خبرگزاری راسک: در حالیکه زمین زیر پای مردم افغانستان از زلزلههای ویرانگر میلرزد، دیوارهای تاریخ و فرهنگ این سرزمین نیز یکی پی دیگر فرو میریزند. دو بنای بزرگ و نمادین ــ روضه سخی در مزارشریف و منار تاریخی جام در استان غور امروز بیش از هر زمان دیگر، تصویر روشنی از ویرانی، بیتوجهی و زخمهای عمیق این کشور را بازتاب میدهند.
روزنامه نیویارک تایمز در گزارشی تازه خود نوشته است که روضه سخی، زیارتگاه باشکوهی که قرنها مایه پیوند شهروندان افغانستان و نماد وحدت مذهبی بود، پس از زلزله اخیر در شمال کشور به شدت آسیب دیده و در حال فرو ریختن است.
منارههای ترکخورده، کاشیهای فرو ریخته و دیوارهایی که دیگر تاب ایستادن ندارند، چهره تازهای از این بنای فیروزهفام به نمایش گذاشتهاند. باشندگان شهرمزار شریف مرکز استان بلخ باستان، میگویند که این مسجد برای آنها تنها یک عبادتگاه نیست، بلکه بخشی از هویت و احساس تعلقشان است. به روایتی دیگر میتوان گفت که روضه سخی برای بلخیان مادر است، اما این مادر دیگر توان ایستادن ندارد، باشندگان شهر مزار شریف میگویند که بسیاری از زائران، بهویژه زنان، از زمانی که طالبان ورود آنها را به زیارتگاهها محدود کردهاند، از حضور در این مکان بازماندهاند.
همزمان، در استان غور نیز یکی دیگر از گوهرهای تاریخی افغانستان در آستانه فروپاشی قرار دارد. اندریکا راتواته، هماهنگکننده امور بشری سازمان ملل، پس از بازدید از منار جام هشدار داده است که پایههای این برج کهن بر اثر سیلابهای پیدرپی به شدت سست شده و در خطر فرو ریختن است. او از جامعه جهانی خواسته تا با یونسکو برای حفظ این شاهکار معماری قرن دوازدهم همکاری فوری کنند.
منار جام، میراث دوران غوریان و ثبتشده در فهرست جهانی یونسکو، اکنون نیازمند دیوارهای حفاظتی، بررسیهای مهندسی و منابع مالی فوری است. در غیر این صورت، ممکن است همان سرنوشتی را پیدا کند که بسیاری از نمادهای فرهنگی افغانستان در دو دهه اخیر دچار آن شدهاند.
فرهنگیان افغانستان که بسیاری آنها پس از قدرت گیری طالبان، افغانستان را ترک کرده و در کشورهای مختلف و در دیار آوارگی شاهد فروریختن نمادهای فرهنگی و تاریخی افغانستان هستند، میگویند که ویرانی این بناها تنها از بلایای طبیعی ناشی نمیشود، بلکه بازتابی از شرایط اجتماعی و سیاسی کشور است؛ کشوری که در سایه فقر، انزوا و سیاستهای محدودگرایانه طالبان، از حفظ میراث خود نیز ناتوان مانده است. امروز، شکافهای دیوارهای مسجد کبود و ترکهای پایه منار جام، یادآور شکافهای عمیقتر در جامعه افغانستاناند؛ شکافهایی بیانگر گذشتهای باشکوه و اکنونی غمبار این جغرافیا است.
