خبرگزاری راسک: مولوی یوسف وفا، استاندار طالبان در بلخ، در اعلامیهای گفته است که با حمایت بازرگانان بلخی «پنج دروازه ورودی در قندهار» ساخته میشود. او تصریح کرده است که هزینه این پروژهها از سوی شرکتهای بزرگ بلخ از جمله کامایر، گروه غضنفر، هتل مزار و چندین سرمایهدار دیگر تأمین میشود. اما به گفته منابع محلی، این «حمایت» در حقیقت پرداخت اجباری بوده و بازرگانان ناگزیر به تسلیم در برابر خواست طالبان شدهاند.
اقدام اخیر مولوی یوسف وفا، استاندار طالبان در بلخ، بار دیگر نشان داد که سیاستهای مالی و اقتصادی این گروه بیش از آنکه بر مبنای توسعه و رفاه عمومی استوار باشد، بر پایه باجگیری اجباری، فشار بر تجار و انتقال منابع مردمی به مناطق خاص قومی بنا شده است.
فعالان اقتصادی در شمال کشور میگویند طالبان از آغاز تسلط شان تاکنون بارها از تجار و سرمایهگذاران غیرپشتون بهگونه مستقیم و غیرمستقیم باج گرفتهاند. به گفته فعالان جامعه مدنی در مزارشریف، این روند تازگی ندارد، طالبان از نام دین و امنیت برای چپاول داراییهای مردم استفاده میکنند و تجار را مجبور به پرداخت میسازند. اگر کسی مخالفت کند، با تهدیدهای امنیتی و محدودیتهای اقتصادی روبهرو میشود.
آگاهان سیاسی نیز تأکید دارند که این باجگیریها بخشی از یک طرح سازمانیافته قومی است؛ زیرا منابع مالی و سرمایههای اقتصادی در استانهای غیرپشتون به جای مصرف در همان مناطق، به سمت جنوب بهویژه قندهار و استانهای پشتوننشین انتقال مییابد. به باور این آگاهان، طالبان با شعار «همبستگی ملی» در عمل سیاستی قوممحور و تبعیضآمیز را دنبال میکنند که نتیجه آن محرومیت شمال و تمرکز قدرت در قندهار است.
باشندگان شمال افغانستان در خصوص اظهارات تازه استاندار طالبان در بلخ مبنی بر ساختن دروازه ملا هبت الله درقندهار با پول بازرگانان بلی، باشندگان مزارشریف به این باور اند، در حالیکه زیرساختهای این شهر نیازمند سرمایهگذاری جدی است، منابع مالی آن به مصرف پروژههایی در قندهار میرسد. یک شهروند بلخی در گفتوگو با خبرگزاری راسک در این مورد میگوید: «طالبان در بلخ و سایر شهرهای پارسی زبان، مناره و تندیس بزرگانمان را ویران میکنند، اما با پول ما در قندهار دروازه میسازند. این منطق جز زورگیری و تحمیل این گروه برمردم شمال و بلخیان چیزی دیگری نیست.»
به باور فعالان اجتماعی، طالبان با چنین اقداماتی چهرهای «مافیایی» از خود نشان دادهاند. بازرگانان میان دو گزینه قرار میگیرند؛ یا منابع مالیشان را در اختیار طالبان بگذارند، یا با پیامدهای سنگین امنیتی و اقتصادی مواجه شوند. یکی از فعالان مدنی بلخ در گفتوگو با خبرگزاری راسک، این وضعیت را چنین توصیف میکند: «طالبان همانند مافیا عمل میکنند؛ با این تفاوت که زورگیری خود را در پوشش دین و حکومت مشروع جلوه میدهند.»
از سویی هم اظهارات تازه مولوی یوسف وفا، استاندار طالبان در بلخ، مبنی بر ساخت پنج دروازه بزرگ در قندهار با پول بازرگانان بلخی، موجی از واکنشها در شبکههای اجتماعی به همراه داشته و بسیاری از کاربران بهویژه جوانان و فعالان مدنی، این اقدام طالبان را «باجگیری آشکار» و «تحقیر مردم شمال» به ویژه اقوام غیرپشتون عنوان کردهاند.
یک کار در واکنش به اظهارات استاندار طالبان در بلخ، در صفحه اکس خود نوشته است: «وقتی مزار شریف از مشکلات آب، برق و بیکاری رنج میبرد، چرا باید پول تجار بلخی برای ساختن دروازه در قندهار مصرف شود؟ این دروازهها نه نماد همبستگی، بلکه نماد «بردگی اقتصادی مردم شمال در برابر طالبان» است.
کاربر دیگری در فیسبوک چنین واکنش نشان داده است: «طالبان با پول ما برای ملا هبتالله دروازه میسازند، اما برای مردم بلخ در چهار سال گذشته سنگ روی سنگ نگذاشته اند، این «وحدت نیست، این غارت است.»
واکنشهای گسترده در شبکههای اجتماعی نشان میدهد که اقدام طالبان برای ساخت «دروازه ملا هبتالله» در قندهار نه تنها حس همبستگی ایجاد نکرده، بلکه خشم و اعتراض گستردهای را میان شهروندان افغانستانی، بهویژه مردم شمال، برانگیخته است. بسیاری این روند را ادامه سیاستهای قومی، باجگیری سازمانیافته و تحقیر آشکار مردم غیرپشتون میدانند.
تحلیلگران باور دارند که ساخت دروازه در قندهار با پول تجار بلخی نه نشانی از «اتحاد»، بلکه نشانی از تمرکز منابع برای تحکیم قدرت قومی طالبان است. این روند، بهجای کاهش شکافها، بیاعتمادی و نارضایتی عمیقتری را در میان مردم غیرپشتون ایجاد میکند.
آگاهان امور سیاسی میگویند، طالبان نه به توسعه متوازن افغانستان، بلکه به تثبیت قدرت قومی و انتقال منابع به مرکزیت قندهار میاندیشند. به باور آنها، باجگیری از تجار، زورگیری از منابع مردمی و غارت داراییهای محلی اکنون به یک قاعده ثابت در ساختار طالبان بدل شده است.
تا زمانی که این روند ادامه یابد، سرمایهگذاران جرئت فعالیت مستقل نخواهند داشت و مردم نیز به این باور خواهند رسید که داراییها و منابعشان در یک چرخه بیپایان غارت سازمانیافته صرف اهداف قومی طالبان میشود.
