هشدار درباره وضعیت بحرانی نظامیان پیشین افغانستان در ایران

خبرگزاری راسک: گزارش‌های تازه از ایران حکایت از وخامت اوضاع پناهجویان افغانستان، به‌ویژه نیروهای نظامی پیشین این کشور، دارد؛ گروهی که اکنون در سایه تهدید بازگشت اجباری، در شرایطی آمیخته با ترس و نااطمینانی زندگی می‌کنند.
آرش نصراصفهانی، پژوهشگر ایرانی، در گفت‌وگویی با روزنامه شرق، از فشارهای روانی شدید بر این قشر مهاجر پرده برداشته و اظهار داشته است که بسیاری از آنان از ترس شناسایی توسط طالبان، حتی از مراجعه به نهادهای دیپلماتیک افغانستان در تهران نیز خودداری می‌کنند.
حادثه دلخراش خودکشی محمدامیر توسلی، خلبان پیشین ارتش افغانستان، که در تاریخ ۲۸ اردیبهشت پس از دریافت حکم خروج از ایران جان خود را گرفت، زنگ خطری است درباره عمق بحران پناهجویان افغانستانی در ایران. کارشناسان معتقدند که چنین وقایعی بازتابی از ناامنی روانی گسترده‌ای‌ است که این افراد را در برگرفته است.
نصراصفهانی با اشاره به تصمیم وزارت کشور ایران در خصوص لغو اعتبار برگه‌های سرشماری برای نزدیک به دو میلیون مهاجر افغانستانی، این اقدام را تشدیدکننده بحران توصیف کرده است. او هشدار داده که بسیاری از نظامیان پیشین که با مدارک قانونی به ایران وارد شده‌اند، اکنون در آستانه بی‌هویتی قرار گرفته‌اند و با خطرات جدی روبرو هستند.
به گفته این پژوهشگر، دوره شش‌ماهه تعیین‌شده برای ترک خاک ایران از سوی مهاجران فاقد مدرک، نگرانی‌هایی عمیق در میان این قشر آسیب‌پذیر ایجاد کرده است. او یادآور شده که بازگشت این افراد به افغانستان در شرایطی صورت می‌گیرد که خطر خشونت، بازداشت، و حتی مرگ در انتظارشان است.
نصراصفهانی همچنین تاکید کرده که اسناد و گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر آنکه برخی از نظامیان بازگشته، بلافاصله پس از ورود به افغانستان توسط طالبان شناسایی و کشته شده‌اند. به گفته او، طالبان افرادی را که به ظن آسیب‌رساندن به اعضایشان شناخته می‌شوند، در فهرست‌هایی مشخص قرار داده‌اند.
این کارشناس ایرانی از دولت خواسته است تا به تعهدات بین‌المللی خود در قبال پناهجویان پایبند بماند و از رفتار صرفاً امنیتی در برابر نظامیان پیشین پرهیز کند. او هشدار داده که بی‌توجهی به وضعیت خاص این گروه، می‌تواند نه‌تنها جان افراد زیادی را به خطر اندازد، بلکه اعتبار حقوقی جمهوری اسلامی را نیز زیر سوال ببرد.
در همین حال، نهادهای بین‌المللی ناظر بر مهاجرت هشدار داده‌اند که بازگرداندن جمعی مهاجران افغانستان از ایران و پاکستان، منجر به تشدید بحران انسانی در افغانستان شده است. بنا بر گزارش‌ها، طالبان در برخی موارد، نیروهای نظامی بازگشته را بلافاصله مورد هدف قرار داده‌اند.
ایران و پاکستان همچنان اصلی‌ترین مقاصد مهاجران افغانستانی در منطقه‌اند. اما در شرایط کنونی، آنچه پناهی موقت برای فراریان از خشونت طالبان بود، به میدانی از اضطراب و خطر بدل شده است.