خبرگزاری راسک: به نقل از روزنامه دان، گروه بینالمللی بحران، نهاد مستقل و غیرانتفاعی مستقر در بروکسل، در تازهترین گزارش خود اعلام کرده است که پاکستان بیش از هر کشور دیگری از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان در سال ۲۰۲۱ آسیب دیده است. این گزارش تأکید میکند که با وجود برقراری یک آتشبس شکننده، در صورت تداوم حملات شبهنظامیان، اسلامآباد احتمالاً بار دیگر دست به اقدام نظامی علیه خاک افغانستان خواهد زد.
این نهاد تحلیلی میگوید ریشه اصلی تیرگی روابط کابل و اسلامآباد، ناتوانی یا امتناع طالبان از مهار تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) است؛ گروهی که از نگاه ناظران بینالمللی، در خاک افغانستان پناه امن دارد و از حمایتهای عملیاتی برخوردار است ادعایی که طالبان بهصورت علنی آن را رد میکنند، اما شواهد میدانی و گزارشهای سازمان ملل آن را تأیید میکند.
از سال ۲۰۲۲ به اینسو، موج خشونتهای مسلحانه در پاکستان بهطور چشمگیری افزایش یافته است. طبق گزارش گروه بینالمللی بحران، تنها در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶۰۰ تن از نیروهای نظامی و پلیس پاکستان عمدتاً در ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان در حملات شبهنظامیان جان خود را از دست دادهاند. این دو ایالت، که مستقیماً با افغانستان مرز دارند، بیشترین هزینه را بابت سیاستهای امنیتی سست طالبان پرداختهاند.
اسلامآباد مسئولیت این حملات را متوجه تحریک طالبان پاکستان و برخی گروههای مسلح بلوچ میداند و تأکید دارد که این گروهها با بهرهگیری از فضای بیقانون و پناهگاههای امن در افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، توان عملیاتی خود را گسترش دادهاند. در این چارچوب، طالبان نهتنها نقش بازدارنده ایفا نکردهاند، بلکه با انکار واقعیتهای میدانی، به تداوم چرخه خشونت کمک کردهاند.
گزارش میافزاید که پس از کشتهشدن ۱۱ نیروی نظامی پاکستان در حملهای منسوب به تیتیپی در ۸ اکتبر، اسلامآباد حملات هوایی فرامرزی انجام داد؛ حملاتی که برای نخستینبار حتی کابل را نیز هدف قرار داد و بنا بر اعلام مقامهای پاکستانی، متوجه رهبر تیتیپی، نورولی محسود، بوده است. در واکنش، طالبان اقدام به حمله به مواضع نظامی پاکستان کردند؛ اقدامی که به تلفات نظامی و غیرنظامی در هر دو سوی مرز انجامید.
به باور گروه بینالمللی بحران، اگر حمله دیگری با منشأ افغانستان شناسایی شود، احتمال واکنش نظامی دوباره پاکستان بسیار بالاست. هرچند طالبان از نظر نظامی بهمراتب ضعیفتر از پاکستان توصیف شدهاند، اما گزارش هشدار میدهد که واکنشهای غیرمسئولانه و تهدیدآمیز طالبان از جمله ادعای دسترسی به موشکهایی با برد شهرهای پاکستان میتواند منطقه را به سوی درگیری گستردهتر سوق دهد.
در بخش منطقهای، این گزارش تأکید میکند که روابط خارجی پاکستان در جنوب آسیا بهشدت شکننده است. پس از درگیریهای کوتاهمدت پاکستان با افغانستان و هند در سال ۲۰۲۵، هر حمله بزرگ تازهای میتواند آرامش نسبی موجود را بهکلی برهم بزند. به همین دلیل، مناقشه طالبان–پاکستان در فهرست ۱۰ بحران بالقوه خطرناک سال ۲۰۲۶ قرار گرفته است؛ فهرستی که در آن، بحرانهایی چون اوکراین، خاورمیانه، سودان و شاخ آفریقا نیز دیده میشود.
جمعبندی گزارش گروه بینالمللی بحران روشن است: طالبان، بهجای ایفای نقش یک حاکمیت مسئول منطقهای، به عامل تشدید ناامنی فرامرزی بدل شدهاند. انکار حضور گروههای تروریستی، بیاعتنایی به تعهدات امنیتی و استفاده ابزاری از ابهام و انکار، نهتنها افغانستان را منزویتر کرده، بلکه هزینههای انسانی و امنیتی سنگینی را به همسایگان بهویژه پاکستان تحمیل کرده است.
این گزارش، که توسط گروه بینالمللی بحران (ICG) منتشر و بهوسیله روزنامه دان پاکستان (Dawn) بازتاب یافته، هشدار میدهد که تا زمانی که طالبان رویکرد خود نسبت به تروریسم فرامرزی را تغییر ندهند، خطر درگیریهای جدید و بیثباتی گسترده در جنوب آسیا همچنان بالا خواهد ماند.
