نویسنده: استیون کالینسون
خبرگزاری راسک: به گزارش شبکه خبری سیانان، در حالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، هفته گذشته به بریتانیا گفته بود نیازی نیست کشتیهای خود را به خاورمیانه اعزام کند زیرا به گفته او «جنگ با ایران از قبل پیروز شده است»، اکنون از متحدان و حتی قدرتهای رقیب میخواهد برای باز کردن یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی جهان وارد عمل شوند.
بر اساس این گزارش تحلیلی که استیون کالینسون در سیانان نوشته است، ترامپ اکنون از متحدان نزدیک آمریکا در چارچوب آنچه «روابط ویژه» خوانده میشود، از دیگر کشورهای عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و حتی از چین خواسته است کشتیهای نظامی خود را برای بازگشایی تنگه هرمز اعزام کنند. او همچنین تلویحاً هشدار داده است که در صورت عدم همکاری، چتر دفاعی آمریکا برای اروپا و حتی برنامه دیدار احتمالی او در همین ماه با شی جینپینگ، رهبر چین، ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد.
ترامپ این اظهارات را در گفتوگویی با روزنامه فایننشال تایمز مطرح کرده است؛ موضعی که به نوشته سیانان نشان میدهد با وجود ادعاهای مکرر رئیسجمهور آمریکا درباره «پیروزی» در جنگ با ایران، این درگیری هنوز فاصله زیادی تا پایان دارد.
در تحلیل سیانان آمده است که این نخستین بار در قرن بیستویکم نیست که یک عملیات نظامی آمریکا بیش از برآورد اولیه واشینگتن طول میکشد. به همین دلیل، مقامهای دولت ترامپ در روزهای اخیر تلاش کردهاند افکار عمومی و بازارهای جهانی را متقاعد کنند که این جنگ ممکن است بهزودی پایان یابد.
مایک والتز، سفیر آمریکا در سازمان ملل متحد، در برنامه «وضعیت اتحادیه» شبکه سیانان حاضر شد اما از تعیین زمان بازگشت نیروهای آمریکایی خودداری کرد؛ هرچند او عملیات ارتش آمریکا را «پیروزی قاطع؛ از نوعی که در تاریخ نظامی مدرن آمریکا کمتر دیده شده است» توصیف کرد.
در مقابل، کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، خوشبینتر بود. او در برنامه «این هفته» شبکه ایبیسی نیوز گفت: «فکر میکنم این درگیری قطعاً طی چند هفته آینده پایان مییابد، شاید حتی زودتر.»
در همین حال، اسرائیل به سیانان گفته است که حملات شدید هوایی علیه اهداف نظامی و اطلاعاتی ایران ممکن است دستکم سه هفته دیگر ادامه داشته باشد؛ وضعیتی که نشان میدهد این کشور به جنگهای طولانیمدت عادت بیشتری نسبت به رأیدهندگان و رهبران سیاسی آمریکا دارد.
تحلیل سیانان تأکید میکند هنوز برای ارزیابی کامل پیامدهای این جنگ زود است. ممکن است حملات مشترک آمریکا و اسرائیل خسارات بزرگی به توان نظامی ایران و قابلیت آن برای تهدید بیرونی وارد کرده باشد؛ سناریویی که در صورت تأیید، میتواند برای ترامپ استدلالی معتبر درباره افزایش امنیت جهانی فراهم کند.
با این حال، این جنگ تنها دو هفته از آغازش گذشته است و از نظر تاریخی چنین بازهای برای قضاوت درباره نتیجه یک جنگ کافی نیست. در بسیاری از درگیریهای مدرن، هفتههای نخست زمانی است که برتری نظامی آمریکا بیشترین تأثیر را دارد، اما نتیجه نهایی بعدها مشخص میشود.
سیانان مینویسد کاخ سفید با تردیدهای فزایندهای روبهرو است. ترامپ کشور را برای ورود به این جنگ چندان آماده نکرده و اظهارات متناقض او نیز بر سردرگمیها افزوده است. او از یک سو اصرار دارد جنگ «از قبل پیروز شده است»، اما از سوی دیگر میگوید این درگیری زمانی پایان مییابد که آن را «در استخوانهای خود احساس کند».
در چنین شرایطی این پرسش مطرح میشود که اگر پیروزی حاصل شده است، چرا نیروهای آمریکایی همچنان در معرض خطر قرار دارند؛ آن هم در حالی که تا کنون دستکم سیزده نظامی آمریکایی در این درگیری کشته شدهاند.
این جنگ هنوز با جنگهای موسوم به «جنگهای بیپایان» در عراق و افغانستان قابل مقایسه نیست، اما تجربه آن دو درگیری همچنان بر ذهن سیاستمداران آمریکایی سایه انداخته است. در هر دو مورد، پیروزیهای اولیه آمریکا بعدها با پیامدهای سیاسی حمله اولیه و درک ناکافی از واقعیتهای کشورهای هدف تضعیف شد.
به نوشته سیانان، نشانههایی در ایران وجود دارد که نگرانی عمومی درباره گرفتار شدن آمریکا در یک باتلاق نظامی احتمالی را تقویت میکند.
یکی از چالشهای اصلی برای دولت ترامپ بسته شدن عملی تنگه هرمز توسط ایران است؛ گذرگاهی حیاتی برای صادرات نفت جهان. این اقدام باعث جهش شدید قیمت نفت و ایجاد بحران انرژی جهانی شده است؛ بحرانی که میتواند فشار اقتصادی قابل توجهی در داخل آمریکا ایجاد کند.
