تعرفه‌های ترامپ؛ هدیه‌ای به چین و روسیه، نه به امریکا

نویسنده: فرید زکریا
خبرگزاری راسک: به گزارش “واشنگتن پست”، تصاویر هفته‌ی گذشته‌ی جهان به‌خوبی شکست‌های سیاست خارجی رئیس‌جمهور دونالد ترامپ را آشکار می‌سازد. یکی از برجسته‌ترین صحنه‌ها، رژه‌ی عظیم نظامی چین بود که در آن شی جین‌پینگ در کنار ولادیمیر پوتین و کیم جونگ‌اون قدم برمی‌داشت. این نمایش قدرت یادآور این واقعیت است که غرب اکنون با مجموعه‌ای از دشمنان سرسخت روبه‌روست؛ دشمنانی که مأموریت خود را برهم‌زدن نظم جهانی به رهبری امریکا تعریف کرده‌اند.
اما نکته‌ی غیرمنتظره، حضور کشورهایی در اجلاس «سازمان همکاری شانگهای» بود که پیش‌تر روابط نزدیک‌تری با واشنگتن داشتند؛ از جمله هند، ترکیه، ویتنام و مصر. این تغییر رویکرد نتیجه‌ی مستقیم سیاست‌های تنش‌زا، تعرفه‌های اقتصادی سنگین و لحن خصمانه ترامپ است که بسیاری از کشورهای مهم را از امریکا دور و به چین نزدیک ساخته است.
به نوشته فرید زکریا، گروه بریکس (BRICS) در اصل برای نمایش ظرفیت بازارهای نوظهور شکل گرفت. اما امروز سه عضو مهم آن—هند، برزیل و آفریقای جنوبی—که زمانی سد راه نفوذ چین و روسیه در این گروه بودند، حالا به‌دلیل سیاست‌های ترامپ در حال فاصله‌گیری از واشنگتن‌اند.
ترامپ با وضع تعرفه‌های بی‌سابقه علیه هند و برزیل و تحریم‌ها و محدودیت‌های تازه علیه آفریقای جنوبی، روابط سنتی امریکا با این دموکراسی‌های بزرگ را به‌خطر انداخته است. این اقدامات نه‌تنها منطق اقتصادی ندارد، بلکه خشم عمومی را در این کشورها علیه امریکا برانگیخته است.
در همین زمان، چین هوشمندانه جای خالی امریکا را پر می‌کند. پکن با طرح پروژه‌های زیربنایی در برزیل، دعوت رسمی از نارندرا مودی به چین پس از هفت سال، و گسترش همکاری‌های اقتصادی با آفریقای جنوبی، توانسته است نفوذ خود را افزایش دهد.
زکریا هشدار می‌دهد که سیاست‌های ترامپ تنها رنج واقعی برای مردم این کشورها به بار آورده است؛ مشاغل از دست رفته و فقر دوباره بازگشته است. حتی اگر توافق‌های اقتصادی در آینده دوباره مذاکره شوند، خاطره این برخورد تحقیرآمیز در ذهن ملت‌ها باقی خواهد ماند.
به باور نویسنده، سیاست خارجی ترامپ بیشتر بازتابی از تمایلات شخصی اوست تا منافع ملی امریکا. او با رهبران اقتدارگرا و متحدان ایدئولوژیک چون السالوادور، مجارستان و برخی کشورهای خلیج روابط نزدیک برقرار کرده، اما هم‌زمان دموکراسی‌های بزرگی چون هند، برزیل، آفریقای جنوبی، مکزیک، کانادا و بیشتر کشورهای اروپایی را از خود رانده است.
این وضعیت امریکا را در موقعیتی متناقض قرار داده است: هم‌نشین مستبدان کوچک و منزوی از دموکراسی‌های بزرگ. پرسش اساسی این است که آیا چنین سیاستی برای آینده امریکا منطقی است؟
ترامپ این روزها در شبکه‌های اجتماعی از توطئه چین، روسیه و کره شمالی علیه امریکا می‌نالد. اما واقعیت این است که بسیاری از بحران‌های کنونی نتیجه مستقیم سیاست‌های خودش است. زکریا با کنایه می‌نویسد: شاید بهتر باشد پرسیده شود که چرا گویی شخص رئیس‌جمهور با اقداماتش بارها ارزش‌ها و منافع ملی امریکا را تضعیف کرده است.