نویسنده: احسان آبگون
معرفی کتاب
«بیندیشید و ثروتمند شوید» (Think and Grow Rich) عنوان کتابی است از ناپلئون هیل، نویسنده و روزنامهنگار آمریکایی، که نخستین بار در سال ۱۹۳۷ منتشر شد. این کتاب به یکی از پرفروشترین و تأثیرگذارترین آثار تاریخ در حوزه موفقیت و خودیاری تبدیل شده و تاکنون بیش از ۱۰۰ میلیون نسخه از آن در سراسر جهان به فروش رسیده است . هیچ اثر دیگری در ژانر توسعه فردی به اندازه این کتاب تأثیر خلاقانه بر جای نگذاشته است .
داستان شکلگیری این کتاب به اندازه محتوایش شگفتانگیز است. در سال ۱۹۰۸، ناپلئون هیل جوان به عنوان خبرنگار ویژه برای مصاحبه با اندرو کارنگی، غول صنعت فولاد، فرستاده شد. کارنگی که ثروتش به ارزش امروز به ۳۱۰ میلیارد دلار میرسید ، راز موفقیت خود را با هیل در میان گذاشت؛ یک قانون جادویی ذهن انسان، یک اصل روانشناختی کمتر شناختهشده که قدرتی شگفتانگیز داشت .
کارنگی معتقد بود این فرمول جادویی باید با کسانی که زمان یا منابع کافی برای کشف آن ندارند، به اشتراک گذاشته شود. او از هیل خواست بیست سال یا بیشتر از عمر خود را صرف توسعه این اصل به یک فلسفه جامع موفقیت کند، آن هم بدون دستمزد. تنها چیزی که کارنگی به هیل داد، دسترسی به بیش از ۵۰۰ نفر از بزرگترین رهبران تجاری آمریکا بود تا فرمول موفقیت را روی آنها آزمایش کند .
هیل این مأموریت را پذیرفت و بیست و نه سال از زندگی خود را صرف تحقیق و مصاحبه با افرادی چون هنری فورد، توماس ادیسون، و اندرو کارنگی کرد . حاصل این سه دهه تلاش، کتابی شد که فلسفه موفقیت را برای همیشه متحول کرد.
درباره نویسنده
ناپلئون هیل در سال ۱۸۸۳ در یک کلبه یکاتاقه در کنار رودخانه پاوند در ویرجینیای آمریکا به دنیا آمد . زندگی خود او تجسمی از اصولی بود که بعدها در کتابهایش نوشت. از یک پسر فقیر روستایی به یکی از تأثیرگذارترین نویسندگان حوزه موفقیت تبدیل شد. او نویسندگی را از سیزده سالگی به عنوان خبرنگار کوهستانی برای روزنامههای کوچک آغاز کرد و سرانجام به عنوان مشاور دو رئیسجمهور آمریکا، وودرو ویلسون و فرانکلین روزولت، فعالیت نمود.
ساختار کتاب
کتاب در قالب سیزده فصل (سیزده گام به سوی ثروت) تدوین شده است که هر فصل بر یکی از اصول بنیادین موفقیت تمرکز دارد :
۱. تلقین به خود
۲. ایمان
۳. تصمیم
۴. تخصص
۵. تخیل
۶. برنامهریزی
۷. پشتکار
۸. تلقین به خود (تکرار و تعمیق)
۹. ذهن برتر
۱۰. رمز تمایلات جنسی
۱۱. ضمیر ناخودآگاه
۱۲. مغز
۱۳. حس ششم
ایدههای محوری
۱. افکار، چیزها هستند
هیل کتاب را با این اصل بنیادین آغاز میکند: «افکار، چیزها هستند و آنگاه که با هدفی مشخص، پشتکار و شوقی سوزان درآمیزند، میتوانند به ثروت تبدیل شوند» . این جمله خلاصه تمام فلسفه اوست. اگر در افکارت ثروت را نبینی، چگونه انتظار داری آن را در حساب بانکیات ببینی؟
تمام دستاوردها و تمام ثروتهای به دست آمده، با یک ایده آغاز شدهاند. هر رهبر بزرگی که تاکنون وجود داشته، یک رویاپرداز بوده است .
۲. شوق سوزان؛ نقطه آغاز همه دستاوردها
هیل بین یک آرزوی معمولی و «شوق سوزان» تمایز قائل میشود. شوق سوزان یک خواسته قطعی و سیریناپذیر است . جهان به خواستههای مبهم پاسخ نمیدهد. جهان به شوق سوزانی پاسخ میدهد که با برنامههای مشخص و پشتکاری مداوم همراه باشد.
هیل داستان ادوین بارنز را روایت میکند؛ مردی که شوقی سوزان برای همکاری با توماس ادیسون داشت. او ادیسون را حتی نمیشناخت، پول و منابع کافی برای سفر به نیوجرسی نداشت، اما تسلیم نشد. او بر همه موانع غلبه کرد، با ادیسون ملاقات نمود و سرانجام به توزیعکننده اصلی دستگاه دیکته ادیسون تبدیل شد و ثروتمند گردید .
