غنی فراری از تبعید: چه به دست آوردیم؟ مردم افغانستان: از خودت بپرس

خبرگزاری راسک: اشرف غنی، رئیس‌جمهور فراری افغانستان که پنج سال پیش کشور را در اوج بحران رها کرد و زمینه سلطه طالبان را فراهم آورد، امسال نیز از تبعیدگاه خود پیام عید قربان صادر کرد. او در این پیام از وحدت ملی، گفت‌وگوی ملی و اجماع سخن گفت؛ مفاهیمی که منتقدان می‌گویند خود او در دوران زمامداری‌اش آنها را نادیده گرفت.
غنی در پیام سه‌زبانه خود به پشتو، دری و ازبیکی، ضمن تسلیت به خانواده‌های قربانیان بمباران‌های اخیر در استان‌ها مختلف، از «بحران مشروعیت» طالبان انتقاد کرد و نوشت: «مشروعیت با زورِ تحمیل و ادعا به‌دست نمی‌آید؛ مشروعیت را ملت به کسی می‌دهد که آزادانه و با اراده خود انتخابش کرده باشند.»
این در حالی است که همین جمله را بسیاری از تحلیلگران و مقامات بین‌المللی عیناً در مورد خود غنی به کار می‌برند.
دفتر بازرس کل ویژه برای بازسازی افغانستان (سیگار) در گزارش رسمی خود، اشرف غنی را به اداره کشور از طریق «یک دایره کاملاً انتخابی و محدود از وفاداران» متهم کرد که در یک لحظه حساس تاریخی، ثبات دولت را به مخاطره انداخت. این گزارش همچنین فساد گسترده، تمرکز شدید قدرت و ناتوانی در کسب مشروعیت را از عوامل اصلی فروپاشی سریع دولت برشمرد.
سیگار شش عامل اصلی در سقوط دولت افغانستان شناسایی کرد که از جمله آنها ناتوانی دولت غنی در درک جدیت خروج آمریکا، کنار گذاشته شدن دولت کابل از مذاکرات آمریکا با طالبان، و تصور واهی غنی مبنی بر اینکه طالبان سرانجام در ساختار دولتی ادغام خواهند شد، بود.
خبرگزاری رویترز در گزارش مفصلی که بر پایه مصاحبه با بیش از ۲۰ خلبان، مقامات نظامی، مسئولان دولتی و سربازان پیشین افغانستانی و آمریکایی تهیه شده، روایت کرد که اشرف غنی در اواسط روز پانزدهم آگست ۲۰۲۱ از کشور فرار کرد و فروپاشی دولت تحت حمایت غرب را از آنچه حتی بدبین‌ترین تحلیلگران پیش‌بینی می‌کردند، تسریع کرد. در عرض چند ساعت، طالبان به کابل هجوم بردند و تخلیه پر از هرج‌ومرج نظامیان خارجی آغاز شد.
روزنامه گاردین در تحلیلی صریح نوشت که دولت و ارتش افغانستان در دوران غنی عمدتاً یک نمای توخالی بودند که تنها با حضور نظامی آمریکا سرپا نگه داشته می‌شدند. این نشریه افزود که افغانستان سقوط کرد زیرا نخبگان آمریکایی و افغانستانی پس از غارت آنچه می‌توانستند، تسلیم شدند و مردم افغانستان را پشت سر گذاشتند.
یکی از سفیران خود غنی او را به سرقت ۱۶۹ میلیون دالر هنگام فرار از کشور متهم کرد؛ اتهامی که غنی آن را رد کرد.
بازرس کل ویژه آمریکا (سیگار) در گزارش نهایی خود اعلام کرد که شواهد کافی برای اثبات ادعای فرار غنی با میلیون‌ها دالر نقد وجود ندارد، هرچند همین گزارش تصریح کرد که غنی احتمالاً با ۵۰۰ هزار دالر از کشور خارج شده، در حالی که ده‌ها میلیون دالر از خزانه دولت ناپدید شده است.
گزارش سیگار همچنین فساد گسترده در نیروهای امنیت ملی افغانستان، به‌ویژه در ردیف‌های ارشد آن را مستند کرد. فساد تأمینات حیاتی را در لحظات بحرانی از خطوط مقدم قطع کرد، انسجام و روحیه یگان‌ها را فرسود و تصویری کاذب از تعداد نیروها ایجاد کرد. به عبارت ساده، بخش بزرگی از ارتشی که روی کاغذ وجود داشت، در واقعیت «سرباز فانتوم» بود که حقوقش توسط فرماندهان فاسد بالا کشیده می‌شد.
سیگار همچنین افشا کرد که نیروهای آمریکایی هنگام خروج، در مجموع ۷.۲ میلیارد دالر تجهیزات نظامی شامل ۷۸ هواپیما، بیش از ۴۰ هزار وسیله نقلیه، بیش از ۳۰۰ هزار سلاح و تجهیزات دید در شب، ارتباطات و بیومتریک را برای طالبان به جا گذاشتند.
اشرف غنی در پیام عید خود نوشت که «زمان صحبت در مورد انتخاب دیگر گذشته است، حالا وقت انتخاب است» و از هموطنانش پرسید: «در نزدیک به پنج سال گذشته چه چیزی به دست آوردیم؟ چه قیمتی برای آن پرداختیم؟ و اگر این وضعیت پنج سال دیگر هم دوام کند، پیامد آن چه خواهد بود؟»
این پرسش‌ها را بسیاری از افغانستانی‌ها پیش از هر کسی متوجه خود غنی می‌دانند؛ مردی که در اوج بحران، بدون هماهنگی با هیچ مقام رسمی، کشور را رها کرد و راه را برای ورود طالبان به کاخ ریاست‌جمهوری هموار ساخت.
اشرف غنی پس از فرار از کابل ابتدا به تاجیکستان و سپس به امارات متحده عربی رفت و از آن زمان تاکنون در تبعید به سر می‌برد. هیچ دادگاه بین‌المللی یا ملی پرونده رسمی علیه او نگشوده است.