خبرگزاری راسک: تنشهای امنیتی میان پاکستان و گروه طالبان بار دیگر با حملات هوایی ارتش پاکستان به مناطق مرزی افغانستان وارد مرحله تازهای شد. این حملات در حالی انجام شد که اسلامآباد مدعی است گروههای مسلح مستقر در خاک افغانستان، مسئول افزایش حملات مرگبار در داخل پاکستان هستند. از سوی دیگر، گروه طالبان این عملیات را نقض حاکمیت ملی افغانستان خوانده و وعده پاسخ مناسب داده است. این تحولات بر شکنندگی روند صلح منطقهای و پیچیدگی رقابتهای ژئوپولیتیکی جنوب آسیا افزوده است.
بر اساس گزارش الجزیره، حملات اخیر پاکستان پس از چندین رویداد خشونتآمیز در داخل این کشور صورت گرفت. مهمترین حادثه، حمله انتحاری در تاریخ ۶ فبروری در یک مسجد شیعی در اسلامآباد بود که به کشته شدن دهها نمازگزار انجامید. مقامهای پاکستانی اعلام کردند که شواهدی از ارتباط عوامل این حملات با شبکههای فرماندهی مستقر در افغانستان وجود دارد. در این گزارش تأکید شده است که اسلامآباد حملات هوایی خود را «عملیات اطلاعاتمحور و هدفمند» علیه مراکز ادعایی گروههای مسلح انجام داده است.
در عین حال، گروه طالبان که پس از سال ۲۰۲۱ تحت اداره حکومت امارت گروه طالبان قرار دارد، این اتهامات را رد کرده و اعلام کرده است که حملات پاکستان مناطق مسکونی و یک مدرسه دینی را هدف قرار داده است. منابع افغانستانی گفتهاند که در استان ننگرهار دستکم ۱۷ نفر کشته شدهاند. کابل اعلام کرده است که پاسخ «متناسب و سنجیده» به این حملات خواهد داد.
در سطح منطقهای، هند حملات هوایی پاکستان را محکوم کرد و بر ضرورت احترام به حاکمیت گروه افغانستان تأکید نمود. وزارت امور خارجه هند اعلام کرد که این عملیات به کشته شدن غیرنظامیان از جمله زنان و کودکان انجامیده است. تحلیلگران منطقهای معتقدند که نزدیکی دیپلماتیک میان دهلینو و گروه طالبان میتواند معادلات امنیتی جنوب آسیا را پیچیدهتر کند و نگرانیهای راهبردی اسلامآباد را افزایش دهد.
از دیدگاه برخی کارشناسان، گسترش تعاملات دیپلماتیک میان هند و طالبان میتواند بخشی از رقابت ژئوپولیتیکی دیرینه میان دهلینو و اسلامآباد را بازتاب دهد، هرچند هند به دلیل محدودیتهای جغرافیایی توان مداخله نظامی مستقیم در افغانستان را ندارد.
مقامهای پاکستانی تأکید کردهاند که گروههایی مانند تحریک طالبان پاکستانی از خاک افغانستان برای سازماندهی حملات استفاده میکنند؛ ادعایی که طالبان آن را رد میکند. پاکستان اعلام کرده است که در گذشته بارها از گروه طالبان خواسته تا اقدامات عملی برای جلوگیری از فعالیت گروههای مسلح انجام دهد، اما به باور اسلامآباد این درخواستها نتیجه ملموسی نداشته است.
کارشناسان امنیتی معتقدند که پاسخ نظامی پاکستان در چارچوب سیاست بازدارندگی تعریف میشود، اما استمرار حملات میتواند چرخه جدیدی از خشونت را در مرزهای دو کشور ایجاد کند. تحلیلها نشان میدهد که تشدید عملیات نظامی ممکن است نزدیکی بیشتر میان طالبان افغانستان و گروههای مخالف پاکستان را تقویت کند و تنشهای منطقهای را افزایش دهد.
بر اساس گزارش مؤسسات تحقیقاتی امنیتی مستقر در اسلامآباد، از جمله موسسه مطالعات صلح پاکستان، موج جدید خشونتها در سالهای اخیر افزایش یافته است. این گزارشها نشان میدهد که تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از هزار نفر در حوادث مرتبط با تروریسم در پاکستان کشته شدند و تعداد حملات نیز نسبت به سال قبل رشد قابل توجهی داشته است.
مقامهای نظامی پاکستان بارها اعلام کردهاند که هر حملهای که از خاک افغانستان منشأ بگیرد، با پاسخ متناسب مواجه خواهد شد. در مقابل، گروه طالبان تأکید دارد که گروههای مسلح مخالف پاکستان تحت کنترل رسمی این کشور نیستند.
تحلیلگران معتقدند که وضعیت امنیتی افغانستان و پاکستان تنها در چارچوب نظامی قابل حل نیست و نیازمند سازوکارهای دیپلماتیک و اقتصادی نیز هست. پیشنهادهایی مانند افزایش همکاری اطلاعاتی با کشورهای منطقه از جمله چین, قطر, عربستان سعودی و ترکیه مطرح شده است.
در سطح راهبردی، برخی پژوهشگران هشدار میدهند که تشدید عملیات نظامی پاکستان ممکن است به گسترش نفوذ سیاسی و اجتماعی طالبان در داخل افغانستان بینجامد و مشروعیت گروه طالبان را در میان بخشی از جامعه افزایش دهد. از سوی دیگر، اسلامآباد با فشار فزاینده داخلی برای مهار حملات مسلحانه مواجه است.
تنشهای جاری نشان میدهد که مرزهای افغانستان و پاکستان همچنان یکی از پیچیدهترین مناطق امنیتی جهان است. حملات هوایی اخیر اگرچه از سوی پاکستان به عنوان اقدام بازدارنده توجیه شده، اما خطر شکستن آتشبس شکننده و ورود دو کشور به چرخه جدیدی از درگیریهای محدود وجود دارد. در چنین شرایطی، آینده امنیت منطقه بیش از هر زمان دیگری به موفقیت یا شکست گفتوگوهای دیپلماتیک وابسته خواهد بود.