۳. شش گام برای تبدیل شوق به ثروت
هیل یک روش شش مرحلهای برای تبدیل شوق به ثروت ارائه میدهد :
۱. مقدار دقیق پولی را که میخواهی، در ذهن خود مشخص کن
۲. دقیقاً تعیین کن در ازای این پول چه چیزی عرضه میکنی
۳. تاریخ دقیقی برای تصاحب این پول تعیین کن
۴. برنامه مشخصی برای رسیدن به هدفت ایجاد کن و بلافاصله اجرا کن
۵. این چهار مرحله را به صورت یک بیانیه بنویس
۶. این بیانیه را هر روز، صبح و شب، با صدای بلند بخوان
گام ششم همان «تلقین به خود» است؛ فرآیندی که طی آن با تکرار، باور را در ضمیر ناخودآگاه ایجاد میکنی.
۴. ایمان؛ تجسم و باور به تحقق خواسته
ایمان حالتی از ذهن است که میتوان آن را با تکرار دستورالعملها به ضمیر ناخودآگاه ایجاد کرد . هیل میگوید: «اگر به شکست بیندیشی، شکست را به سوی خود جذب میکنی. پس بیندیش که میتوانی».
او با نقل قولی از یک شعر معروف این اصل را توضیح میدهد :«اگر میاندیشی که شکست خوردهای، شکست خوردهای
اگر میاندیشی که جرأت نداری، جرأت نداری
اگر میاندیشی که میخواهی برنده شوی اما فکر میکنی نمیتوانی
تقریباً یقین دارد که نخواهی توانست
اگر میاندیشی که میبازی، باختهای
زیرا در جهان بیرون در مییابی
که موفقیت با اراده یک انسان آغاز میشود
همه چیز به حالت ذهنی تو بستگی دارد»
۵. تلقین به خود؛ پل ارتباطی با ضمیر ناخودآگاه
تلقین به خود ابزاری است که از طریق آن میتوانیم بر ضمیر ناخودآگاه تأثیر بگذاریم. هیل تأکید میکند که کلمات ساده و بیاحساس تأثیری بر ضمیر ناخودآگاه ندارند. برای نتیجهگیری مؤثر، باید افکار یا کلمات خود را با احساسات و باور عمیق همراه کنیم .
به آن مانند رانندگی فکر کن. زمانی که رانندگی را یاد میگیری، هر حرکت نیاز به فکر آگاهانه دارد. اما پس از مدتی، رانندگی به طبیعت دوم تو تبدیل میشود. تلقین به خود نیز چنین است؛ اگر خود را متقاعد کنی که به هدفت خواهی رسید، ذهن ناخودآگاه همه چیز را برای تحقق آن تنظیم میکند .
۶. دانش تخصصی
هیل میان دو نوع دانش تمایز قائل میشود: دانش عمومی و دانش تخصصی. هر چقدر هم که دانش عمومی انباشته باشی، به موفقیت و ثروت منجر نخواهد شد. استادان دانشگاه بسیار میدانند اما بسیاری از آنها با مشکلات مالی دستوپنجه نرم میکنند .
دانش به خودی خود قدرت نیست، فقط قدرت بالقوه است . آنچه اهمیت دارد، سازماندهی دانش و استفاده هوشمندانه از آن در قالب برنامههای عملی مشخص است.
۷. تخیل؛ کارگاه ذهن
هیل داستان شگفتانگیز آسا کندلر، داروسازی را روایت میکند که تمام پسانداز زندگی خود یعنی ۵۰۰ دلار را صرف خرید یک دیگ کهنه و یک قاشق چوبی کرد. پزشکی که این ظروف را فروخت، مطمئن بود مواد مخفی داخل آنها میتواند به میلیونها نفر کمک کند. اما کندلر در واقع دیگ را نخرید، بلکه یک ایده خرید. او ماده مخفی خود یعنی «تخیل قدرتمند» را به آن افزود و «کوکاکولا» را خلق کرد .
تخیل دو نوع است: تخیل ترکیبی که مرز دارد، و تخیل خلاق که بیمرز است و به تو امکان میدهد چیزی را خلق کنی که در وحشیانهترین رؤیاهایت هم نمیگنجید.
۸. برنامهریزی سازمانیافته
هیل برای ایجاد برنامههای عملی چهار گام پیشنهاد میکند :
۱. با افراد دیگر متحد شو تا یک مسیر مشخص ایجاد کنید و برنامههایت را عملی کنی
۲. قبل از تشکیل گروه «ذهن برتر»، مشخص کن در ازای همکاری آنها چه چیزی عرضه میکنی
۳. حداقل دو بار در هفته با گروهت جلسه بگذار تا برنامهها را اصلاح کنی
۴. هماهنگی کامل را با گروهت حفظ کن، زیرا برنامهها بدون هماهنگی شکست میخورند
۹. تصمیم؛ غلبه بر تعلل
هیل معتقد است دلیل اصلی شکست بسیاری از مردم، تعلل است. برای موفقیت، باید فوراً تصمیم بگیری و عمل کنی. افراد موفق عادت دارند سریع تصمیم بگیرند و آن تصمیمات را بهکندی تغییر دهند .
