خبرگزاری راسک: قاری عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان، روز یکشنبه، ۱۸ عقرب، در نشست خبری در کابل ادعا کرده که کشت خشخاش، تجارت و قاچاق مواد مخدر در افغانستان به صفر رسیده است. او همچنان گفته است که مبارزه با مواد مخدر از «بزرگترین دستآوردهای گروه طالبان طی چهار سال گذشته» بوده است.
اما بررسیهای نهادهای بینالمللی و منابع محلی نشان میدهد که آنچه طالبان در خصوص مبارزه با مواد مخدر ادعا دارد تا واقعیتهای عینی متفاوت است. بر اساس گزارش تازه دفتر مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد، در حالی که تولید تریاک در افغانستان طی سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد کاهش یافته است، تولید و قاچاق مواد مخدر صنعتی، بهویژه متآمفتامین (شیشه)، بهشدت افزایش یافته است. بر بنیاد گزارش این نهاد، میزان کشفیات متآمفتامین تا پایان سال ۲۰۲۴ حدود ۵۰ درصد بیشتر از سال پیش بوده است؛ آماری که از گسترش تولید در داخل افغانستان و مناطق مرزی آن حکایت دارد.
تحلیلگران به این باور اند که سیاست طالبان در برخورد با کشتخشخاش و قاچاق مواد مخدر یکدست و ملی نیست، بلکه ماهیت قومی و سیاسی دارد.
به اساس گفتههای شاهدان عینی طالبان در استانهای شمال و شمالشرق کشور، مانند بدخشان، تخار و فاریاب که بیشتر ساکنان آن تاجیک، اوزبیک و هزاره اند، به شدت تمام کشت خشخاش را نابود کردهاند. به گفته شاهدان عینی، نیروهای طالبان در این استانها، صدها هکتار زمین کشتخشخاش را از بین برده و دهها کشاورز را نیز بازداشت کردهاند. اما در استانهای جنوبی چون قندهار، هلمند، زابل و فراه که پایگاههای سنتی طالبان و مناطق پشتوننشین، این برخورد بسیار نرمتر بوده است. در برخی مناطق حتی گزارشهایی وجود دارد که فرماندهان محلی طالبان از کشاورزان خشخاشکار حمایت کرده یا در ازای دریافت باج از کشتزارهای خشخاش چشم پوشی کرده اند.
منابع میگویند که بسیاری از فرماندهان محلی طالبان خود در شبکههای قاچاق فعالاند. با کاهش تولید تریاک، این فرماندهان به قاچاق مواد مخدر صنعتی روی آوردهاند. گیاه «افدرا» یا «اومان» که ماده اصلی تولید متآمفتامین است، اکنون در استانهای جنوبی و مرکزی بهگونه گسترده جمعآوری میشود و مراکز فرآوری آن زیر نظر مستقیم افراد وابسته به طالبان فعالیت دارند.
به این ترتیب، در حالی که طالبان در سطح بینالمللی از «موفقیت در مبارزه با مواد مخدر» سخن میگویند، در واقعیت، نوع مواد مخدر تغییر کرده، نه ساختار تجارت آن. شبکههای قاچاق همچنان فعالاند و به نظر میرسد بخشی از این تجارت اکنون در کنترل فرماندهان طالبان قرار دارد؛ فرماندهانی که با شعار مبارزه با مواد مخدر، بازار تازهای برای خود گشودهاند.
