خبرگزاری راسک: سازمان جهانی صحت/بهداشت در گزارشی تازه اعلام کرده که زنان و دختران افغانستان به دلیل فقر، کمآگاهی و محدودیت شدید دسترسی به خدمات صحی، بیش از پیش به مراکز بازپروری و درمان اعتیاد نیاز دارند. این اداره بینالمللی، به افزایش چشمگیر دسترسی به مواد مخدر صنعتی و سنتی در افغانستان اشاره کرده و درباره پیامدهای مخرب اجتماعی، روانی و خانوادگی این روند هشدار داده است.
نمونهای از این بحران، نسرین، زن ۲۰ سالهای است که با مصرف یک قرص اعتیادآور شروع به استفاده از مواد مخدر کرده و سالها درگیر اعتیاد به مواد مختلفی مانند تریاک و ترامادول بوده است. نسرین پس از اطلاع مادرش از مرکز ترک اعتیاد زنان در بامیان، به مدت ۴۵ روز تحت درمان قرار گرفت و با مراقبت پزشکی و آموزش مهارتهای شغلی، توانست از اعتیاد رها شود و دوباره به زندگی بازگردد.
گسترش اعتیاد در میان زنان، زنگ خطری جدی برای سلامت اجتماعی و روانی افغانستان است. در کشوری که زنان به دلایل فرهنگی و سیاسی، دسترسی محدود به آموزش و خدمات صحی دارند، اعتیاد بیش از آنکه یک مشکل فردی باشد، نشانهای از آسیبهای گستردهتر اجتماعی است.
کمبود مراکز تخصصی درمان اعتیاد برای زنان، فقدان برنامههای حمایتی و بیتوجهی ساختاری به مشکلات زنان، شرایط را برای افزایش آسیبهای روانی و جسمی وخیمتر کرده است. بسیاری از زنان معتاد، به دلیل باورهای رایج در اجتماع و ترس از طرد شدن، از مراجعه به مراکز درمانی خودداری میکنند یا از خدمات لازم محروم میمانند.
با با قدرت گیری طالبان در افغانستان، این گروه به ظاهر مبارزهای سختگیرانه با مواد مخدر آغاز کرده است، اما واقعیتهای میدانی حکایت از تلاشهای نمایشی و ناکارآمدی این سیاست را دارد. بسیاری از معتادان، به ویژه زنان، همچنان در شرایط بحرانی زندگی میکنند و نه تنها از خدمات درمانی مناسبی برخوردار نیستند، بلکه با سرکوب، تبعیض و محرومیتهای بیشتر مواجهاند.
طالبان که خود در برخی مناطق با تولید و قاچاق مواد مخدر مرتبط بودهاند، به جای ایجاد سازوکارهای اصولی برای کاهش اعتیاد و حمایت از معتادان، اغلب به سرکوبهای نظامی و اقدامات نمایشی روی آوردهاند که عملاً مشکل اعتیاد را حل نمیکند بلکه آن را پنهان و تشدید میکند.
اعتیاد در میان زنان افغانستان پدیدهای پیچیده و چند بعُدی است که ریشه در فقر، بیسوادی، محدودیتهای اجتماعی و عدم دسترسی به خدمات صحی دارد. سازمان جهانی صحت و دیگر نهادهای بینالمللی تلاش کردهاند با ایجاد مراکز بازپروری، گامی مثبت بردارند، اما بدون تغییرات ساختاری در سیاستهای حکومتی و رویکرد فرهنگی جامعه، به نظر میرسد که این بحران همچنان ادامه خواهد یافت.
سیاستهای طالبان در زمینه مبارزه با مواد مخدر بیشتر نمایشی و سرکوبگرانه است و هیچ برنامه جامع و علمی برای حمایت از معتادان، به ویژه زنان، ارائه نمیدهد. این موضوع نه تنها سلامت اجتماعی افغانستان را تهدید میکند، بلکه بار دیگر آسیبپذیری گروههای محروم جامعه را در زیر سایه حاکمیت خشن و استبدادی طالبان نمایان ساخته است.
اعتیاد زنان در افغانستان؛ ترکیبی از فقر، سرکوب و بیپناهی


