خبرگزاری راسک: فرید زکریا، تحلیلگر و مجری برجسته آمریکایی، در ارزیابی تازهای از تحولات نظامی در خاورمیانه، تأکید میکند که آنچه در ایران در حال وقوع است، فراتر از یک درگیری منطقهای بوده و بهنوعی تصویری از «چهره آینده جنگها» را به نمایش میگذارد.
بهگفته او، تمرکز صرف بر تیترهای روزانه درباره حملات و ضدحملات، مانع از درک یک تغییر بنیادین در ماهیت جنگ شده است؛ تغییری که بهتدریج در حال بازتعریف قواعد سنتی درگیریهای نظامی است. در همین چارچوب، دادههای اولیه نشان میدهد که در نخستین هفته از پاسخهای نظامی تهران، پهپادها حدود ۷۱ درصد از حملات ثبتشده علیه منافع آمریکا در کشورهای حوزه خلیج فارس را تشکیل دادهاند.
زکریا با اشاره به تجربه جنگ اوکراین یادآور میشود که نشانههای این تحول پیشتر قابل مشاهده بود، اما در ایران، این روند به شکلی شفافتر و ساختاریافتهتر بروز یافته است. او تأکید میکند که جنگ مدرن دیگر الزاماً به معنای استفاده از تسلیحات پیچیده و پرهزینه نیست، بلکه پهپادهای انتحاری ساختهشده از قطعات تجاری و قابل دسترس، بهصورت انبوه وارد میدان شدهاند.
در این الگوی جدید، هزینهها بهطور چشمگیری کاهش یافته است. برای نمونه، یک پهپاد از نوع «شاهد» حدود ۳۵ هزار دالر هزینه دارد؛ رقمی که در مقایسه با سامانههای دفاعی یا تسلیحات پیشرفته، بسیار ناچیز محسوب میشود. این عدم توازن هزینه، به یکی از مؤلفههای کلیدی در تغییر «اقتصاد جنگ» تبدیل شده است.
به باور این تحلیلگر، آنچه امروز در حال شکلگیری است، صرفاً یک تغییر تاکتیکی نیست، بلکه ظهور یک «معماری نظامی جدید» است؛ معماریای که بر پایه سیستمهای خودمختار ارزانقیمت، هدفگیری مبتنی بر هوش مصنوعی، تصاویر ماهوارهای تجاری، شبکههای ارتباطی منعطف، حسگرهای یکپارچه و ابزارهای سایبری بنا شده است.
او تأکید میکند که در این الگو، هدف دیگر تنها وارد کردن ضربه به دشمن نیست، بلکه ترکیب «مقیاس صنعتی»، «یکپارچگی نرمافزاری» و «سرعت انتقال تجربه از میدان نبرد به تولید انبوه» تعیینکننده است. به بیان دیگر، مزیت راهبردی به کشورهایی تعلق خواهد داشت که بتوانند چرخه یادگیری و تولید را با بیشترین سرعت ممکن تکمیل کنند.
زکریا هشدار میدهد که این تحول، پیامدهای عمیقی برای امنیت جهانی دارد. با گسترش پهپادها، میدان جنگ دیگر محدود به جبهههای سنتی نیست و عملاً «همهجا» به صحنه درگیری تبدیل میشود؛ وضعیتی که فشار روانی و عملیاتی بر نیروهای نظامی را بهطور بیسابقهای افزایش میدهد.
او همچنین به یک تغییر بنیادین دیگر اشاره میکند: انتقال تدریجی قضاوت انسانی به الگوریتمهای هوشمند. در این چارچوب، تصمیمگیریهای نظامی بیش از پیش به سیستمهای محاسباتی واگذار میشود؛ روندی که سرعت عملیات را افزایش میدهد، اما همزمان چالشهای اخلاقی و راهبردی جدیدی نیز به همراه دارد.
بهباور فرید زکریا، درس کلیدی تحولات اخیر این است که «دقت» دیگر یک ویژگی محدود و پرهزینه نیست، بلکه در حال تبدیل شدن به قابلیتی قابل تولید انبوه است. در چنین شرایطی، برندگان جنگهای آینده نهفقط دارندگان پیشرفتهترین تسلیحات، بلکه کشورهایی خواهند بود که بتوانند ترکیبی هوشمند از تجهیزات پیشرفته و حجم عظیمی از سامانههای ارزانقیمت بهویژه پهپادها را بهکار گیرند.
این تحلیل نشان میدهد که جنگهای قرن بیستویکم، بیش از هر زمان دیگری، به میدان رقابت میان فناوری، مقیاس و سرعت تبدیل شدهاند؛ میدانی که قواعد آن بهسرعت در حال بازنویسی است.
