درخشش علم در نوبل ۲۰۲۵؛ از انقلاب مولکولی تا رمزگشایی ایمنی بدن

خبرگزاری راسک: جوایز نوبل امسال بار دیگر نشان دادند که علم همچنان در خط مقدم پاسخ‌گویی به بزرگ‌ترین چالش‌های بشر قرار دارد. آکادمی نوبل در سال ۲۰۲۵ از دستاوردهایی تقدیر کرد که از مقابله با بحران آب و اقلیم گرفته تا درمان بیماری‌های پیچیده و توسعه فناوری‌های کوانتومی، پیامدهای عمیق و جهانی دارند.
جایزه نوبل شیمی امسال به طور مشترک به اومار ام. یاغی، ریچارد رابسون و سوسومو کیتاگاوا اهدا شد؛ دانشمندانی که با توسعه چارچوب‌های فلزی–آلی (MOFs) انقلابی در شیمی مواد ایجاد کردند.
MOFها ساختارهایی فوق‌متخلخل هستند که در مقیاس مولکولی قابل طراحی‌اند و می‌توانند گازها و مایعات را جذب، ذخیره یا جدا کنند. به گفته آکادمی نوبل، این فناوری «ابزاری نوین برای مهندسی ماده در خدمت محیط‌زیست و انرژی پاک» است.
کاربردهای عملی این کشف شامل:
استخراج آب آشامیدنی از هوای خشک و مناطق بیابانی
جذب و ذخیره دی‌اکسید کربن برای کاهش اثرات تغییرات اقلیمی
تصفیه آب و حذف آلاینده‌های خطرناک
ذخیره‌سازی هیدروژن و توسعه انرژی‌های پاک
کارشناسان این دستاورد را یکی از امیدبخش‌ترین ابزارهای علمی برای مقابله با بحران‌های زیست‌محیطی قرن ۲۱ می‌دانند.
در حوزه پزشکی، مری ای. برانکو، فرد رامسدیل و شیمون ساکاگوتچی به دلیل کشف مکانیسم‌های تحمل ایمنی محیطی برنده جایزه نوبل شدند؛ پژوهشی که به فهم دقیق‌تری از عملکرد سیستم ایمنی انسان انجامیده است.
این دانشمندان نشان دادند که نوعی از سلول‌های ایمنی موسوم به سلول‌های T تنظیم‌کننده نقش کلیدی در جلوگیری از حمله سیستم ایمنی به بافت‌های خودی دارند. این کشف پایه علمی جدیدی برای درمان بیماری‌های خودایمنی و برخی سرطان‌ها فراهم کرده است.
به گفته متخصصان، پیامدهای این پژوهش می‌تواند شامل:
توسعه درمان‌های هدفمند برای سرطان
کنترل بیماری‌هایی چون دیابت نوع یک و لوپوس
کاهش عوارض پیوند اعضا
باشد؛ دستاوردی که پزشکی مدرن را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند.
جایزه نوبل فیزیک امسال به پژوهش‌هایی اختصاص یافت که توانسته‌اند پدیده‌های کوانتومی را در سیستم‌های ماکروسکوپی و قابل لمس به نمایش بگذارند. این پیشرفت‌ها مرز میان دنیای نظری کوانتوم و فناوری‌های کاربردی را باریک‌تر کرده است.
دانشمندان با کنترل حالت‌های کوانتومی در مقیاس‌های بزرگ‌تر، مسیر را برای توسعه:
رایانه‌های کوانتومی قدرتمندتر
ارتباطات فوق‌امن کوانتومی
فناوری‌های نوین پردازش اطلاعات
هموار کرده‌اند؛ حوزه‌هایی که آینده فناوری جهان را شکل خواهند داد.
جوایز نوبل ۲۰۲۵ نشان داد که علم نه‌تنها به پرسش‌های بنیادین پاسخ می‌دهد، بلکه راه‌حل‌های عملی برای بحران‌های جهانی ارائه می‌کند. از شیمی سبز و پزشکی پیشرفته تا فیزیک آینده‌ساز، پیام مشترک برندگان امسال روشن است: سرمایه‌گذاری در علم، سرمایه‌گذاری در آینده بشر است.