خبرگزاری راسک: درسایهی تشدید موج اخراج مهاجران افغانستانی از کشورهای همسایه و تردید غرب در پذیرش مسوولیت انسانی، بخش حقوق بشر سازمان ملل متحد با بلند کردن صدایی متفاوت، تاکید کرده است: «ما نباید اکنون به مردم افغانستان پشت کنیم.»
این ندا، نه صرفاً یک درخواست دیپلماتیک، بلکه زنگ خطری اخلاقی برای جهانیست که گویی خسته از همدلی، به تدریج افغانستان را به فراموشی سپرده و به وضعیت نابسامان مردم افغانستان پشت کرده است. نهاد حقوق بشر سازمان ملل در پیامی در شبکه اجتماعی اکس/تویتر پیشین، از تمام کشورها خواسته است که دسترسی پناهجویان افغانستان به مسیرهای امن، قانونی و انسانی را افزایش دهند؛ فرصتی که این انسانها پس از دههها جنگ، تبعیض، فقر و تهدید، به آن بیش از هر زمان دیگری نیاز دارند.
در بحبوحهی موج اخراجهای بیوقفه، راوینا شمداسانی، سخنگوی دفتر حقوق بشر ملل متحد، هشدار داده است که بازگرداندن اجباری پناهجویان افغانستانی به سرزمینی که با خطر شکنجه، تعقیب یا رفتار غیرانسانی همراه است، بهصراحت نقض اصل بنیادین حقوق بینالملل یعنی اصل عدم بازگشت اجباری محسوب میشود.
به باور ناظران حقوق بشری، در بسیاری از موارد، اخراج مهاجران افغانستانی از ایران، پاکستان و حتی کشورهای اروپایی، نه یک روند کنترلی یا امنیتی، بلکه نوعی اخراج تنبیهی، همراه با برخوردهای خشن و ضدانسانی است؛ از ضرب و شتم گرفته تا مصادره دارایی و بازداشتهای غیرقانونی نوع تنبه و خشونت را بازگو میکند.
در حالیکه ایران و پاکستان به دلایل اقتصادی و امنیتی، سیاست «بازگرداندن جمعی» را دنبال میکنند، کشورهای اروپایی نیز در سکوت سردِ بروکراتیک، پناهجویان افغانستانی را بار دیگر به خاک ناامن افغانستان بازمیگردانند؛ گویی سرزمینهای امن برای افغانستانیها در حال کوچکتر شدن است. اخیراً آلمان نیز در یک اقدام جنجالبرانگیز، دهها پناهجوی افغانستانی را به اجبار اخراج کرده است؛ اقدامی که واکنشهای گستردهای از سوی نهادهای حقوق بشری در پی داشته است.
در قلب این بحران، فراتر از آمار و قطعنامهها، انسانهایی هستند که یک عمر با جنگ زیستهاند و حالا در دنیایی که وعده همبستگی میداد، با مرزهای بسته، سیمخاردار و بیتفاوتی جهانی روبهرو شدهاند. پرسش اکنون این است که آیا جامعه جهانی حاضر است بار مسوولیت اخلاقی پس از دو دهه مداخله در افغانستان را بر دوش بگیرد؟ یا آنکه، همانطور که افغانستانیها سقوط کابل را تماشا گر بودند، اکنون هم سقوط پناهجویان را تماشا خواهند کرد؟
