از کمبود دوا تا کمبود داکتر؛ تصویر بحران صحی چهار سال اخیر افغانستان

خبرگزاری راسک: در آستانه چهارمین سالروز سقوط افغانستان به‌دست طالبان، نهاد بین‌المللی ایمرجنسی با انتشار گزارشی هشدار داده است که نظام صحی کشور در بحرانی عمیق فرو رفته و میلیون‌ها نفر از ابتدایی‌ترین خدمات درمانی محروم مانده‌اند؛ بحرانی که به گفته این نهاد، حاصل مستقیم فروپاشی اقتصادی و سیاست‌های محدودکننده طالبان است. این گزارش که روز سه‌شنبه، ۲۱ اسد، منتشر شد، نشان می‌دهد چهار سال پس از فروپاشی جمهوریت و خروج نیروهای خارجی، محدودیت‌های گسترده طالبان بر کار و سفر زنان، کمبود منابع و بی‌توجهی کامل این گروه به رفاه مردم، فشار بی‌سابقه‌ای بر شبکه خدمات صحی وارد کرده است.
بر پایه یافته‌های این گزارش که از طریق مصاحبه با بیش از یک‌هزار و ۶۰۰ بیمار، مراقب و کارمند صحی در ۱۱ استان افغانستان گردآوری شده، بیش از ۷۰ درصد شهروندان به خدمات صحی رایگان یا ارزان‌قیمت دسترسی ندارند. این آمار نشان می‌دهد که سیاست‌های طالبان نه‌تنها باعث انسداد راه‌های معیشت شده، بلکه جان هزاران بیمار را نیز به خطر انداخته است. دژان پانیک، رئیس دفتر ایمرجنسی در افغانستان، با بیان این‌که «۲۲.۹ میلیون نفر یعنی بیش از نیمی از جمعیت کشور به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند»، وضعیت کنونی را نتیجه ترکیب مرگبار «زیرساخت‌های ویران‌شده، سرکوب سیستماتیک حقوق بشر، و دسترسی محدود به مراقبت‌های صحی» دانست و تأکید کرد که افغانستان امروز به آزمایشی برای بقای پس از جنگ تبدیل شده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که در منطقه عنابه پنجشیر، محدودیت‌های طالبان بر رفت‌وآمد و کار زنان موجب تأخیر جدی در رسیدن بیماران زن به مراکز درمانی شده و در برخی موارد، این تأخیر به قیمت جان آنان تمام شده است. به باور ناظران، این سیاست‌ها آشکارا نشان می‌دهد که طالبان حتی در مواجهه با خطر مرگ بیماران، حاضر به عقب‌نشینی از تبعیض جنسیتی نیستند. ایمرجنسی با اشاره به اهمیت آموزش و به‌کارگیری نیروی انسانی در بخش صحت، اعلام کرده که ۲۳ درصد کارمندانش را زنان تشکیل می‌دهند و تلاش برای حفظ و گسترش این حضور، بخشی اساسی از مأموریت این نهاد است؛ مأموریتی که به دلیل محدودیت‌های شدید طالبان، هر روز دشوارتر می‌شود.
این سازمان که از سال ۱۹۹۹ در افغانستان فعال است، اکنون سه مرکز جراحی در کابل، لشکرگاه و عنابه، یک مرکز زایشگاه در پنجشیر و بیش از ۴۰ پست کمک‌های اولیه و مراکز مراقبت‌های اولیه صحی را در سراسر کشور اداره می‌کند. اما مسئولان ایمرجنسی هشدار داده‌اند که ادامه فشارها و کمبود منابع، می‌تواند به تعطیلی گسترده این مراکز و تشدید فاجعه انسانی بیانجامد.