از بین بردن کامل سامانههای موشکی، پهپادهای دریایی و عملیات مینگذاری ایران ممکن است زمانبر باشد و حتی به استقرار نیروهای زمینی آمریکا در منطقه نیاز داشته باشد؛ اقدامی که خطر گسترش جنگ را افزایش میدهد.
ترامپ اکنون از ناوگانهای دریایی کشورهای دیگر خواسته است در بازگشایی این گذرگاه استراتژیک مشارکت کنند. با این حال، واکنشها تا کنون محتاطانه بوده است.
ترامپ در گفتوگو با فایننشال تایمز گفته است اروپا و چین نسبت به آمریکا وابستگی بیشتری به نفت خلیج فارس دارند؛ هرچند مصرفکنندگان آمریکایی نیز از افزایش قیمت جهانی نفت آسیب دیدهاند. به نوشته سیانان، این سخنان در خارج از آمریکا ممکن است بهعنوان درخواست کمک برای حل بحرانی تلقی شود که واشینگتن با آغاز جنگ علیه ایران ایجاد کرده است.
او همچنین به نقطه ضعف متحدان اروپایی اشاره کرده و گفته است در صورت عدم پاسخ مثبت، آینده ناتو ممکن است آسیب ببیند.
از سوی دیگر، جمهوری اسلامی همچنان ذخایری از اورانیوم با غنای بالا در اختیار دارد؛ ذخایری که میتواند با وعده ترامپ مبنی بر جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای در تضاد قرار گیرد. آمریکا واحدهای نیروهای ویژهای برای انتقال مواد رادیواکتیو آموزش داده است، اما چنین عملیاتی در تأسیسات هستهای ایران ممکن است به حضور صدها سرباز و نبردهای زمینی خطرناک منجر شود.
یکی از گزینههایی که میتواند فشار اقتصادی شدیدی بر تهران وارد کند، تصرف جزیره خارک است؛ مرکز اصلی صادرات نفت ایران. این جزیره در حملات هوایی اخیر آمریکا هدف قرار گرفت.
به گفته مایک والتز در گفتوگو با سیانان، ترامپ ممکن است این گزینه را نیز روی میز نگه دارد. با این حال، حمله آبی ـ خاکی برای تصرف این جزیره میتواند تلفات قابل توجهی برای آمریکا داشته باشد و حتی در صورت تخریب تأسیسات نفتی توسط ایران، بحران بزرگی در بازار انرژی جهان ایجاد کند.
تحولات داخلی ایران نیز تعیین جدول زمانی پایان جنگ را دشوار کرده است. سرعت حملات پهپادی ایران علیه کشورهای خلیج فارس متحد آمریکا کاهش یافته، اما موشکها و پهپادها همچنان اهدافی در بغداد و اسرائیل را هدف قرار میدهند.
در عین حال، هیچ نشانهای از پیشرفت دیپلماتیک دیده نمیشود. ترامپ خواستار تسلیم بدون قید و شرط ایران شده، اما این درخواست با واکنش منفی تهران روبهرو شده است.
ترامپ در آغاز جنگ از مردم ایران خواسته بود علیه حکومت خود قیام کنند، اما تاکنون نشانهای از چنین خیزشی دیده نشده است. تحلیلگران میگویند سقوط حکومت ایران، احتمال دارد به هرجومرج داخلی و حتی جنگ داخلی منجر شود.
چنین سناریویی میتواند نیروهای آمریکایی را برای سالها در منطقه درگیر نگه دارد و بحران امنیتی گستردهای برای متحدان واشینگتن ایجاد کند.
در داخل آمریکا نیز بسیاری نسبت به وعدههای دولت درباره پایان سریع جنگ تردید دارند. نظرسنجیها نشان میدهد اعتماد عمومی به رهبری جنگ توسط ترامپ از همان آغاز درگیری چندان بالا نبوده است.
جمهوریخواهان در کنگره آمریکا در برابر تلاش دموکراتها برای محدود کردن اختیارات جنگی رئیسجمهور مقاومت کردهاند. با این حال، وعده پایان جنگ در «چند هفته» نشان میدهد حزب جمهوریخواه نیز از خطر سیاسی یک جنگ طولانی در آستانه انتخابات میاندورهای ماه نوامبر آگاه است.
پیت بوتجج، نامزد پیشین و احتمالاً آینده حزب دموکرات برای ریاستجمهوری، در برنامه «وضعیت اتحادیه» سیانان گفت نگرانی اصلی او نه سربازان آمریکایی بلکه رهبری سیاسی آنهاست.
بوتجج که کهنهسرباز نیروی دریایی آمریکا و اعزامشده به افغانستان در سال ۲۰۱۴ است، گفت: «ما قبلاً جنگی را تجربه کردیم که با بهانههای نادرست به ما فروخته شد. این جنگ حتی با چنین بهانهای هم عرضه نشده است؛ رئیسجمهور فقط آن را آغاز کرد.»
ترامپ در روزهای اخیر در شبکه اجتماعی خود رسانههایی را که درباره برنامههای جنگی او پرسش میکنند مورد انتقاد قرار داده است. با این حال، سیانان مینویسد چنین پرسشهایی کاملاً موجه هستند؛ بهویژه در جنگی که اقدامات ایران ـ از حملات به کشورهای خلیج فارس تا بستن تنگه هرمز ـ بارها دولت آمریکا را غافلگیر کرده است.
به نوشته سیانان، خاطره دردناک جنگهای طولانی قرن بیستویکم که هزاران خانواده آمریکایی را داغدار کرده، اکنون معیار بسیار بالایی برای توجیه آغاز هر جنگ جدیدی ایجاد کرده است؛ بهویژه جنگی که پایان آن همچنان نامشخص به نظر میرسد.
