خبرگزاری راسک: دکتر عبدالطیف پدرام، رهبر حزب «کنگره ملی افغانستان»، در یادداشتی که در صفحه فیسبوک خود منتشر کرده، با تأکید بر اینکه «دولت قومی غلط است»، نسبت به پیامدهای انحصار قدرت در جوامع چندقومی هشدار داده و آن را زمینهساز بحران دانسته است.
پدرام در این نوشته، با ارجاع به کتاب آیشمن در اورشلیم اثر هانا آرنت و مفهوم «ابتذال شر» که آرنت آن را صورتبندی و بسط داده، کوشیده است بحث خود را در چارچوبی فلسفی توضیح دهد. او همچنین به ایده «ابتذال خیر» اشاره میکند؛ مفهومی که به باور وی، میتواند نشان دهد چگونه کنشهای ظاهراً اخلاقی، اگر فاقد داوری مستقل و آگاهی از پیامدهایشان باشند، ممکن است ناخواسته به تثبیت وضعیتهای ناعادلانه بینجامند.
به نوشته پدرام، فیلسوفان اخلاق میان دو گونه «خیر» تمایز قائل شدهاند: خیر مبتنی بر تعقل و اندیشه، و خیرِ برخاسته از عادت و هنجارهای ستوده اما فاقد تأمل انتقادی. او با استناد به دیدگاههای آرنت یادآور میشود که وقتی هنجارهای اجتماعی یا نظام سیاسی دچار انحراف شوند، حتی رفتارهای ظاهراً اخلاقی نیز میتوانند در خدمت بازتولید همان انحراف قرار گیرند.
رهبر حزب کنگره ملی افغانستان، در تبیین تفاوت «ابتذال شر» و «ابتذال خیر»، مینویسد: همانگونه که آرنت در تحلیل شخصیت آیشمن از فردی عادی سخن میگوید که بدون تفکر انتقادی در سازوکار جنایت مشارکت داشت، «خیرِ مبتذل» نیز میتواند نتیجه فقدان قوه داوری مستقل باشد؛ جایی که کنش نیک، به عادتی سطحی و وظیفهگراییِ بیتأمل فروکاسته میشود.
پدرام در بخش پایانی یادداشت خود، فعالان و «رزمندگان راه عدالت، انصاف، اخلاق و آزادی» را از گرفتار شدن در آنچه «ناسیونالیسم مهآلود و کور» مینامد، برحذر داشته و تأکید کرده است که ملیگرایی افراطی و انکار یا تحقیر دیگر اقوام، با اصول عدالت و آزادی سازگار نیست.
او در جمعبندی دیدگاه خود تصریح کرده است: «دولت انحصارطلب و تکقومی در جامعه چندقومی غلط است؛ بحرانزاست.»
