خبرگزاری راسک: دانشمندان با بازسازی دقیق بقایای فسیلی گونهای منقرضشده به نام تیتانوبوآ سرجوننسیس، تصویری تازه از بزرگترین مار تاریخ زمین ارائه کردهاند؛ خزندهای غولآسا که حدود ۶۰ میلیون سال پیش، در دوره پالئوسن، بر جنگلهای گرم و مرطوب آمریکای جنوبی فرمانروایی میکرد.
این گونه نخستینبار در سال ۲۰۰۹ توسط گروهی از پژوهشگران به سرپرستی جیسون جی. هد و جاناتان آی. بلاک در معدن زغالسنگ «سرخخون» در شمال کلمبیا کشف شد. نتایج این پژوهش در نشریه معتبر نیچر با عنوان «مار بوآی غولپیکر از نواحی گرمسیری پالئوسن و شواهدی از دمای بالاتر استوایی در گذشته» منتشر شد.
بر اساس برآوردهای ارائهشده در این مطالعه، طول این مار به حدود ۱۳ تا ۱۴ متر (نزدیک به ۴۶ فوت) میرسید و وزن آن احتمالاً بیش از یک تُن (حدود ۲۵۰۰ پوند) بوده است. قطر بدن آن در ضخیمترین بخش به اندازه دور کمر یک انسان بالغ تخمین زده میشود؛ ابعادی که آن را به شکارچی رأس هرم غذایی در زیستبوم خود بدل میکرد.
تایتانوبوا برخلاف بسیاری از مارهای سمی امروزی، فاقد نیش زهرآگین بود و برای شکار از قدرت عضلانی خارقالعاده خود بهره میبرد. این خزنده با پیچیدن به دور طعمه، فشاری سهمگین وارد میکرد که میتوانست جانورانی بزرگ همچون کروکودیلهای باستانی و لاکپشتهای غولآسا را از پا درآورد. فسیلهای کشفشده در سازند زمینشناسی «سرخخون» نشان میدهد این منطقه در آن زمان پوشیده از جنگلهای انبوه و رودخانههای پهناور بوده است.
اهمیت این کشف تنها به ابعاد حیرتانگیز مار محدود نمیشود. پژوهشگران با تحلیل رابطه میان اندازه بدن خزندگان خونسرد و دمای محیط، به این نتیجه رسیدند که برای رشد به چنین ابعادی، میانگین دمای مناطق استوایی در آن دوره باید چند درجه سانتیگراد گرمتر از برآوردهای پیشین بوده باشد. به بیان دیگر، تایتانوبوا بهعنوان یک «شاخص زیستی» غیرمستقیم، دادههایی ارزشمند درباره شرایط اقلیمی زمین در دوره پس از انقراض دایناسورها فراهم کرده است.
بر اساس تحلیلهای تکمیلی منتشرشده در مطالعات دیرینهشناسی آمریکای لاتین و گزارشهای موزه تاریخ طبیعی فلوریدا، زیستبوم پالئوسن در شمال آمریکای جنوبی از تنوع زیستی قابل توجهی برخوردار بوده و تایتانوبوا احتمالاً در کنار گونههای ابتدایی پستانداران و خزندگان عظیمالجثه میزیسته است.
مدلهای بازسازیشده این مار که در برخی موزههای علوم طبیعی به نمایش درآمدهاند، مقیاس واقعی این شکارچی ماقبل تاریخ را برای عموم ملموس کردهاند. این بازسازیها نهتنها توجه رسانههای علمی بینالمللی را جلب کرد، بلکه به یکی از نمونههای شاخص در مطالعات تکامل خزندگان بدل شد.
کشف تایتانوبوا، افزون بر هیجان عمومی، درک دانشمندان از پویایی اقلیم زمین پس از انقراض بزرگ کرتاسه–پالئوژن را نیز تعمیق بخشید؛ دورهای که با تغییرات شدید زیستمحیطی همراه بود و زمینهساز ظهور و گسترش بسیاری از گروههای جانوری جدید شد.
به این ترتیب، تایتانوبوا تنها یک مار غولپیکر در تاریخ طبیعی نیست، بلکه شاهدی زنده از گذشتهای گرمتر و جهانی در حال بازسازی پس از یکی از بزرگترین انقراضهای تاریخ زمین به شمار میرود.
بازسازی «تایتانوبوا»؛ بزرگترین مار شناختهشده تاریخ زمین
