خبرگزاری راسک: سراجالدین حقانی، وزیر داخله گروه طالبان، در اظهاراتی تازه گفته است که هنوز هم بسیاری از مردم با سیاستهای هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه، موافق نیستند؛ سخنانی که در شرایط افزایش گزارشها درباره اختلاف دیدگاه میان مقامهای ارشد طالبان، بار دیگر موضوع تمرکز قدرت و نحوه تصمیمگیری در ساختار رهبری این گروه را برجسته کرده است.
حقانی امروز دوشنبه، ۲۵ عقرب/آبان، در نشستی در دانشگاه کابل گفته است که در یک نظام، نباید اهمیت و اعتبار آن به یک شخص گره بخورد، بلکه اصل باید حفظ خود نظام باشد. او تأکید کرده است که اگر مسئولان برای حل مشکلات تنها بر دیدگاه و خواست یک فرد اصرار کنند، ساختار حکومت بهجای تکیه بر اصول و نهادها، به شخص وابسته خواهد شد.
وزیر داخله گروه طالبان همچنین به اعضای این گروه گفته است که نیازی به توصیف و تمجید هبتالله آخندزاده نیست و مسئولان باید بهجای ستایش رهبر، وظایف و مسئولیتهای خود را انجام دهند. این سخنان در ظاهر بر ضرورت مسئولیتپذیری و پرهیز از فردمحوری تأکید دارد؛ اما در ساختار کنونی طالبان که تصمیمهای اصلی و فرمانهای رهبر در مرکز اداره کشور قرار گرفته، میتواند حامل پیامی فراتر از یک توصیه اداری باشد.
اهمیت این اظهارات زمانی بیشتر میشود که حقانی آنها را در نشستی مطرح کرده که محور آن بررسی فرمانهای هبتالله آخندزاده و تقویت جایگاه رهبری او بوده است. گزارشهای منتشرشده از این نشست نشان میدهد که شماری از مقامهای گروه طالبان بر اطاعت از فرمانهای رهبر و تقویت آنچه «نظام اسلامی» میخوانند، تأکید کردهاند. در مقابل، سخنان منسوب به حقانی بر این نکته تمرکز دارد که نظام نباید به اراده و دیدگاه یک شخص وابسته شود.
این تفاوت در موضعگیریها، در کنار اختلافهای پیشین میان حلقه نزدیک به هبتالله در قندهار و شماری از مقامهای ارشد مستقر در کابل، پرسشهایی را درباره انسجام درونی طالبان مطرح میکند. گزارش سال ۲۰۲۵ تیم نظارت بر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل نیز از وجود اختلافهای سیاستی در میان طالبان، بهویژه میان حلقه قندهار و شبکه حقانی، سخن گفته بود؛ هرچند این اختلافها عمدتاً پشت درهای بسته مدیریت میشوند و رهبران این گروه حفظ وحدت تشکیلاتی را در اولویت قرار دادهاند.
همچنین بررسی تحقیقی بیبیسی در جنوری ۲۰۲۶ از وجود دو گرایش متفاوت در سطوح بالای گروه طالبان گزارش داده بود: حلقهای نزدیک به هبتالله آخندزاده که بر تمرکز قدرت و اجرای سختگیرانه فرمانهای او تأکید دارد و گروهی از مقامهای مستقر در کابل که خواهان تعامل بیشتر با جهان و انعطاف در برخی سیاستهای داخلی هستند. با این حال، وجود اختلاف دیدگاه لزوماً به معنای تصمیم این مقامها برای جدایی از طالبان یا رویارویی مستقیم با رهبر این گروه نیست.
از سوی دیگر، تأکید حقانی بر اهمیت نظام بهجای شخص، یک پرسش اساسی را نیز پیش میکشد: اگر نظام بر پایه نهادها و اصول اداره میشود، چرا تصمیمگیریهای کلان تا این اندازه به فرمانهای یک رهبر وابسته است و چرا سازوکار روشنی برای مشارکت عمومی، پاسخگویی مقامها و بررسی انتقادی سیاستها وجود ندارد؟
در چهار سال گذشته، محدودیتهای گسترده بر آموزش دختران، کار زنان، آزادیهای مدنی و مشارکت سیاسی، از مهمترین سیاستهای مورد انتقاد گروه طالبان بوده است. مخالفت با چنین سیاستهایی تنها به بیرون از ساختار طالبان محدود نمانده و پیشتر شماری از مقامهای این گروه نیز درباره پیامدهای برخی تصمیمهای رهبری ابراز نگرانی کردهاند.
با این حال، سخنان تازه حقانی بهتنهایی ثابت نمیکند که شکاف درونی طالبان وارد مرحله رویارویی شده است. اما نشان میدهد که مسئله تمرکز قدرت، شیوه رهبری و میزان پذیرش سیاستهای هبتالله آخندزاده همچنان از موضوعات حساس در درون این گروه است؛ موضوعی که میتواند بر انسجام تشکیلاتی و چگونگی اداره افغانستان زیر حاکمیت گروه طالبان تأثیر بگذارد.
