نویسنده: رایان چَن
خبرگزاری راسک: به نقل از نیوزویک، در کمتر از یک سال، سه قدرت بزرگ هستهای جهان ایالات متحده، روسیه و چین هر یک آزمایشهایی از راکتهای قارهپیمای بالستیک خود انجام دادهاند؛ نشانهای آشکار از بازگشت رقابت تسلیحاتی به سطحی نگرانکننده که میتواند ثبات راهبردی جهان را در معرض خطر قرار دهد.
تازهترین مورد، پرتاب آزمایشی راکت غیرمسلح «مینوتمَن ۳» توسط ایالات متحده بود. بهگفتهٔی فرماندهی ضربتی جهانی نیروی هوایی امریکا، این آزمایش با هدف بررسی قابلیت اعتماد، آمادگی و دقت این سامانه انجام شد آزمایشی که مقامها تأکید دارند، «از سالها پیش در برنامهریزی بوده است.»
طبق دادههای مؤسسه بینالمللی پژوهشهای صلح استکهلم (SIPRI)، در حال حاضر ۹ کشور جهان دارای سلاح هستهایاند و مجموعاً بیش از ۱۲٬۲۰۰ کلاهک هستهای در اختیار دارند. از این میان، نزدیک به ۳٬۹۰۰ کلاهک در حالت عملیاتی نگهداری میشود.
اما در سال گذشته، رقابت تسلیحاتی میان قدرتهای بزرگ بار دیگر اوج گرفته است: روسیه با آزمایش اژدر هستهای «پوزیدون» معروف به «سلاح روز رستاخیز» قدرت بازدارندگی خود را به رخ کشید.
ایالات متحده با دستور مستقیم دونالد ترامپ، رئیسجمهور وقت، به انجام آزمایشهای تازه روی آورد. و چین نیز تازهترین نسل از راکتهای قارهپیمای خود را با هدف افزایش بازدارندگی راهبردی رونمایی کرد.
بر اساس دادههای فدراسیون دانشمندان امریکایی (FAS): ایالات متحده حدود ۳٬۷۰۰ کلاهک فعال در اختیار دارد، روسیه نزدیک به ۴٬۳۰۰ کلاهک،
و چین در حدود ۶۰۰ کلاهک را نگهداری میکند.
از نظر راکتهای قارهپیما (ICBM): امریکا ۴۰۰ راکت، روسیه ۳۳۳ راکت، و چین ۴۶۲ راکت مستقر دارد.
ایالات متحده همچنان تنها از یک مدل مینوتمَن ۳ استفاده میکند، در حالیکه روسیه و چین چندین نوع سامانهی پیشرفتهتر را عملیاتی کردهاند.
هر سه کشور صاحب سهگانهی هستهای (Nuclear Triad) هستند: ۱. راکتهای قارهپیما، ۲. زیردریاییهای حامل راکتهای بالستیکی،
۳. و بمبافکنهای راهبردی دارای قابلیت حمل سلاح هستهای.
این ساختار تضمین میکند که حتی در صورت حملهی نخست دشمن، پاسخ تلافیجویانه ممکن باشد اصلی که اساس «بازدارندگی متقابل» را تشکیل میدهد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در سخنرانی اخیرش در «انجمن تجارت امریکا» گفت: «ما زرادخانه هستهای خود را بازسازی کردهایم و اکنون قدرت شماره یک هستهای جهان هستیم هرچند گفتن آن ناخوشایند است چون بسیار ترسناک است. روسیه دوم است و چین احتمالاً ظرف چهار یا پنج سال آینده به ما میرسد. شاید بتوانیم دربارهٔ خلع سلاح سهجانبه به توافق برسیم؛ خواهیم دید.»
در سوی دیگر، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دستور داده است نهادهای امنیتی و دفاعی کشورش «در مورد گامهای بعدی، از جمله آمادگی برای آزمایشهای تازه سلاحهای هستهای» بررسی انجام دهند.
در پکن، ماو نینگ، سخنگوی وزارت خارجهٔ چین، تأکید کرد: «چین به سیاست عدم استفاده نخست از سلاح هستهای پایبند است و همچنان از اعتبار معاهده جامع منع آزمایش هستهای (CTBT) حمایت میکند. ما بر رویکرد دفاعی و بازدارندهٔ خود استواریم.»
هانس کریستنسن، پژوهشگر ارشد در مؤسسهٔ صلح استکهلم، نیز هشدار داده است: «دورهای که از پایان جنگ سرد تا امروز شاهد کاهش سلاحهای هستهای بودیم، اکنون رو به پایان است. جهان دوباره در مسیر رقابت تسلیحاتی قرار گرفته است.»
هیچ نشانهای از عقبنشینی در برنامههای هستهای سه قدرت دیده نمیشود. هر سه کشور بهصورت همزمان در حال مدرنسازی گسترده زرادخانههای خود هستند؛ از ارتقای سامانههای قدیمی گرفته تا توسعه فناوریهای جدید با توان بازدارندگی هوشمندتر.
کارشناسان میگویند اگر گفتوگوهای احتمالی میان واشنگتن، مسکو و پکن به نتیجه نرسد، جهان ممکن است بار دیگر وارد دور تازهای از رقابت هستهای تمامعیار شود رقابتی که یادآور دهههای پرتنش جنگ سرد است.
