خبرگزاری راسک: فرید مزدک، کارشناس مسائل سیاسی افغانستان، در یادداشتی که در صفحه فیسبوک شخصی خود منتشر کرده، با انتقاد شدید از آنچه «قومگرایی افغان(پشتون)ملتی» مینامد، این جریان فکری را یکی از عوامل اصلی بحران سیاسی و اجتماعی کنونی افغانستان دانسته است.
مزدک در این یادداشت نوشته است که برخی جریانهای سیاسی دیگر حتی به ظاهر نیز به اصول منطق دموکراتیک و شهروندی پایبند نیستند و بهجای آن، با تکیه بر «زبان زور» مدعی نوعی مالکیت انحصاری بر قدرت و جغرافیای کشور شدهاند. به گفته او، این رویکرد بر این تصور استوار است که هویت یک قوم خاص بهعنوان «هویت ملی» تعریف میشود و سایر گروهها باید یا تابع این تعریف باشند یا از ساختار قدرت حذف شوند.
این تحلیلگر سیاسی تأکید میکند که در چنین گفتمانی، مسئله دیگر حقوق برابر شهروندی نیست، بلکه نوعی نگاه مالکیتی به کشور و قدرت سیاسی شکل گرفته که در آن، تنوع قومی و اجتماعی نادیده گرفته میشود.
مزدک در ادامه، طالبان را نه یک پدیده جداگانه، بلکه بازتاب عینی و خشن همین نوع قومگرایی میداند. به باور او، طالبان نماینده عملی نوعی تفکر انحصارطلبانهاند که پیشتر در قالب شعارهایی چون «وحدت ملی»، «هویت تاریخی» یا «دولت دینی» پنهان میشد، اما اکنون به شکل عریانتری در ساختار قدرت نمایان شده است.
وی ریشه وضعیت کنونی افغانستان را حاصل یک روند تاریخی طولانی توصیف میکند و میگوید آنچه امروز در کشور جریان دارد، نتیجه بیش از یک قرن تمرکز قدرت، تحمیل هویت واحد و نادیده گرفتن اصل برابری شهروندان است؛ روندی که به گفته او، به جای همزیستی سیاسی، نوعی انحصار ساختاری را بازتولید کرده است.
این کارشناس سیاسی در بخش دیگری از یادداشت خود مینویسد که جریانهای قومگرا نه به مفهوم شهروندی باور دارند، نه به اصل برابری حقوقی، و نه به همزیستی اجتماعی؛ بلکه مشروعیت خود را از آنچه «حق تاریخی» مینامند میگیرند و در عمل، برای حفظ قدرت از ابزار زور استفاده میکنند.
مزدک در پایان، سکوت در برابر چنین گفتمانی را نوعی همراهی غیرمستقیم با آن تلقی کرده و تأکید میکند که مقابله با انحصار قومی و دفاع از شهروندی برابر، نه یک انتخاب سیاسی، بلکه یک مسئولیت اخلاقی برای همه کسانی است که به آزادی، عدالت و برابری باور دارند.
او نتیجه میگیرد که بدون نقد صریح ساختارهای انحصاری و بدون به رسمیت شناختن تنوع قومی و اجتماعی، افغانستان همچنان در چرخه بحران سیاسی و بیثباتی باقی خواهد ماند.
