خبرگزاری راسک: با آنکه مأموریت رسمی یوناما (نمایندگی سازمان ملل در افغانستان) براساس «قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل» تعریف و مشخص شده است و محورهایی چون، حمایت از حقوق بشر، ارائه کمکهای بشردوستانه، کاهش خشونت و حفظ ثبات منطقهای از اولویتهای آن عنوان میشوند، اما رفتارها و ابتکارهای اخیر این نهاد بهویژه در برگزاری نشستهای دوحه، موجی از نگرانی و انتقاد را در میان نهادهای حقوق بشری، فعالان مدنی و سیاسیون افغانستان برانگیخته است.
در تازهترین مورد، یوناما روز دوشنبه، ۱۶ سرطان، با نشر بیانیهای نتایج دور چهارم نشست دوحه را منتشر و اعلام کرد که این دور از گفتوگوها، «اولویتهای جدید برای تعامل و اقدام در آینده» را تعیین کرده است.
روند دوحه؛ نشستی که دورچهارم آن هفته پیش با حضور نمایندگان ۲۶ کشور، نهادهای بینالمللی، مقامهای طالبان و کارشناسان ببینالمللی، اما در غیاب مخالفان داخلی، زنان و فعالان جامعه مدنی افغانستان برگزار شد و انتقادهای جدی را برانگیخت و برخیها تداوم این روند را یافتن راهحل واقعی برای بحران افغانستان نه، بلکه تلاش تدریجی برای مشروعیتبخشی به طالبان ارزیابی کردند.
یوناما بارها تأکید کرده است که شناسایی رسمی طالبان در «دستور کار» این سازمان نیست. با این حال، بسیاری از آگاهان امور سیاسی و حقوق بشر میگویند که تداوم نشستهای دوحه به این شکل و با چنین ترکیبی، نوعی «تعامل نرم» با طالبان است که زمینه مشروعیتیافتن تدریجی آنان را در سطح بینالمللی فراهم میسازد.
در نزدیک به چهار سال گذشته، طالبان محدودیتهای شدیدی بر آزادیهای فردی، حقوق اساسی شهروندان و بهویژه حقوق زنان وضع کردهاند. اما به باور فعالان حقوق بشر، یوناما بهعنوان نهاد ناظر سازمان ملل در کابل، اغلب در برابر نقضهای فاحش حقوق بشر از سوی طالبان سکوت کرده و یا هم در نهایت مواضعی خنثی اتخاذ نموده است.
در دفاع از عملکرد خود، مسوولان یوناما در کابل اما همواره استدلال میکنند که گفتوگو با طالبان به منظور پیشبرد اهداف بشردوستانه، مقابله با فقر و گرسنگی، مهار قاچاق مواد مخدر و ارتقای امنیت انجام میشود و اگر این تعامل متوقف شود، شرایط انسانی در افغانستان وخیمتر خواهد شد.
منتقدان و فعالان حقوق بشر افغانستان میگویند که یوناما بهخوبی میداند بسیاری از کمکهای بشردوستانه به دست نیازمندان واقعی نمیرسد و توسط مسوولان طالبان و وابستگانشان مصادره یا بهطور گزینشی توزیع میشود. با این حال، این نهاد نهتنها سکوت کرده است، بلکه تاکنون گزارشی شفاف از چگونگی توزیع کمکها و سوءاستفادهها ارائه نداده است.
در نهایت، آنچه نگرانی منتقدان را افزایش داده، این است که عملکرد و رویکرد یوناما در عمل به تقویت موضع طالبان در سطح بینالمللی منجر شده و نوعی «سفیدنمایی» نسبت به واقعیتهای تلخ جاری در افغانستان ایجاد کرده است؛ واقعیتهایی که میلیونها شهروند این کشور بحران زده، بهویژه زنان، با آنها هر روز دستوپنجه نرم میکنند.
یوناما و تلاش تدریجی برای مشروعیتبخشی به طالبان


