خبرگزاری راسک: بر اساس گزارشی از سازمان دیدبان حقوق بشر، محدودیتهای نظاممند و ایدئولوژیک طالبان علیه زنان افغانستانی نهتنها در داخل کشور، بلکه فراتر از مرزها نیز به ابزاری برای خاموشسازی صدای آنان تبدیل شده است؛ روندی که بازتابی از سیاستهای ساختاری حذف زنان از عرصه عمومی و رسانهای به شمار میرود.
فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در این نهاد، در روایت خود از تجربهای اخیر مینویسد که هنگام مکاتبه با یک خبرنگار محلی درباره گزارشی که خود تهیه کرده بود، با درخواستی «شوکآور» مواجه شد: رسانه خواسته بود بهجای او، یک همکار مرد از این سازمان در ویدیو ظاهر شود. این درخواست، بهگفته او، بازتاب مستقیم سیاستهای محدودکننده طالبان است که بهطور سیستماتیک زنان را حتی در جایگاههای تخصصی از حضور مستقل در رسانهها محروم میکند.
عباسی توضیح میدهد که این رسانه بر اساس دستور وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، ملزم شده است که هر زن افغانستانی حتی اگر خارج از کشور زندگی کند در صورت حضور در رسانه باید با پوشش کامل و صورت پوشیده ظاهر شود. این دستور، بهگفته تحلیلگران، نمونهای روشن از تلاش طالبان برای تعمیم قواعد محدودکننده خود به خارج از قلمرو ملی و تحمیل هنجارهای اجباری بر رسانههاست.
او تأکید میکند که در چنین ساختاری، زنان افغانستانی نه بهعنوان متخصص، بلکه صرفاً بر اساس هویت جنسیتی خود تعریف میشوند؛ وضعیتی که عملاً به حذف صدای آنان از عرصه عمومی میانجامد. این رویکرد، از منظر حقوق بشری، نشاندهنده یک نظام سرکوبگر است که آزادی بیان را بهصورت گزینشی و تبعیضآمیز محدود میکند.
بر اساس این گزارش، نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، آزادی بیان در افغانستان بهشدت تضعیف شده و بهویژه برای زنان، تقریباً هیچ فضای معناداری باقی نمانده است. دختران از ادامه آموزش پس از صنف ششم محروماند، زنان با محدودیتهای شدید شغلی مواجهاند و حضور آنان در زندگی عمومی بهطور سیستماتیک حذف شده است. در برخی استانها، زنان خبرنگار حتی اجازه کار ندارند و پخش صدای زنان از رادیو و تلویزیون ممنوع شده است.
این وضعیت، بهگفته ناظران، صرفاً محدود به جغرافیای افغانستان نیست. طالبان با استفاده از نفوذ غیررسمی و فشار بر رسانهها تلاش میکنند قواعد سختگیرانه خود را به زنان افغانستانی در خارج از کشور نیز تحمیل کنند؛ اقدامی که نشاندهنده گسترش فراملی سازوکارهای کنترلی این گروه و تعمیق الگوی سرکوب ساختاری است.
فرشته عباسی در پایان تصریح میکند که بهعنوان یک زن افغانستانی و پژوهشگر، از پیروی از این دستورالعملهای محدودکننده خودداری خواهد کرد. با این حال، او هشدار میدهد که این سیاستها پیامدهای جدی برای حق آزادی بیان زنان افغانستانی چه در داخل و چه در خارج از کشور به همراه دارد. به گفته او، زنان نباید برای استفاده از حق اساسی سخن گفتن در عرصه عمومی، ناچار به پذیرش قواعد تبعیضآمیز شوند.
دیدبان حقوق بشر: طالبان صدای زنان افغانستانی را حتی خارج از کشور نیز خاموش میکند
