سرازیر شدن سلاح‌های امریکایی به بازارهای سیاه؛ طالبان افغانستان را به کانون قاچاق منطقه‌ای تسلیحات تبدیل کرده‌اند

خبرگزاری راسک: ترجمه و تحلیل ویژه: رسانه معتبر بریتانیایی «آن‌هرد» در گزارشی تازه، از گسترش بی‌سابقه بازار سیاه تسلیحات در افغانستان پرده برداشته و هشدار داده است که پس از خروج امریکا، این کشور به مرکز قاچاق جنگ‌افزارهای پیشرفته غربی برای گروه‌های تروریستی منطقه‌ای تبدیل شده است. اصلی‌ترین متهم این فاجعه امنیتی، گروه طالبان است که با بی‌کفایتی و فساد گسترده، کنترل این زرادخانه خطرناک را از دست داده و افغانستان را به انبار باروت آسیای مرکزی بدل کرده است. در این گزارش آمده است که نزدیک به ۴۰۰ هزار قبضه سلاح نظامی، از جمله ۳۰۰ هزار سلاح سبک، ۲۶ هزار جنگ‌افزار سنگین، و حدود ۶۱ هزار واسطه نقلیه نظامی، اکنون در اختیار طالبان قرار دارد. این آمار نشان می‌دهد که طالبان نه‌تنها یک گروه تروریستی مسلط بر قدرت، بلکه بزرگ‌ترین دارنده سلاح‌های امریکایی در منطقه‌اند سلاح‌هایی که اکنون از کنترول این گروه نیز خارج شده‌اند.
شخصی با نام مستعار «شیرخان» که یکی از تاجران بازار سیاه سلاح در افغانستان است، به این رسانه گفته که پیش از سقوط جمهوریت، سلاح‌های روسی را معامله می‌کرده، اما پس از فرار نیروهای امریکایی، طالبان عملاً درهای بازار اسلحه غربی را به روی قاچاقچیان باز کردند. شیرخان می‌افزاید که بسیاری از سلاح‌های امریکایی را مستقیماً از اعضای طالبان به‌دست آورده مدرکی روشن از همدستی نیروهای این گروه در قاچاق تسلیحات. طالبان که خود را «حکومت اسلامی» می‌خوانند، نه‌تنها نتوانسته‌اند امنیت و ثبات را تأمین کنند، بلکه به‌گونه‌ای سیستماتیک در شبکه‌های قاچاق و بازار سیاه مشارکت دارند. آنچه امروز در افغانستان جریان دارد، نه یک دولت‌داری مشروع، بلکه چرخه‌ای از فساد، تجارت اسلحه، و تقویت تروریسم فراملی است.
به‌گفته‌ی یکی از مقام‌های امنیتی پیشین افغانستان، سلاح‌های امریکایی نه‌تنها در اختیار طالبان و هم‌پیمانان‌شان قرار دارد، بلکه اکنون به‌دست گروه‌های تروریستی در ورای مرزهای افغانستان نیز رسیده است. این مسئله تهدیدی بزرگ برای امنیت منطقه‌ای است؛ تهدیدی که مستقیماً ناشی از فقدان کنترول و نهادسازی در ساختار بی‌ریشه‌ی طالبان است. در گزارش آمده است که اکنون بسیاری از گروه‌های تندرو، از جمله داعش، از همین سلاح‌های امریکایی برای حمله به طالبان استفاده می‌کنند. ویدیوهایی که در فضای آنلاین منتشر شده‌اند، نشان می‌دهند که جنگجویان داعش و دیگر گروه‌های شورشی با تفنگ‌های امریکایی در مقابل طالبان ایستاده‌اند. این وضعیت، آشکارا نشان می‌دهد که طالبان نه توانایی حفظ امنیت را دارند، نه صلاحیت اداره انبارهای مهمات را، و نه مسئولیتی در قبال تبعات تسلیح تروریسم می‌پذیرند.
در تلاش برای مهار پیامدهای سیاست‌های فاجعه‌بار خود، طالبان اکنون سعی می‌کنند کنترول بر بازار سلاح را تشدید کنند. اما به‌گفته‌ی منابع محلی، این اقدامات بیشتر ظاهری است و محدود به برخی مناطق خاص می‌باشد. شیرخان می‌گوید که طالبان اجازه تجارت مستقل را از دلالان سلاح گرفته‌اند، اما در پشت پرده، خود فرماندهان محلی به شکل مستقیم در قاچاق دست دارند. بر اساس گزارش «آن‌هرد»، طالبان یک سیستم رسمی برای تشویق به فساد ایجاد کرده‌اند: فرماندهان این گروه می‌توانند ۲۰ درصد از سلاح‌های ضبط‌شده را به‌عنوان «غنیمت جنگی» برای خود نگه دارند. چنین مکانیسمی نه‌تنها انبارهای جنگ‌افزار را بی‌ثبات و آسیب‌پذیر ساخته، بلکه انگیزه‌ی مستقیم برای قاچاق و فروش شخصی سلاح به وجود آورده است.
در عمل، افغانستان تحت سلطه طالبان، نه یک کشور، بلکه کارتل تسلیحاتی بزرگی‌ست که امنیت منطقه و جهان را به خطر انداخته است. با ادامه این وضعیت، خطر گسترش تروریسم مجهز با سلاح‌های غربی، از افغانستان به خاورمیانه، آسیای مرکزی و حتی فراتر از آن گسترش خواهد یافت.