خبرگزاری راسک: یافتههای تازه نشان میدهد که عبدالباری عمر، رئیس پیشین شرکت ملی برق افغانستان (برشنا)، با وجود اتهامهای جدی فساد مالی و سوءاستفاده از صلاحیت دولتی، به دستور مستقیم هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، بهعنوان رئیس تشریفات وزارت خارجه این گروه منصوب شده است؛ اقدامی که بار دیگر الگوی مصونیت ساختاری برای مقامهای طالبان را برجسته میسازد.
بر اساس اطلاعاتی که به دست آمده، عبدالباری عمر در زمان ریاست بر شرکت برشنا، ۴۰۰ هزار دالر رشوه از یک شرکت مجری پروژه نیروگاه خورشیدی نغلو در شهرستان سروبی کابل دریافت کرده است. هزینه کلی این پروژه حدود ۱۸ میلیون دالر امریکایی اعلام شده؛ پروژهای که طالبان آن را نماد «خودکفایی انرژی» معرفی کردند، اما اکنون به یکی از نمونههای فساد پنهان در ساختار اداری طالبان بدل شده است.
منابع آگاه میگویند اطلاعات مربوط به فساد اداری و مالی عبدالباری عمر به دفتر رهبر طالبان رسیده بود و بههمین دلیل او از ریاست برشنا کنار گذاشته شد. با این حال، بهجای بررسی قضایی، بازخواست رسمی یا شفافسازی عمومی، او به یک سمت تشریفاتی در وزارت خارجه منتقل شد؛ رویکردی که نشان میدهد طالبان بهجای مبارزه با فساد، مدیریت انتقادات و جابهجایی چهرههای مسئلهدار را ترجیح میدهند.
گزارشها حاکی است که عبدالباری عمر در چندین پرونده فساد نقش داشته؛ از جمله دریافت رشوه، قطع و وصل برق کارخانهها برای باجگیری، و گماشتن گسترده نزدیکان و دوستان خود در بستهای دولتی. این موارد تصویری روشن از شبکهسازی قدرت بر پایه روابط شخصی و قومی در ساختار طالبان ارائه میدهد.
به گفته شماری از مسئولان کارخانههای صنعتی در کابل و ننگرهار، در دوره مدیریت عبدالباری عمر، برق کارخانهها بهطور هدفمند قطع میشد و وصل مجدد آن مشروط به پرداخت رشوه بود. در یکی از موارد، در نهم سرطان سال جاری، برق کارخانههای ذوبآهن کابل از ۱۷ ساعت به ۱۱ ساعت کاهش یافت؛ اقدامی که به گفته منابع، برای واداشتن صاحبان کارخانهها به پرداخت پول صورت گرفته بود.
افزون بر این، اسناد بهدستآمده نشان میدهد که حدود ۴۰ نفر از بستگان و نزدیکان عبدالباری عمر در بستهای سوم تا نهم شرکت برشنا گماشته شدهاند؛ تمامی این افراد از یک منطقه مشخص، پل علم استان لوگر، هستند. این انتصابها عملاً نیروهای حرفهای دولت پیشین را کنار زده و برشنا را به نهادی خانوادگی و غیرپاسخگو تبدیل کرده بود.
منابع طالبان گفتهاند که افشای این فهرستها حتی در درون این گروه نیز واکنشهایی برانگیخته است. به گفته یکی از این منابع، عبدالباری عمر پس از افشای اسناد، از استخبارات طالبان خواسته بود تا تمام تلفنها و کمپیوترهای کارمندان بررسی شود تا مشخص شود چه کسی اطلاعات را درز داده است؛ اقدامی که بیانگر فضای امنیتی، سرکوب افشاگران و فقدان شفافیت نهادی در اداره طالبان است.
نیروگاه خورشیدی نغلو با ظرفیت ۲۲.۷۵ مگاوات، روز سهشنبه ۱۶ جدی ۱۴۰۴ با حضور ملا عبدالغنی برادر افتتاح شد و طالبان آن را بزرگترین پروژه خورشیدی فعال افغانستان معرفی کردند. این پروژه که توسط شرکتهای ترکی «۷۷» و «زولرستان افغان» در مدت ۱۴ ماه اجرا شده، به گفته برشنا برق پایدار بیش از ۲۳ هزار خانه و برخی کارخانهها را تأمین میکند.
با این حال، برکناری عبدالباری عمر تنها چند روز پس از تطبیق پروژه، و افشای دریافت رشوه سنگین، این پرسش جدی را مطرح میکند که پروژههای بزرگ زیر حاکمیت طالبان تا چه اندازه قربانی فساد، نبود نظارت و سوءاستفاده شخصی میشوند.
این پرونده نمونهای روشن از فساد ساختاری، نبود حاکمیت قانون و مصونیت مقامات طالبان است؛ جایی که اتهامهای سنگین نه به محاکمه، بلکه به ارتقای نرم و جابهجایی اداری منجر میشود. رفتاری که نهتنها اعتماد عمومی را از بین میبرد، بلکه نشان میدهد طالبان فساد را نه یک تهدید، بلکه بخشی از سازوکار بقای قدرت خود میدانند.
