موزه مقاومت افغانستان زیر حاکمیت طالبان چهره‌های تاریخ را از دست داد

خبرگزاری راسک: خبرگزاری فرانسه (AFP) گزارش داده است که موزه «جهاد» یا مقاومت در شهر هرات، که به یاد مبارزه افغانستانی‌ها علیه اشغال شوروی ساخته شده، در سال‌های اخیر تحت حاکمیت طالبان دستخوش تغییرات چشمگیری شده است؛ تغییراتی که بازتابی از سیاست‌های سخت‌گیرانه فرهنگی این گروه به شمار می‌رود.
سعدالدین، مرد ۶۷ ساله‌ای که در دوران اشغال شوروی از مجاهدین بوده، هر ماه از این موزه بازدید می‌کند. او به خبرگزاری فرانسه گفته است: «روسی‌ها با هواپیما، تانک و هلیکوپتر آمدند. جنگ بسیار خشن بود. ما برای استقلال افغانستان ایستادیم.» از میان ۲۱ نفر گروه او، تنها هفت نفر زنده ماندند.
طبق آمارهای تاریخی، بیش از یک میلیون افغانستانی در جریان اشغال شوروی (۱۹۷۹ تا ۱۹۸۹) کشته شدند و میلیون‌ها نفر دیگر ناچار به مهاجرت شدند. در محوطه موزه، مجسمه‌ای سنگی نماد خروج آخرین سرباز شوروی است؛ جنگی که حدود ۱۵ هزار نظامی شوروی نیز در آن کشته شدند.
اما در داخل ساختمان، تغییرات به‌وضوح دیده می‌شود. مجسمه‌هایی که زنان و مردان افغانستانی را در حال مقاومت نشان می‌دادند، اکنون بدون چهره هستند؛ دهان، بینی و چشم‌ها با لایه‌ای از گچ حذف شده‌اند. سر حیوانات نیز پوشانده شده است. این تغییرات در پی سیاست طالبان صورت گرفته که نمایش تصویر موجودات زنده را بر اساس تفسیر سخت‌گیرانه خود از شریعت اسلامی ممنوع اعلام کرده‌اند.
وزارت «امر به معروف و نهی از منکر» طالبان در سال ۲۰۲۴ اعلام کرد که این ممنوعیت باید به‌تدریج در سراسر کشور اجرا شود. کارکنان موزه درباره زمان دقیق این تغییرات حاضر به اظهار نظر نشدند. سعدالدین می‌گوید: «حالا موزه کمتر شخصی است و تأثیر عاطفی‌اش کمتر شده، اما باز هم بهتر از هیچ است.»
بخش دیگری از موزه که پیش‌تر به عنوان «تالار قهرمانان» شناخته می‌شد نیز حذف شده است. این تالار شامل تصاویر فرماندهان مشهور مجاهدین بود؛ از جمله احمد شاه مسعود که بعدها در برابر طالبان جنگید و اندکی پیش از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ ترور شد. این تصاویر دیگر در موزه دیده نمی‌شوند.
همچنین حضور خانواده‌ها، به‌ویژه زنان، در موزه بسیار محدود شده است. یکی از بازدیدکنندگان به خبرگزاری فرانسه گفته است: «بهتر بود خانواده‌ها هم بتوانند بیایند. این بخش مهمی از تاریخ ماست.»
یکی از چهره‌های نمادین موزه، شیخ عبدالله، که در اصل افسر ارتش شوروی به نام «بخرت‌الدین خاکیموف» بود و پس از مجروح شدن به دست مجاهدین نجات یافت و در افغانستان ماند، نیز دیگر در موزه حضور ندارد. او در سال ۲۰۲۲ درگذشت و طالبان مرگ او را رسماً تسلیت گفتند. خاکیموف طبق وصیت خود در نزدیکی موزه به خاک سپرده شد.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، این تغییرات نشان می‌دهد که طالبان در تلاش‌اند روایت تاریخی مقاومت افغانستان را با چارچوب ایدئولوژیک خود بازتعریف کنند؛ رویکردی که نه تنها بر میراث فرهنگی کشور تأثیر گذاشته، بلکه حافظه جمعی افغانستانی‌ها از گذشته را نیز به‌شکل محسوسی دگرگون می‌سازد.