فوکویاما: افول آمریکا نتیجه مستقیم ظهور ترامپ از سال ۲۰۱۶ است

خبرگزاری راسک: فرانسیس فوکویاما، نظریه‌پرداز و پژوهشگر شناخته‌شده علوم سیاسی، در یادداشتی تحلیلی که در نشریه «پرسویژن» منتشر شده، دیدار اخیر دونالد ترامپ و شی جین‌پینگ در بیجینگ را نشانه‌ای آشکار از افول جایگاه جهانی ایالات متحده در برابر چین توصیف کرده است؛ تحولی که به باور او، بیش از هر عامل دیگر، محصول سیاست‌ها و رویکرد شخص ترامپ است.
فوکویاما در آغاز این یادداشت می‌نویسد تماشای پوشش رسانه‌ای سفر اخیر ترامپ به چین «دردناک و تحقیرآمیز» بود، زیرا به‌گفته او، این سفر به‌روشنی نشان داد که آمریکا دیگر آن قدرت بلامنازع سابق نیست و اکنون در برابر چین در موضع ضعف قرار گرفته است.
او توضیح می‌دهد که پیش از برگزاری نشست، سطح انتظارات از ترامپ بسیار پایین بود؛ رئیس‌جمهوری که هم‌زمان با بحران تورم، کاهش محبوبیت داخلی و گرفتار شدن در «دام ایران»، برای خروج از بحران‌های خاورمیانه به همکاری چین نیاز داشت. در مقابل، شی جین‌پینگ در موقعیتی قدرتمندتر قرار داشت؛ رهبری که سال پیش در جنگ تجاری، ترامپ را وادار به عقب‌نشینی کرده بود و چین نیز با وجود فشارهای واشنگتن، همچنان رشد صادرات خود را حفظ کرده بود.
به‌نوشته «پرسویژن»، ترامپ عملاً دستاورد چشمگیری از این سفر به‌دست نیاورد. تنها نتیجه ملموس، توافق‌هایی محدود درباره گشایش بازارهای چین به روی برخی کالاهای آمریکایی بود؛ آن‌هم بدون هیچ حمایت سیاسی از سوی بیجینگ در بحران خاورمیانه. چین همچنین وعده خرید ۲۰۰ فروند هواپیمای بوئینگ را مطرح کرد، اما فوکویاما یادآور می‌شود که پکن در گذشته نیز وعده‌های مشابهی داده بود که هرگز به‌طور کامل عملی نشد.
کاخ سفید همچنین ادعا کرد که چین با خرید ۱۷ میلیارد دالر محصولات کشاورزی آمریکا موافقت کرده، اما مقام‌های چینی این موضوع را تأیید نکردند. با این حال، ترامپ این مذاکرات را «توافق‌های تجاری عالی» و نشست را «موفقیتی بزرگ» توصیف کرد.
فوکویاما معتقد است آن‌چه بیش از همه ضعف ترامپ را آشکار کرد، نه متن توافق‌ها بلکه «تصویر و نمادهای دیدار» بود. او می‌نویسد ترامپ در فرودگاه از سوی شی جین‌پینگ استقبال نشد و در مراسم رسمی نیز روی صندلی‌ای نشست که او را کوچک‌تر از رهبر چین نشان می‌داد؛ موضوعی که به‌گفته نویسنده، نتیجه کنار گذاشته شدن مسئولان تشریفات وزارت خارجه آمریکا بود.
او همچنین رفتار ترامپ را در جریان دیدار «چاپلوسانه» توصیف می‌کند و می‌نویسد رئیس‌جمهوری آمریکا بارها از شی جین‌پینگ به‌عنوان «رهبر بزرگ»، «دوست واقعی» و شخصیتی «ساخته‌شده برای نقش رهبری» یاد کرد و پیوسته درباره زیبایی و عظمت چین سخن گفت. به‌گفته فوکویاما، ترامپ تصور می‌کرد همان نوع ستایش و تمجیدی که خود به آن علاقه‌مند است، می‌تواند رهبران اقتدارگرا را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ در حالی که شی جین‌پینگ هیچ‌گاه چنین لحن دوستانه‌ای را متقابلاً تکرار نکرد و صرفاً گفت آمریکا و چین «باید شریک باشند، نه رقیب.»
به‌باور این استاد دانشگاه استنفورد، مهم‌ترین مسئله مطرح‌شده در نشست، موضوع تایوان بود. فوکویاما می‌نویسد ترامپ بسته ۱۴ میلیارد دالری فروش تسلیحات به تایوان را که پیش‌تر در کانگرس تصویب شده بود، متوقف کرد و هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که این روند به‌زودی از سر گرفته شود.
