خبرگزاری راسک: دکتر عبداللطیف پدرام، سیاستمدار، نویسنده ورهبر حزب کنگره ملی افغانستان، در واکنش به اظهارات داوود ناجی درباره نقش پشتونها در ترویج زبان فارسی، این سخنان را «مبتنی بر داوریهای ذوقی و مغالطهآمیز» توصیف کرد و هشدار داد که چنین روایتهایی میتواند به تحریف واقعیتهای تاریخی و تداوم الگوهای تبعیضآمیز منجر شود.
پدرام در یادداشتی که در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده، با تمرکز بر بار مفهومی واژه «زحمت کشیدن» در جمله مورد مناقشه، تأکید کرده است که این تعبیر بهطور ضمنی مفاهیمی چون اختیار، اراده و قصد را در ذهن مخاطب تداعی میکند؛ مفاهیمی که در فلسفه و کلام، ذیل بحث «افعال اختیاری» بررسی میشوند. به باور او، بهکارگیری چنین واژگانی در یک بحث زبانی و تاریخی، از نظر مفهومی نادرست و از نظر گفتمانی گمراهکننده است.
وی با اشاره به سیاستهای رسمی حکومتهای گذشته افغانستان، تصریح کرده است که بهگفته او، بخش بزرگی از ساختارهای قدرت که عمدتاً در اختیار نخبگان پشتون قرار داشته، در جهت تضعیف زبان فارسی عمل کردهاند. پدرام در این زمینه، به روایتهایی از استاد واصف باختری استناد کرده و گفته است که حتی برای تغییر ساختارهای زبانی، از مشاوران خارجی نیز استفاده شده تا زبان فارسی بهگونهای «مینگذاریشده» مهار شود.
او همچنین به اقداماتی چون جایگزینی واژه «دری» بهجای «فارسی»، تأسیس نهادهایی مانند «پشتو تولنه»، ایجاد آکادمیهای رسمی، تغییر نامهای جغرافیایی و فرهنگی، و حذف یا نابودی آثار مکتوب اشاره کرده و آنها را بخشی از یک سیاست سازمانیافته برای مهندسی زبانی دانسته است.
با این حال، پدرام تصریح کرده است که شاعران، نویسندگان و اندیشمندان پشتون که به زبان فارسی اثر آفریدهاند، بخش جداییناپذیر از میراث این زباناند و نقش آنان در غنای ادبیات فارسی قابل انکار نیست. او گفته است که این مشارکت خواه از سر ضرورت تاریخی یا اقتدار فرهنگی زبان فارسی در نهایت به گسترش و پویایی این زبان انجامیده است.
این سیاستمدار و منتقد فرهنگی در جمعبندی سخنانش تأکید کرده است که زبان فارسی، زبانی بینالقومی و متعلق به همه باشندگان خراسان تاریخی است و نباید آن را به یک قوم یا جریان خاص نسبت داد. او در عین حال هشدار داده است که استفاده شتابزده و نادقیق از واژگان، میتواند به عادیسازی روایتهای نادرست و تداوم گفتمانهای تبعیضآمیز بینجامد.
پدرام در پایان، با اشاره به آنچه «مغالطه مرجع و مراجع کاذب» میخواند، تأکید کرده است که بازنگری انتقادی در روایتهای مسلط درباره زبان و هویت، شرط اساسی برای گفتوگویی سالم و مبتنی بر حقیقت تاریخی است.
