خبرگزاری راسک: در پی انتشار آمار چندبرابری بازداشت خبرنگاران در کمتر از دو ماه گذشته توسط طالبان، سازمان حمایت از رسانههای افغانستان با صدور بیانیهای رسمی، این اقدام را محکوم کرده و خواستار آزادی فوری این خبرنگاران از زندانهای طالبان شده است. این سازمان روز پنجشنبه، ۱۶ اسد، در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرده که وضعیت ۱۰ خبرنگار بازداشتشده از توسط استخبارات گروه طالبان، نامشخص است و هیچگونه اطلاعات رسمی یا شفافی در مورد محل نگهداری یا دلیل بازداشت آنها ارائه نشده است. این سازمان از طالبان خواسته است تا به «بازداشتهای خودسرانه» خبرنگاران پایان دهد.
سازمان حمایت از رسانهها و خبرنگاران در ادامه بیانیهاش همچنین نسبت به سرنوشت وضعیت نابسامان روزنامهنگاران افغانستان در ایران و پاکستان ابراز نگرانی کرده و از جامعه جهانی خواسته است تا در برابر وضعیت وخیم رسانهها و آزادی بیان در افغانستان سکوت نکند و برای حمایت عملی از خبرنگاران تبعیدی افغانستانی نیز وارد عمل شود.
در همین حال، روز گذشته نیروهای استخبارات طالبان در شهر نیلی، مرکز استان دایکندی، نشرات رادیوی خصوصی «نسیم» را متوقف کرده و سه تن از کارمندان این رسانه را بازداشت کردند. به گفته منابع محلی، کارمندان بازداشتشده این رادیو روز پنجشنبه آزاد شدهاند، اما فعالیت این رادیو همچنان از سوی طالبان متوقف مانده است.
چند روز پیش نیز فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران با نشر بیانیهای اعلام کرده که طالبان تنها در ماه جولای دستکم هفت خبرنگار را بازداشت کردهاند. این آمار از افزایش فشارها و محدودیتها بر رسانهها در افغانستان خبر میدهد.
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان در ماه آگست ۲۰۲۱، ساختار آزادی بیان و فعالیت رسانههای آزاد در این کشور بهطور کامل دگرگون شده است. آنچه پیشتر بهعنوان یکی از دستاوردهای مهم دو دهه گذشته به شمار میرفت، اکنون فلج شده و بهسرعت در حال فروپاشی قرار دارد.
طالبان با وضع مقررات سختگیرانه و نظارت شدید، عملاً آزادی بیان را در افغانستان از بین بردهاند. شماری از رسانههایی که هنوز فعالیت دارند، مجبورند تمامی محتوای خود را پیش از نشر از صافی نظارت طالبان عبور دهند. این وضعیت نهتنها استقلال رسانهای را نابود کرده، بلکه بسیاری از رسانهها را به ابزار تبلیغاتی گروه حاکم نیز مبدل کرده است.
مدیران رسانهها و خبرنگاران محلی، زیر فشار تهدید، بازداشت و سانسور شدید، مجبور به خودسانسوری شدهاند. بازداشتهای پیدرپی، تهدیدهای تلفنی، احضار به نهادهای استخباراتی و وضع محدودیتهای تازه، بخشی از فضای سرکوبی است که طالبان بر رسانهها تحمیل کردهاند.
افزون بر فشارهای داخلی، وضعیت خبرنگاران افغانستان در کشورهای همسایه مانند ایران و پاکستان نیز نگرانکننده است. بسیاری از روزنامهنگاران افغانستانی فاقد مدارک قانونی هستند و به صورت پنهان در این کشورها بهسر میبرند. اکثر این روزنامهنگاران در کشورهای همسایه در انتظار رسیدگی به پروندههای مهاجرتیاند، اما به دلیل کندی بررسی پروندهها، در معرض بازداشت، اخراج و خطرات جدی قرار دارند.
در چنین شرایطی، ادامه فعالیت رسانهای در افغانستان به یک چالش جدی بدل شده است. خبرنگاران میان سکوت و سرکوب گیر افتادهاند و آزادی بیان که زمانی از معدود دستاوردهای افغانستان در سطح منطقه بهشمار میرفت، اکنون بیش از هر زمان دیگری در آستانه فروپاشی کامل قرار دارد.
در حالیکه طالبان حتی کوچکترین انتقاد رسانهای را برنمیتابند، بازداشتهای پیاپی خبرنگاران نشانهای آشکار از یک تلاش سازمانیافته برای خاموش کردن صدای رسانههای مستقل است. در چنین شرایطی، جامعه جهانی و کشورهایی که خود را حامی و بانی «آزادی بیان و ارزشهای دموکراتیک» فراتر از مرزهایشان قلمداد میکنند، اما بهگونهای معنادار و مصلحتی در قبال خاموش شدن چراغ نیمهروشن آزادی بیان در افغانستان سکوت اختیار کردهاند و حتی برخی از کشورها نیز با گروهی که «ارزشهای دموکراتیک و حقوق بشری» را دشمن ایدئولوژیک خود میپندارد، وارد تعامل شدهاند.