او می‌افزاید شی جین‌پینگ به ترامپ هشدار داده بود که آینده روابط واشنگتن و بیجینگ به سطح حمایت آمریکا از تایوان بستگی خواهد داشت. به‌گفته فوکویاما، ترامپ نیز تایوان را «ابزار خوب مذاکره» در تعاملات تجاری با چین دانست و بار دیگر ادعا کرد این جزیره فناوری تولید چیپ‌های نیمه‌رسانا را از آمریکا «دزدیده» است.
فوکویاما در ادامه، موضع ترامپ را با سیاست جو بایدن مقایسه می‌کند و می‌نویسد در حالی که بایدن صریحاً از دفاع آمریکا از تایوان سخن گفته بود، ترامپ هیچ تعهد روشنی نسبت به امنیت این جزیره ارائه نکرد.
نویسنده سپس تحلیلی تندتر ارائه می‌کند و می‌گوید ترامپ اساساً جهان را صرفاً از دریچه منافع شخصی خود می‌بیند. او می‌نویسد رهبر پیشین آمریکا پس از بازگشت از چین، بیش از آن‌که نگران قدرت‌گیری بیجینگ باشد، از مقایسه شدن خود با باراک اوباما خشمگین شده بود.
فوکویاما می‌گوید رسانه‌های چینی سال‌هاست آمریکا را «قدرتی رو به افول» توصیف می‌کنند و شی جین‌پینگ نیز در دیدار با ترامپ به همین مسئله اشاره کرده و گفته بود دو کشور باید از «دام توسیدید» پرهیز کنند؛ مفهومی که به برخورد میان قدرت در حال صعود و قدرت رو به افول اشاره دارد.
به‌گفته او، ترامپ این سخنان را به‌اشتباه نشانه‌ای از تأیید دیدگاه‌های خود دانست و تصور کرد شی جین‌پینگ پذیرفته که آمریکا در دوران بایدن ضعیف شده، اما اکنون دوباره «عظمت» خود را بازیافته است.
فوکویاما تأکید می‌کند واقعیت دقیقاً برعکس است و چین به‌خوبی می‌داند که افول آمریکا، نتیجه مستقیم ظهور ترامپ از سال ۲۰۱۶ به این سو است. او می‌نویسد ترامپ جامعه آمریکا را بیش از هر رئیس‌جمهوری دیگری دوقطبی کرده، بودجه تحقیقات علمی را کاهش داده، به دانشگاه‌های آمریکا حمله کرده و این کشور را وارد جنگی پرهزینه و غیرضروری در خاورمیانه کرده است؛ جنگی که ذخایر تسلیحات پیشرفته آمریکا را نیز فرسوده ساخته است.
او همچنین می‌نویسد ترامپ و متحدانش بارها دموکرات‌ها را تهدیدی بزرگ‌تر از چین و روسیه برای آینده آمریکا توصیف کرده‌اند.
در ادامه این یادداشت آمده است که ترامپ به‌طور سیستماتیک در حال تضعیف شبکه متحدان آمریکا بوده؛ از تحقیر متحدان سنتی گرفته تا وضع تعرفه علیه شرکای نزدیک واشنگتن و حتی تهدید به تصرف قلمرو دانمارک، یکی از اعضای ناتو.
فوکویاما می‌نویسد ترامپ مدعی است آمریکا در دوران او بیش از هر زمان دیگری مورد احترام جهان قرار گرفته، در حالی که به‌باور بسیاری از متحدان و رقبای واشنگتن، ایالات متحده اکنون به کشوری بی‌ثبات‌کننده و حتی تا حدی «مایه تمسخر» در نظام بین‌الملل تبدیل شده است.
او در بخش پایانی مقاله می‌گوید شی جین‌پینگ امروز در موقعیتی قرار گرفته که نیازی ندارد اقدام ویژه‌ای علیه آمریکا انجام دهد، زیرا ایالات متحده تحت رهبری ترامپ عملاً در مسیر «خودتخریبی» حرکت می‌کند.
فوکویاما می‌افزاید ترامپ پیش‌بینی کرده بود چین تا زمانی که او در قدرت است به تایوان حمله نخواهد کرد؛ پیش‌بینی‌ای که شاید درست باشد، زیرا شی جین‌پینگ ترجیح می‌دهد نظاره‌گر ادامه افول آمریکا باشد، نه این‌که با اقدامی نظامی، این روند را مختل کند.