روسیه، بمب ارزان و مرگ‌بار تازه‌اش را آزمایش کرد

نویسنده: برندن کول
خبرگزاری راسک: به نقل از «نیوزویک»، در ادامه‌ی تهاجم تمام‌عیار روسیه به خاک اوکراین، مسکو از یک بمب هدایت‌شوندهٔ جدید با نام UMPB-5 رونمایی کرده است؛ اقدامی که به باور تحلیل‌گران نشانگر تلاش فزاینده این کشور برای تقویت توانمندی‌های هوایی خود با هدف ضربه زدن به زیرساخت‌های اوکراین است. مقام‌های اوکراینی اعلام کرده‌اند که طی دو ماه گذشته، روسیه این بمب را از طریق جنگنده‌های سوخو-۳۴ بر فراز دو منطقه پرتاب کرده است. به‌نظر می‌رسد این اقدامات بخشی از مرحله آزمایشی این سلاح باشد. بنا بر گزارش اندیشکده آمریکایی «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها» (FDD) به نشریه نیوزویک، بمب جدید UMPB-5 بخشی از تلاش گسترده روسیه برای تولید مهمات هدایت‌شونده ارزان‌قیمت و با بُرد دور تلقی می‌شود.
بر اساس ارزیابی کارشناسان این اندیشکده، پیش از آغاز تهاجم تمام‌عیار، روسیه به درستی میزان نیاز خود به این نوع تسلیحات را پیش‌بینی نکرده بود. بمب‌های هدایت‌شونده در گذشته بسیار پرهزینه بودند و استفاده از آن‌ها محدود بود. جان هاردی، معاون برنامه روسیه در بنیاد FDD، در گفت‌وگو با نیوزویک تصریح کرد که ناتوانی روسیه در نابودسازی سیستم‌های دفاع هوایی اوکراین در مراحل نخست جنگ، مسکو را ناگزیر کرد تا به‌سرعت به‌سوی تولید بمب‌های هدایت‌شونده با بُرد امن و قیمت پایین روی آورد، تا از نیروی هوایی خود به‌گونه مؤثرتری بهره ببرد. به گفته مقام‌های اوکراینی، بمب UMPB-5 برای نخستین بار در منطقه «سومی» به‌کار گرفته شد و سپس در روزهای ۲۴ و ۲۵ جولای، در دو حمله جداگانه علیه شهر خارکیف استفاده گردید. طبق گزارش‌ها، در یکی از این حملات، یک شفاخانه مورد اصابت قرار گرفته است.
در حمله دوم، یک جنگنده سوخو-۳۴ این بمب را از فاصله حدود ۶۵ مایل (معادل ۱۰۵ کیلومتر) در داخل خاک روسیه، از منطقه «بلگورود» پرتاب کرده است. این اطلاعات توسط سپارتاک بوریسنکو، دادستان منطقه خارکیف که رهبری تحقیقات مربوط به این حملات را به‌عنوان جنایت جنگی به عهده دارد، ارائه شده است. بوریسنکو گفته است که بمب مذکور همچنان در مرحله آزمایش قرار دارد و ویژگی‌های فنی کامل آن هنوز به‌طور رسمی مشخص نشده است. براساس ارزیابی‌های بنیاد FDD، به‌احتمال زیاد UMPB-5 نسخه‌ای پیشرفته‌تر از مدل پیشین به‌نام UMPB D-30SN است که نخستین‌بار در بهار ۲۰۲۴ دیده شد. گمان می‌رود نسخه جدید دارای بُردی بیش از ۵۰ مایل (۸۰ کیلومتر) باشد و یک سر جنگی با وزن تقریبی ۵۵۰ پوند (۲۵۰ کیلوگرام) داشته باشد؛ وزنی که ۲.۵ برابر سنگین‌تر از مدل پیشین است.
در ماه‌های اخیر، استفاده روسیه از بمب‌های هدایت‌شونده ارزان‌قیمت به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است. به گفته ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، روسیه در ماه جولای ۲۰۲۵ به‌طور متوسط روزانه ۱۶۰ بمب هدایت‌شونده پرتاب کرده است؛ رقمی که نسبت به بهار ۲۰۲۳ هشت برابر افزایش یافته است. بمب هدایت‌شونده اصلی مورد استفاده روسیه UMPK است؛ سیستمی که برای تبدیل بمب‌های غیرهدایت‌شونده موسوم به «بمب‌های کور» به تسلیحات هدایت‌شونده طراحی شده است. این سیستم نخستین‌بار در جنوری ۲۰۲۳ مشاهده شد و در آغاز برای بمب FAB-500 M-62 (۱۱۰۰ پوندی) ساخته شده بود، اما در ادامه برای دیگر بمب‌ها نیز قابل استفاده گردید. بوریسنکو خاطرنشان کرده که از ماه می ۲۰۲۵، روسیه از نسخه‌ای از UMPK با بال‌های بزرگ‌تر و بُرد حداقل ۶۰ مایل در مناطق خارکیف و سومی استفاده کرده است. کانال‌های تلگرامی روسی نیز از احتمال افزایش برد این تسلیحات در آینده خبر داده‌اند.
هم‌زمان، روسیه توسعه راکت‌های کروز ارزان‌قیمت قابل پرتاب از هوا را نیز دنبال می‌کند. یکی از این تسلیحات جدید راکت S8000 BanderoL است که قابلیت پرتاب از پهپادهای کنترل از راه دور را دارد. جان هاردی از بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها گفت: «بمب UMPB-5 احتمالاً نسخه قدرتمندتر از نمونه معرفی‌شده در سال گذشته است. این نشان می‌دهد که نیروی هوایی روسیه تمرکز خود را بر تولید انبوه مهمات هدایت‌شونده با بُرد دور و قیمت پایین افزایش داده است.» سپارتاک بوریسنکو نیز گفت: «این بمب یک سلاح کاملاً جدید است که روسیه استفاده آزمایشی از آن را حدود دو ماه پیش آغاز کرده و هنوز مشخصات فنی دقیق آن منتشر نشده است.» هاردی در پایان تأکید کرد که با وجود محدود بودن اطلاعات موجود، نشانه‌ها حاکی از تمرکز فزاینده نیروهای هوایی روسیه از جمله نیروی هوایی دریایی بر تسلیحات دورایستاده و ارزان‌قیمت است. او همچنین هشدار داد که بزرگ‌ترین مشکل روسیه، یعنی ناتوانی در نابودی مؤثر سیستم‌های پدافند هوایی دشمن، همچنان پابرجا بوده و حل آن چالش‌های بسیار بیشتری خواهد داشت.