نویسنده: پی. کی. بالاشاندران
خبرگزاری راسک: بر اساس پژوهش مرکز مطالعات امنیت، استراتژی و سیاستگذاری (CSSPR) در لاهور، پاکستان در سال ۲۰۲۵ در رتبه دوم جهان از نظر شمار حملات تروریستی قرار گرفته است. این روند صعودی از سال ۲۰۲۱ آغاز شده و با بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، شتابی نگرانکننده گرفته است. نهادهای امنیتی منطقهای تأکید دارند که ساختار قدرت طالبان، عملاً به پناهگاه امن برای گروههای فرامرزی تبدیل شده و فضای تنفسی حیاتی برای شبکههایی چون تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) فراهم کرده است.
در سال ۲۰۲۵، دستکم ۶۹۹ حمله تروریستی در پاکستان ثبت شد که به کشتهشدن بیش از ۱٬۰۳۴ نفر و زخمیشدن ۱٬۳۶۶ تن انجامید. همزمان، نیروهای امنیتی پاکستان در عملیاتهای متقابل، بیش از ۱٬۳۱۳ شبهنظامی را از پا درآوردند. این چرخه خشونت، نتیجه مستقیم تداوم سیاستهای طالبان است که بهجای مهار افراطگرایی، آن را در خاک افغانستان نهادینه کردهاند.
در ۹ ماه نخست ۲۰۲۵، نزدیک به ۲۰ حمله انتحاری در پاکستان رخ داد؛ حملاتی که توسط تیتیپی، ارتش آزادیبخش بلوچ (BLA) و دیگر گروهها اجرا شد. بسیاری از این عملیاتها در ایالت خیبرپختونخوا و بلوچستان در مجاورت مرز افغانستان ثبت شدهاند. گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد که طالبان با فراهمکردن «آزادی عمل» برای تیتیپی در خاک افغانستان، عملاً به تداوم این خشونتها مشروعیت دادهاند.
حمله انتحاری به مسجد شیعیان در اسلامآباد که دستکم ۳۱ کشته برجا گذاشت، تنها یکی از نمونههای این زنجیره مرگبار است. کارشناسان میگویند این حملات بدون پشتیبانی لجستیکی و ایدئولوژیک از سوی شبکههای مستقر در افغانستانِ تحت کنترل طالبان، امکانپذیر نبود.
بر پایه اسناد امنیتی، برخی از بمبگذاران انتحاری پیش از عملیات با مواد مخدر سنگین بیهوشسازی میشوند تا اطاعت کورکورانه تضمین شود. در پناهگاههای ارتش آزادیبخش بلوچ در بلوچستان، مقادیر قابلتوجهی متآمفتامین، تریاک و مواد تزریقی کشف شده است. این الگو، نشانه فروپاشی اخلاقی و انسانی گروههایی است که در سایه تساهل طالبان رشد کردهاند.
همزمان، تسلیحات پیشرفتهای که پس از خروج آمریکا در افغانستان رها شد، به بازار سیاه مرزی سرازیر شده است. طبق آمار پنتاگون، حدود ۳۰۰ هزار سلاح اکنون در دست شبکههایی است که بهطور مستقیم یا غیرمستقیم از حاکمیت طالبان بهره میبرند.
تحلیلگران میگویند تیتیپی با ایجاد «وزارتخانهها» و «استانها»، در پی الگوبرداری کامل از مدل طالبان است؛ مدلی که خشونت را به ابزار حکومتداری بدل کرده است. این ساختار، نهتنها امنیت پاکستان بلکه ثبات منطقه را نیز تهدید میکند.
بر اساس گزارش چهاردهم تیم نظارت شورای امنیت سازمان ملل، تیتیپی در افغانستان تحت کنترل طالبان از «آزادی تحرک» برخوردار است. این واقعیت، ادعاهای طالبان مبنی بر مبارزه با تروریسم را بهشدت زیر سؤال میبرد و نشان میدهد که این گروه، بهجای سدکردن مسیر افراطگرایی، به ستون فقرات آن در منطقه تبدیل شده است.
تحلیل اوراسیا ریویو روشن میسازد که طالبان افغانستان، با فراهمکردن بستر امن، ایدئولوژی مشترک و منابع لجستیکی، نقش محوری در تشدید تروریسم در پاکستان دارند. آنچه امروز در شهرهای پاکستان رخ میدهد، بازتاب مستقیم حکمرانی مبتنی بر افراطگرایی در کابل است حکمرانیای که نهتنها مرز نمیشناسد، بلکه امنیت منطقه را به گروگان گرفته است.
