریتهای فرستاده ویژه ترامپ و سکوت نسبی مقامات جدید دولت در قبال تحولات جاری، بهنظر میرسد که دولت آمریکا در حال بازتعریف نقش خود در بحران خاورمیانه است؛ روندی که ممکن است آینده درگیری در غزه را بیش از پیش غیرقابل پیشبینی کند.
ویتکاف در نقش تازه؛ همزمان با سفر قریبالوقوع ترامپ به خاورمیانه
