بشر نورزی و یک میلیون دالر صدقه؛ ایمان یا پول‌شویی؟

خبرگزاری راسک: حاجی بشر نورزی؛ چهره‌ای که سال‌ها به‌عنوان یکی از قاچاقبران مشهور مواد مخدر شناخته می‌شد، امروز در سایه حاکمیت طالبان، نه‌تنها از گذشته خود تبرئه می‌شود، بلکه با عنوان «بنیان‌گذار یا حامی مالی» نهادهای به‌ظاهر خیریه و اقتصادی معرفی می‌گردد. ثروتی که میلیون‌ها دالر برآورد می‌شود، محصول همان شبکه‌هایی است که طالبان در عمل، یا توان مهارشان را ندارند یا آگاهانه به آن‌ها میدان داده‌اند؛ الگویی آشنا در اقتصاد زیرزمینی افغانستانِ امروز.
نورزی ۱۷ سال را در زندان گذراند، اما در کمتر از سه سال، بار دیگر به یک میلیونر تبدیل شد. این بازگشت برق‌آسا، در فضایی رخ داد که طالبان بر آن مسلط‌اند؛ فضایی که چور سازمان‌یافته معادن و منابع ملی به یک رویه بدل شده است. وقتی پیوندهای قومی، سابقه مالی مشکوک و نزدیکی به ساختار قدرت در هم می‌آمیزند، طبیعی است که چنین چهره‌هایی در تقسیم غنایم سهم بگیرند؛ سهمی که طالبان نه‌تنها مانعش نمی‌شوند، بلکه با سکوت یا همراهی، آن را مشروع جلوه می‌دهند.
دارایی‌های حاجی بشر نورزی شفاف نیست؛ نه منبع درآمد ثبت شده‌ای دارد و نه نشانی از پرداخت مالیات. همین ابهام‌ها بود که پیش‌تر پای او را به بازداشت و پیگرد کشاند. با این حال، در نظم تازه‌ای که طالبان بنا کرده‌اند، شفافیت اقتصادی جای خود را به حمایت سیاسی و مذهبی از ثروت‌های مشکوک داده است؛ نظمی که فساد را می‌پوشاند و پاسخ‌گویی را حذف می‌کند.
به‌تازگی، نورزی برای پول‌شویی در پوشش دین، راهی «شرعی» یافته است: کمک یک‌میلیون‌دالری به مسجد عیدگاه در میوند. این همان سازوکاری است که طالبان به‌طور سیستماتیک از آن بهره می‌برند؛ تبدیل نذورات و پروژه‌های مذهبی به ابزار سفیدسازی سرمایه‌های سیاه، بی‌آن‌که پرسشی درباره منشأ پول مطرح شود.
چنین چهره‌هایی، فردا با القاب مذهبی و قومی از «زعیم» تا «امینِ دین» بر جامعه تحمیل می‌شوند و طالبان با تکیه بر دستگاه تبلیغاتی خود، آنان را به‌عنوان الگوهای دینداری معرفی می‌کنند. در این میان، مردم فقیر و بی‌دفاع که از سازوکارهای پیچیده فساد آگاه نیستند، قربانی این روایت‌سازی می‌شوند.
واقعیت تلخ این است که در کشورهایی با نهادهای ضعیف و حاکمیت‌های غیرپاسخ‌گو، شخصیت‌های جعلی به‌سادگی ساخته می‌شوند. طالبان، با بهره‌گیری ابزاری از دین و مقدسات، بستری فراهم کرده‌اند تا داستان‌های آلوده به قاچاق، فساد و چپاول، با پوشش «خیرخواهی» و «دینداری» تطهیر شود. این نه از سر دغدغه دین است و نه وطن؛ بلکه نتیجه مستقیم حاکمیتی است که فساد را مدیریت می‌کند، نه مهار.