خبرگزاری راسک: به گزارش پایگاه تحلیلی یوراسیا نیت، به نقل از نشریه پژوهشی تحلیلگر آسیای مرکزی و قفقاز، حمله شاخه خراسان داعش خراسان به یک رستورانت چینی در کابل، شکافهای جدی در ادعاهای امنیتی گروه طالبان را آشکار کرده و بار دیگر نشان داده است که این گروه با وجود ادعای برقراری ثبات، هنوز از تأمین امنیت پایدار در افغانستان ناتوان است.
این حمله که در یکی از مناطق نسبتاً امن پایتخت افغانستان رخ داد، نهتنها ضربهای حیثیتی به گروه طالبان وارد کرد، بلکه نگرانیها درباره امنیت شهروندان خارجی و آینده سرمایهگذاری در افغانستان را نیز تشدید کرده است. گزارش یادآور میشود که مطابق ارزیابی ماه فوریه شورای امنیت سازمان ملل متحد، طالبان همچنان «محیطی مساعد برای فعالیت طیفی از گروههای تروریستی» فراهم کردهاند؛ موضوعی که ادعای این گروه درباره تأمین امنیت کامل را به چالش میکشد.
افزون بر این، درگیریهای اخیر میان نیروهای طالبان و ارتش پاکستان نیز فضای امنیتی منطقه را متشنجتر کرده و بر ابهامها درباره ثبات اقتصادی و سرمایهگذاری در افغانستان افزوده است.
در ۱۹ جنوری، یک حمله انتحاری در رستورانت چینی در منطقه شهرنو کابل دستکم هفت کشته بر جای گذاشت. در میان قربانیان، یک شهروند مسلمان چینی که همراه با همسرش و یک شریک افغانستانی مالک این رستورانت بود، جان باخت. سایر قربانیان شهروندان افغانستانی بودند.
در این حمله بیش از دوازده نفر زخمی شدند که در میان آنان یک شهروند چینی نیز حضور داشت. داعش خراسان مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت و در بیانیهای اعلام کرد که «شهروندان چینی در فهرست اهداف» این گروه قرار دارند؛ بهویژه به دلیل آنچه این گروه «رفتارهای سرکوبگرانه دولت چین علیه مسلمانان اویغور» توصیف میکند.
گزارشها حاکی است که این رستورانت محل رفتوآمد شهروندان چینی مقیم کابل بود. عامل انتحاری بنا بر ادعای داعش خراسان تلاش کرده بود با انتظار برای ورود تعداد بیشتری از شهروندان چینی، بیشترین تلفات ممکن را وارد کند.
داعش خراسان طی سالهای گذشته چین را هم در تبلیغات ایدئولوژیک و هم در عملیات خشونتآمیز هدف قرار داده است. این گروه بهطور مداوم سیاستهای پکن در منطقه سینکیانگ را محکوم کرده و از مسلمانان برای مقابله مسلحانه با آنچه «ملحدان سرخ» مینامد، دعوت میکند.
این گروه پیشتر نیز اتباع و منافع چین را در منطقه هدف قرار داده است. از جمله ربوده شدن و قتل دو معلم چینی در سال ۲۰۱۷ در شهر کویته پاکستان.
در افغانستان نیز چندین حمله مشابه رخ داده است؛ از جمله:
بمبگذاری انتحاری جنوری ۲۰۲۲ در نزدیکی وزارت خارجه افغانستان پیش از ورود هیئت چینی؛
حمله دسامبر ۲۰۲۲ به هتل «لانگن» کابل که محل اقامت تاجران چینی بود؛
کشته شدن یک کارگر معدن چینی در تخار در ژانویه ۲۰۲۵.
همچنین در ماههای اخیر مواردی از قتل هدفمند شهروندان چینی شاغل در معادن تاجیکستان گزارش شده، هرچند نقش داعش خراسان در همه این حملات قطعی نیست.
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در کابل در آگست ۲۰۲۱، نقش چین در افغانستان افزایش قابل توجهی یافته است. سرمایهگذاریهای چینی، بهویژه در بخش معادن، برای گروه منزوی طالبان اهمیت حیاتی دارد. این سرمایهها یکی از معدود منابع مالی برای رژیمی محسوب میشود که هنوز از سوی بسیاری از کشورها به رسمیت شناخته نشده است.
