خبرگزاری راسک: با افزایش روند بازگشت اجباری مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه، بهویژه ایران و پاکستان، گزارشهای نگرانکنندهای مبنی بر رفتارهای امنیتی طالبان در قبال این بازگشتکنندگان منتشر شده است.
شماری از مهاجران اخراج شده از ایران گفته اند که نیروهای اداره استخبارات طالبان در گذرگاههای مرزی اسلامقلعه در هرات و مرز پل ابریشم در ولایت نیمروز، اقدام به جمعآوری اطلاعات بیومتریک افراد میکنند، اقدامی که نگرانیهای گستردهای را در میان نهادهای حقوق بشری و خانوادههای بازگشتکنندگان برانگیخته است.
منابع محلی و شاهدان عینی در ولایتهای نیمروز، هرات و کندهار تایید کردهاند که طالبان بازگشتکنندگان را در مراکز ثبتنام ویژهای متوقف کرده و اطلاعات بیومتریک آنها را جمعآوری میکنند. این اطلاعات شامل؛اثر انگشت، عکس چهره،اطلاعات هویتی مانند نام، محل تولد و محل سکونت و همچنان سوابق فعالیت در ادارات دولتی یا امنیتی پیشین عنوان شده است.
به گفته منابع موثق، هدف از این اقدامات نه صرفاً ثبت آماری، بلکه شناسایی افرادی است که در حکومت پیشین افغانستان به ویژه در صفوف نیروهای ارتش و پولیس یا نهادهای استخباراتی فعالیت داشتهاند انجام میشود.
با وجود اعلام «عفو عمومی» از سوی طالبان در روزهای نخست بهدستگیری قدرت، موارد متعددی از بازداشت، شکنجه، و حتی ناپدیدسازی قهری افرادی گزارش شده که پیشتر در نیروهای امنیتی یا دولتی کار میکردهاند. برخی بازگشتکنندگان پس از ثبت بیومتریک و شناسایی، برای چند روز «جهت تحقیق» ناپدید شدهاند و خانوادههای آنان در بیخبری کامل بهسر میبرند.
سازمانهای بینالمللی از جمله عفو بینالملل و هیومن رایتس واچ بارها هشدار دادهاند که طالبان از ابزارهای اطلاعاتی و تکنولوژیهای بیومتریک، که پس از سقوط جمهوری در اختیارشان قرار گرفته، برای پیگرد هدفمند افراد خاص استفاده میکنند.
در گزارش اخیر مشترک این نهادها آمده است: «بازگشتکنندگان بهویژه آنهایی که سابقه امنیتی دارند، در معرض خطر فوری نقض حقوق بشر قرار دارند. بیومتریک ابزاری برای کنترل نیست، بلکه مقدمهای برای سرکوب است.»
استفاده طالبان از سیستم بیومتریک برای شناسایی و ردیابی نیروهای امنیتی پیشین در میان مهاجران بازگشتی، تهدیدی جدی علیه امنیت فردی این افراد و نقض آشکار حقوق بشر تلقی میشود. در حالی که هزاران مهاجر افغانستانی بهطور اجباری از کشورهای همسایه بازگردانده میشوند، نهادهای بینالمللی، سازمان ملل و کشورهایی که در گذشته با افغانستان همکاری داشتهاند، مسوولیت دارند این روند را نظارت کرده و از بازگشتکنندگان محافظت کنند.
بیومتریک بهجای عفو؛ طالبان در جستجوی سربازان پیشین در مرزها


