طالبان: روابط با تاجیکستان بهتر می‌شود؛ تاجیکستان همچنان خاموش و محتاط

خبرگزاری راسک: وزارت خارجه طالبان اعلام کرده است که یک هیئت بلندپایه تاجیکستانی با امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه این گروه، دیدار کرده است. این در حالی است که طالبان طی چهار سال گذشته نتوانسته‌اند روابط عادی و باثباتی با همسایگان برقرار کنند و همچنان به‌دلیل سیاست‌های انحصاری و غیرمسئولانه، با بی‌اعتمادی منطقه‌ای روبه‌رو هستند.
در خبرنامه طالبان آمده است که دو طرف درباره گسترش همکاری‌ها در حوزه‌های دیپلماتیک و اقتصادی گفت‌وگو کرده‌اند. با این حال، کارشناسان می‌گویند که نبود مشروعیت سیاسی طالبان و تداوم رفتارهای سرکوبگرانه داخلی، بزرگ‌ترین مانع برای ایجاد هر نوع رابطه پایدار با کشورهای منطقه است.
امیرخان متقی در این نشست با اشاره به «روابط تاریخی» افغانستان و تاجیکستان گفته است طالبان خواهان توسعه پیوندهای دوستانه با دوشنبه است. اما در عمل، عملکرد این گروه از بسته نگه‌داشتن مدارس دخترانه گرفته تا حذف ساختارهای قانونی و برخوردهای امنیتی سخت‌گیرانه افغانستان را به یکی از منزوی‌ترین حکومت‌های جهان تبدیل کرده است.
طالبان افزوده‌اند که «روابط دو کشور در حوزه‌های مختلف در حال پیشرفت است»، اما تاکنون هیچ‌گونه پیشرفت واقعی یا سند همکاری شفاف میان طالبان و دوشنبه منتشر نشده است. تحلیلگران معتقدند که این ادعاها بیشتر تلاش طالبان برای نمایش چهره‌ای متعادل از خود به جامعه جهانی است، در حالی که سیاست‌های داخلی‌شان خلاف این تصویر است.
به گفته طالبان، هیئت تاجیکستانی نیز بر «تقویت مناسبات» تأکید کرده است. اما واقعیت میدانی این است که تاجیکستان طی چهار سال گذشته یکی از منتقدترین کشورهای منطقه نسبت به طالبان بوده و به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی و حضور گروه‌های افراطی در مرزهای مشترک، با احتیاط فراوان با طالبان برخورد کرده است.
هیئت حاضر در کابل متشکل از مقام‌های امنیتی و وزارت خارجه تاجیکستان بود؛ اقدامی که ناظران آن را «کم‌سابقه» توصیف کرده‌اند. با این وجود، منابع مستقل می‌گویند حضور چنین هیئتی الزاماً به معنای بهبود روابط نیست و بیشتر در چارچوب مدیریت نگرانی‌های امنیتی صورت می‌گیرد، زیرا طالبان بارها نتوانسته‌اند مرزهای افغانستان را در برابر گروه‌های رادیکال کنترل کنند.
پیش‌تر، یوسف وفا، استاندار بلخ و از افراد نزدیک به رهبری طالبان، به دعوت تاجیکستان به دوشنبه سفر کرده بود و خواستار تحویل سفارت افغانستان شده بود. اما دولت تاجیکستان، با شناخت خطرات سیاسی واگذاری نمایندگی رسمی به یک گروه غیرمشروع، همچنان از سپردن سفارت به طالبان خودداری کرده است.
طالبان توضیح نداده‌اند که آیا در دیدار اخیر، موضوع سفارت افغانستان در دوشنبه مطرح شده یا خیر. اما روشن است که تاجیکستان همچنان یکی از معدود کشورهای منطقه است که سیاست‌های طالبان را نپذیرفته و به گروه‌های مخالف طالبان نیز اجازه حضور داده است.
هم‌اکنون، سفارت افغانستان در دوشنبه در اختیار ظاهر اغبر، از مخالفان طالبان، قرار دارد؛ در حالی که تنها قنسولگری خاروغ تحت کنترل طالبان است. این وضعیت نمونه‌ای از بی‌اعتمادی عمیق منطقه به طالبان و ناتوانی این گروه در کسب رسمیت دیپلماتیک است.
در بیانیه طالبان آمده است که دو طرف بر ادامه نشست‌ها تأکید کرده‌اند؛ اما منتقدان می‌گویند طالبان پیش از هرچیز باید بحران مشروعیت داخلی و سیاست‌های تمامیت‌خواهانه خود را اصلاح کنند تا در روابط خارجی نیز به‌جای انزوا، شانس تعامل واقعی داشته باشند.