تحلیلگران معتقدند هدف داعش خراسان از حمله به اتباع چینی، ایجاد شکاف در روابط پکن و طالبان و وادار کردن چین به بازنگری در همکاری اقتصادی با این گروه است.
گزارشهای سازمان ملل نشان میدهد که در سال گذشته تعداد و شدت حملات داعش خراسان کاهش یافته و حتی تولیدات تبلیغاتی این گروه نیز کمتر شده است.
با این حال، حمله ۱۹ جنوری در کابل و همچنین حمله ۶ فبروری به یک مسجد شیعه در اسلامآباد میتواند تلاشی از سوی این گروه برای نشان دادن تداوم توان عملیاتی خود باشد.
اگرچه این حملات عمدتاً اهداف نرم را هدف قرار دادهاند، اما توانایی داعش خراسان برای اجرای حمله در منطقهای بهشدت محافظتشده در کابل، نشاندهنده ضعف جدی دستگاه امنیتی طالبان است.
گزارشهای سازمان ملل بارها تأکید کردهاند که گروههایی مانند القاعده، داعش خراسان و تحریک طالبان پاکستان همچنان در افغانستان حضور دارند؛ ادعایی که طالبان همواره آن را رد کردهاند.
با این حال، حمله اخیر نشان میدهد که دستکم داعش خراسان هنوز در افغانستان فعال است و حتی در قلب پایتخت نیز تهدیدی واقعی به شمار میرود.
این مسئله ادعاهای مکرر طالبان درباره امنیت سرمایهگذاری در افغانستان را تضعیف کرده و نشان میدهد تضمینهای امنیتی این گروه برای سرمایهگذاران خارجی تا چه اندازه شکننده است.
انتظار میرود طالبان در واکنش به این حمله، عملیات خود علیه داعش خراسان را تشدید کنند. این گروه پیشتر نیز در همکاری با چین فشار بر اویغورهای مقیم افغانستان را افزایش داده است، زیرا بخشی از نیروهای داعش خراسان را جنگجویان اویغور تشکیل میدهند.
بهگفته تحلیلگران، حمله به رستورانت چینی در کابل احتمالاً واکنش جدی دولت چین را به همراه خواهد داشت.
هرچند تعداد قربانیان چینی در این حمله محدود بود، اما نفوذ عامل انتحاری به منطقهای که گفته میشود تحت حفاظت شدید قرار داشت، نگرانیهای امنیتی جدی برای پکن ایجاد کرده است.
چین پیشتر نیز هشدارهای امنیتی برای شهروندان خود در افغانستان صادر کرده است. با وجود این، انتظار نمیرود پکن در کوتاهمدت سرمایهگذاری در افغانستان را بهطور کامل متوقف کند.
با این حال، کشورهایی که به دنبال گسترش حضور اقتصادی در افغانستان هستند از جمله هند با دقت بیشتری وضعیت امنیتی این کشور را ارزیابی خواهند کرد و احتمالاً در تصمیمگیری درباره سرمایهگذاری محتاطانهتر عمل میکنند.
حمله داعش خراسان به رستورانت چینی در کابل بار دیگر توجهها را به حضور این گروه در افغانستان جلب کرده است.
اگرچه این حمله لزوماً نشانه احیای کامل توان عملیاتی داعش خراسان نیست، اما بدون تردید به تقویت روحیه و تبلیغات این گروه کمک کرده و میتواند روند جذب نیروهای جدید را تسریع کند.
از سوی دیگر، این رویداد ضربهای جدی به اعتبار امنیتی طالبان وارد کرده و روابط آنان با مهمترین شریک اقتصادیشان، یعنی چین، را در معرض آزمون قرار داده است.
کارشناسان معتقدند اگر حملات مشابه بهویژه علیه اهداف مهم یا زیرساختهای اقتصادی چین ادامه یابد، ممکن است پکن ناچار شود سرعت یا حجم سرمایهگذاریهای خود در افغانستان را کاهش دهد. با این حال، نشانهای از چنین تغییر راهبردی در کوتاهمدت مشاهده نمیشود.
