نویسنده: داکتر مجیبالرحمن رحیمی
خبرگزاری راسک: داعیه پشتونستانخواهی یا «لر او بر» یا الحاق بخشهایی از پاکستان به افغانستان از طرف تعدادی از پشتونها در افغانستان دنبال میشود. این داعیه تاریخچه و پیشینه سیاسی خاص خود را دارد و حکومتهای افغانستان در بستر جنگ سرد و رقابتهای منطقهای-بینالمللی روی آن سالها سرمایهگذاری کردهاند.
-به دلیل آگاهی و بیداری قومی در افغانستان پشتونستانخواهی یا «لر او بر» خواهی و یا الحاق بخشهایی از خاک یک کشور مستقل دیگر داعیه تاجیکها، هزارهها، اوزبیکها و دیگر اقوام خرد و کوچک این سرزمین نیست.
-به این اساس، این داعیه دیگر یک داعیه قومی و محدود است و داعیه ملی با پشتیبانی همه اقوام و جریانها نیست.
-عدهای تلاش میکنند به زور داعیه قومی و خاص خود را بر دیگران تحمیل کنید. به شما تبریک باشد اما داعیه ما نیست. ما که از شر این داعیه بیمورد احمقانه رهایی یافتهایم به شما نیز توصیه میکنیم از شر آن خلاص شوید. قبول دارید خوب، اگر ندارید هم خانهیتان آباد.
-برای فهم عمیقتر موضوع لازم است این واقعیتها/حقایق را در نظر داشته باشیم:
-نفوس پشتونها در جمهوری پاکستان به اساس احصائیه ۲۰۲۳ این کشور ۴۴ میلیون برآورد شده است. این آمار به اساس زبان تخمین شده است چون در پاکستان احصائیه به اساس قوم گرفته نمیشود.
-نفوس پشتونها در افغانستان به اساس حدس و گمانهای خوشبینانه بین ۱۷ تا ۱۸ میلیون (در هالهای از ابهام) تخمین زده میشود.
-خاستگاه اصلی پشتونها از نگاه تاریخی-قومنگاری نیز مناطقی در کویته پاکستان امروزی است و از آنجا به مرور زمان به طرف خراسان و هند گسترش یافتهاند.
-دوستانی که در پاکستان زندگی کردهاند میدانند که پشتونهای پاکستان منهای عدهای محدود نگاه تحقیرآمیز و از بالا به پایین دربارهی پشتونها و در کل همه شهروندان افغانستان دارند. پشتونهای پاکستانیدر خیبر پشتونخواه و سایر ایالاتهای این کشور برای شهروندان افغانستان یا مهاجر خطاب میکنند یا کابلی و از کاربرد افغان و پشتون و تاجیک و… اجتناب میکنند.
-پشتونهای پاکستان را میتوان به گروهها و اصناف مختلف تقسیم کرد. اما اکثریت مطلق این پشتونها خواهان الحاق بخشهایی از پاکستان امروزی به افغانستان امروزی تحت اداره طالبان یا افغانستان نیستند. زیرا مشوق و بستری برای چنین الحاقی وجود ندارد. اگر برعکس به قضیه نگاه کنیم چنین زمینه و بستری از نگاه کمیت نفوس، توسعه وضعیت اقتصادی-اجتماعی طبعا در پاکستان امروزی وجود دارد. برای لحظهای فکر کنید دولتهای پاکستان و افغانستان تصمیم بگیرند به شهروندان دو کشور تذکره، پاسپورت و زمینه سکونت فراهم کنند. در این حالت چه اتفاقی خواهد افتاد؟ پاکستانیها به افغانستان میآیند یا برعکس؟!
-به این دلیل ما به اساس احساسات و عواطف شاهد یک اقلیت گریزان با ادعاهایی عجیب و غریب و یک اکثریت گریزان هستیم.
-شما به این داعیه خود ادامه دهید. اما این را بدانید که این داعیه ما نیست. نیازی به جنگ و دعوی هم نیست. ما پاکستان را با مرزهای فعلیاش به رسمیت میشناسیم و با هیچ کشوری دعوای مرزی و سرزمینی نداریم و راه حل مشکلات میان کشورها را گفتوگو و همکاری میدانیم نه تجزیه و جنگهای نیابتی.
