خبرگزاری راسک: در حالیکه افغانستان با بحرانهای شدید انسانی، اقتصادی و امنیتی مواجه است، دفتر هماهنگی کمکهای بشردوستانه سازمان ملل –اوچا اعلام کرده که در هفت ماه نخست سال جاری میلادی، بیش از ۱.۵ میلیون مهاجر به این کشور بازگشتهاند؛ به گفته این اداره بینالمللی بسیاری ازمهاجران در شرایطی اضطراری، بدون آمادگی و بهصورت اجباری از کشورهای همسایه افغانستان اخراج شده اند.
بر اساس گزارش تازه اوچا که تا تاریخ ۱۹ جولای را در بر میگیرد، یک میلیون و ۵۴۱ هزار مهاجر از کشورهای همسایه وارد افغانستان شدهاند. از این میان، بیش از ۱.۲ میلیون تن از ایران و ۳۴۰ هزار تن دیگر از پاکستان برگشتهاند.
تنها در ۱۹ روز نخست ماه جولای، حدود ۴۶۰ مهاجران افغانستانی از ایران اخراج یا وادار به بازگشت شدهاند. اوچا هشدار داده که این روند ممکن است در روزها و ماههای آینده شدت یابد؛ بهویژه با توجه به تصمیم اخیر دولت پاکستان مبنی بر عدم تمدید کارتهای هویتی (PoR) مهاجران افغانستانی که از سال ۲۰۲۵ اجرایی خواهد شد.
روند اخراج مهاجران افغانستانی از ایران و پاکستان در ماههای اخیر به شدت افزایش یافته و به گفته نهادهای حقوق بشری، بسیاری از این بازگشتها بدون اطلاعرسانی، فرصت دفاع قانونی یا حفظ کرامت انسانی انجام میشود.
گزارشها حاکی است که شماری از برگشتکنندگان، حتی با وجود داشتن ویزای معتبر یا اقامت قانونی، از سوی نیروهای امنیتی ایران بازداشت و سپس به اجبار اخراج شدهاند. ایران از اوایل سال جاری روند اخراجهای گروهی را شدت بخشیده است؛ روندی که با انتقاد سازمان ملل و واکنش تند نهادهای حقوق بشری مواجه شده است.
پاکستان نیز در دو سال گذشته سیاست اخراج پناهجویان افغانستانی را دنبال کرده و صدها هزار نفر را بدون سازوکار حمایتی، به افغانستان بازگردانده است. سازمانهای بینالمللی از جمله عفو بینالملل و دفتر حقوق بشر ملل متحد بارها درباره وضعیت پناهجویان اخراجشده هشدار داده و از دولت پاکستان خواستهاند این روند را متوقف کند.
اوچا در گزارش خود به کاهش روزانه آمار بازگشت از ایران نیز اشاره کرده و دلیل آن را احتمالاً گفتوگوهای دیپلماتیک میان گروه طالبان و مقامهای ایرانی عنوان کرده است. با این حال، کارشناسان هشدار میدهند که این کاهش میتواند موقتی باشد و نشانهای از فشارهای پنهان و توافقات پشت پرده است.
در کشوری که زیرساختهای اقتصادی آسیبدیده، نرخ بیکاری بالا، و حمایت اجتماعی حداقلی وجود دارد، بازگشت این تعداد گسترده از مهاجران میتواند بحرانهای موجود را تشدید کند؛ بهویژه که بسیاری از آنها پس از سالها زندگی در خارج از کشور، هیچ منبع درآمد یا پناهگاهی برای شروع دوباره ندارند.
