خبرگزاری راسک: کابل، پایتخت افغانستان، این روزها زیر چتری از ذرات سمی و دود فروریخته است؛ بحران آلودگی هوا به سطحی رسیده که دیگر نمیتوان آن را «مسئله» نامید، بلکه باید آن را فاجعهای خاموش و تهدیدی جدی برای زندگی میلیونها انسان دانست.
براساس دادههای اندازهگیری کیفیت هوا، غلظت ذرات معلق بسیار ریز (PM2.5) در کابل بارها بیش از ۱۱ برابر حد توصیهشده سازمان جهانی بهداشت بوده است، وضعیتی که شهر را در زمره پرجمعیتترین شهرهای آلوده جهان قرار داده است. در مقاطعی این شهر حتی به دومین شهر با بالاترین آلودگی هوا در جهان در فهرست جهانی شاخص کیفیت هوا (AQI) رسیده است؛ حالتی که برای گروههای حساس، از جمله کودکان، سالمندان و بیماران، کاملاً خطرناک و ناسالم تلقی میشود.
آلودگی هوا در کابل در فصل سرما بهویژه بدتر میشود؛ زمانی که خانوادهها به دلیل گرانی سوختهای پاک و کمبود برق ناگزیر به استفاده از زغالسنگ، چوب یا حتی پلاستیک و لاستیک برای گرم کردن خانههایشان میشوند، در حالی که دستگاهها و نیروگاههای صنعتی نیز آلایندههای خود را به هوا میفرستند.
سکوت پاییز و زمستان کابل این بار نه آرامش میآورد و نه سکوت شب؛ بلکه هر نفس برداشتن به عملی پرخطر برای ریه، قلب و سلامتی عمومی تبدیل شده است. هوا، بیرنگ و بیبو، در حال سیاهیکردن ریههای کودکان و سالمندان است و کارشناسان آن را تهدیدی خاموش علیه سلامتی جامعه میدانند.
بر اساس گزارشها، هر سال هزاران نفر در سراسر افغانستان بهعلت آلودگی هوا جان خود را از دست میدهند و در کابل خود بهطور مستقیم چندین هزار مراجعه به بیمارستانها بهدلیل مشکلات تنفسی مرتبط با آلودگی انجام شده است. در یک هفته اخیر، وزارت بهداشت افغانستان اعلام کرد که صدها نفر در اثر تنفس هوای آلوده به مراکز درمانی مراجعه کردهاند و دهها مورد مرگ ناشی از این وضعیت گزارش شده است.
کارشناسان میگویند عوامل متعدد و تشدیدکننده این بحران عبارتاند از: وسایل نقلیه فرسوده و ترافیک شهری که هر روز ابرهای دود را در آسمان پایتخت فرو میپاشند؛
سوخت بیکیفیت و کاربرد گسترده زغالسنگ، پلاستیک و لاستیک برای گرمایش خانهها؛
توسعه بیرویه شهر بدون فضای سبز کافی؛ طبق یک تحقیق در کابل فقط حدود پنج متر مربع فضای سبز برای هر نفر وجود دارد که بسیار کمتر از استانداردهای جهانی است.
در کنار اینها، رشد سریع جمعیت شهری، افزایش جمعیت مهاجران بازگشته و گسترش مناطق مسکونی غیررسمی باعث شده تا آلایندهها در هوای ساکن کابل در فصل سرد بهراحتی در پایینترین لایههای جو بمانند و فرصت پخششدن نداشته باشند.
باشندگان کابل از زندگی در این وضعیت سخت و نفسکشیدن در هوایی که «قابل دید حتی در چند متر جلوتر نیست» سخن میگویند. بسیاری مجبورند هنگام خروج از خانه از ماسکهای محافظ استفاده کنند و خانوادهها نگران وضعیت سلامت کودکانشان هستند.
کارشناسان محیطزیست و سلامت عمومی بارها هشدار دادهاند که بدون اقدامات جدی، کاهش انتشار آلودگی، کنترل سوختهای مصرفی و توسعۀ فضای سبز شهری، وضعیت نهتنها بهبود نخواهد یافت، بلکه پیامدهای بلندمدت آن ممکن است به بحرانهای جدیتر سلامتی و اجتماعی تبدیل شود.
