نویسنده: نوید حسین
خبرگزاری راسک: به گزارش روزنامه تریبون پاکستان، گزارش تازه تیم پشتیبانی تحلیلی و نظارت بر تحریمهای سازمان ملل متحد، بار دیگر به نگرانی دیرینه پاکستان مهر تأیید بینالمللی زده است: افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، بار دیگر به بستر فعالیت و پناهگاه امن گروههای شبهنظامی منطقهای و فرامنطقهای تبدیل شده است. یافتههایی که مستقیماً ادعاهای مکرر طالبان را نقض میکند و نشان میدهد بحران امنیتی منطقه را نمیتوان با انکار و شعار مهار کرد.
بر اساس این گزارش سازمان ملل که اوایل ماه جاری میلادی منتشر شده، طالبان اگرچه کنترل اداری شهرهای بزرگ افغانستان را در دست دارند، اما الگوی حکمرانی و ساختار امنیتی آنان برای تأمین حاکمیت قانون، پولیس مؤثر و مقابله با تروریسم بهویژه در مناطق مرزی و روستایی ناکافی است. در گزارش آمده است: «ضعفهای ساختاری، فساد، نبود پاسخگویی و شکافهای درونی، توان طالبان را برای ایجاد امنیت پایدار بهشدت تضعیف کرده است.»
طالبان در توافقنامه دوحه (۲۰۲۱) تعهد داده بودند که از استفاده از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها جلوگیری کنند؛ تعهدی که بهگفته سازمان ملل، عملاً نقض شده است. این گزارش تصریح میکند: «افغانستان همچنان میزبان بیش از ۲۰ گروه تروریستی بینالمللی و منطقهای است که برخی از آنها از خاک این کشور برای طراحی، تسهیل یا اجرای حملات برونمرزی استفاده میکنند.»
در حالیکه حاکمان کابل حضور هرگونه گروه تروریستی را انکار میکنند، کمیته نظارت سازمان ملل این ادعا را «فاقد اعتبار» دانسته و تأکید میکند که نحوه برخورد طالبان با پدیده تروریسم، اصلیترین نگرانی جامعه جهانی است.
در میان این گروهها، شاخه خراسان داعش (داعش خراسان) همچنان تهدیدی جدی برای افغانستان و امنیت بینالمللی بهشمار میرود. هرچند عملیات طالبان در سال ۲۰۲۵ ضرباتی به رهبری این گروه وارد کرده، اما داعش خراسان همچنان فعال، انعطافپذیر و عملیاتی باقی مانده است. سازمان ملل میگوید این گروه با بهرهگیری از هوش مصنوعی، رمزارزها و پلتفرمهای رمزگذاریشده، فعالیتهای تبلیغاتی، جذب نیرو و تأمین مالی خود را گسترش داده و حدود دو هزار جنگجو در اختیار دارد.
این گزارش همچنین ادعاهای سخنگوی طالبان، ذبیحالله مجاهد، درباره انتقال رهبران داعش به پاکستان را رد کرده و در مقابل، اقدامات امنیتی اسلامآباد از جمله بازداشت سلطان عزیز عزام، چهره کلیدی رسانهای داعش خراسان در می ۲۰۲۵ را عاملی مؤثر در تضعیف این گروه دانسته است.
سازمان ملل، تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) را «بیثباتکنندهترین تهدید فوری منطقه» توصیف کرده و تأکید دارد که این گروه از خاک افغانستان برای اجرای حملات گسترده در داخل پاکستان استفاده میکند. بر پایه این گزارش، طالبان علیرغم اختلافات داخلی، همچنان به رهبران تیتیپی پناه داده و فضای لجستیکی و مالی در اختیار آنان قرار میدهند. شمار نیروهای تیتیپی حدود شش هزار نفر برآورد شده که عمدتاً در استانهای شرقی افغانستان مستقرند.
در کنار تیتیپی و داعش، گروههایی چون جنبش اسلامی ترکستان شرقی (ETIM/TIP)، جماعت انصارالله، جنبش اسلامی ازبکستان، کتبیه امام بخاری و شاخههای القاعده نیز در بخشهای گستردهای از افغانستان فعالاند. برخی از این گروهها در استانهای جنوبی و شرقی اردوگاههای آموزشی مشترک دارند و کابل بهعنوان مرکز هماهنگی راهبردی آنان عمل میکند.
بخش دیگری از گزارش به حضور فعال ارتش آزادیبخش بلوچستان (BLA) در افغانستان میپردازد؛ گروهی که بنا بر ارزیابیهای اطلاعاتی، در کابل و قندهار شبکههای عملیاتی دارد و با تیتیپی و القاعده همکاری میکند. کمیته تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل پیشتر از هماهنگی نزدیک میان شاخه انتحاری BLA (بریگاد مجید) و تیتیپی خبر داده بود.
اعترافات افراد بازداشتشده نیز این همپوشانی را تأیید میکند. به گفته منابع امنیتی، رهبران ارشد تیتیپی و BLA بارها در کابل برای هماهنگی حملات علیه نیروهای امنیتی پاکستان و پروژههای اقتصادی از جمله کریدور اقتصادی چین–پاکستان (CPEC) دیدار کردهاند.
این همگرایی میان گروههای جهادی و جداییطلب، نهتنها امنیت پاکستان بلکه ثبات منطقه و منافع اقتصادی چین را نیز تهدید کرده است. نگرانیهای امنیتی پکن موجب کند شدن پیشرفت پروژههای کلان اقتصادی شده و فضای سرمایهگذاری را بیش از پیش متزلزل ساخته است.
تحلیلگران تأکید میکنند که مقابله با این تهدید پیچیده، نیازمند رویکردی چندلایه است: عملیات هدفمند امنیتی برای فروپاشی شبکههای تروریستی، اصلاحات سیاسی برای پاسخ به مطالبات محلی، و فشار دیپلماتیک هماهنگ بر طالبان برای پایان دادن به حمایت از گروههای فرامرزی.