هنری فورد به خاطر تصمیمات سریع و تغییرات آهسته شهرت داشت. او مدل T را ساخت و با وجود انتقاد مشتریان و مشاوران که اتومبیلش را زشت میدانستند، از تصمیم خود عقب ننشست و ثروتی عظیم به دست آورد .
۱۰. پشتکار
هیل میگوید: «هیچ کس تا وقتی شکست را نپذیرفته، شکست نخورده است» . داستان داربی را روایت میکند که در معدن طلا شکست خورد چون زود تسلیم شد. او تجهیزاتش را به مردی فروخت که فقط سه فوت دیگر حفاری کرد و به بزرگترین ذخیره طلا در تاریخ کلرادو رسید .
ادیسون ۱۰ هزار بار شکست خورد تا لامپ را اختراع کرد. اگر افراد خارقالعادهای چون ادیسون، فورد و هلن کلر با موانع باورنکردنی روبرو شدند، پس شکست باید به عنوان بذری برای موفقیت تلقی شود .
۱۱. گروه ذهن برتر
«ذهن برتر» گروهی از افراد همفکر هستند که برای رسیدن به اهداف مشترک با یکدیگر همکاری میکنند. هیچکس تاکنون به تنهایی موفق نشده است. همراهی با گروهی از افراد که تخصصهای مکمل دارند، تو را در مسیر درست قرار میدهد .
۱۲. شش ترس بزرگ
هیل معتقد است قبل از به کارگیری فلسفه موفقیت، باید بر ترسهایت غلبه کنی. شش ترس بزرگ عبارتند از :
۱. ترس از فقر: بیتفاوتی نسبت به پول، فقدان جاهطلبی
۲. ترس از انتقاد: عصبی بودن در حضور دیگران، نابودی ابتکار عمل
۳. ترس از بیماری: تظاهر به بیماری برای توجیه تنبلی
۴. ترس از دست دادن عشق: حسادت، وابستگی
۵. ترس از پیری: عذرخواهی بابت سن خود
۶. ترس از مرگ: فکر کردن به مرگ به جای زندگی کردن
این ترسها تنها در ذهن تو وجود دارند و میتوانی آنها را کنترل کنی.
نقد و بررسی
نقاط قوت
· تأثیرگذاری عمیق: میلیونها نفر در سراسر جهان این کتاب را زندگیبخش و دگرگونکننده توصیف کردهاند.
· اصول جاودانه: با وجود گذشت بیش از هشتاد سال از انتشار، اصول کتاب همچنان معتبر و کاربردی است .
· چارچوب عملی: هیل صرفاً به تئوری بسنده نمیکند و گامهای عملی ارائه میدهد.
· نمونههای واقعی: داستانهای موفقیت افراد مشهور، مفاهیم را ملموس میسازد.
نقدها
· شک در برخی ادعاها: برخی محققان در مورد برخی از ادعاهای هیل درباره مصاحبههایش تردید کردهاند .
· قدمت مثالها: مثالهای کتاب ممکن است برای خواننده امروزی کمی قدیمی به نظر برسند.
· تکرار مفاهیم: برخی خوانندگان معتقدند کتاب بیش از حد یک مفهوم را تکرار میکند.
جمعبندی
«بیندیشید و ثروتمند شوید» به ما میآموزد:
· افکار ما واقعیت ما را میسازند
· شوق سوزان نقطه آغاز همه دستاوردهاست
· ایمان و تلقین به خود، ضمیر ناخودآگاه را برای موفقیت برنامهریزی میکنند
· دانش تخصصی سازمانیافته، قدرت واقعی را ایجاد میکند
· تخیل، کارگاه خلق ایدههای نو است
· تصمیم قاطع و پشتکار، تفاوت میان موفق و ناموفق را رقم میزند
· گروه ذهن برتر، تواناییهای ما را چند برابر میکند
· ترسها را باید شناخت و بر آنها غلبه کرد
این کتاب فراتر از یک راهنمای ساده برای کسب ثروت است. این اثر دعوتی است به بازآفرینی خویشتن از طریق درک عمیق قدرت ذهن. همانطور که یکی از خوانندگان گفته است: «این کتاب به من آموخت که فینیکس درونم را بیدار کنم تا از خاکستر برخیزم» .
این کتاب برای چه کسانی توصیه میشود؟
۱. کارآفرینان و مدیران: اصول برنامهریزی و ذهن برتر برای این گروه بسیار کاربردی است.
۲. کسانی که به دنبال تغییر مسیر زندگی هستند: اگر احساس میکنی در دام تکرار گرفتار شدهای، این کتاب راه رهایی را نشانت میدهد.
۳. علاقهمندان به توسعه فردی: اگر به دنبال چارچوبی علمی و عملی برای رشد شخصی هستی.
۴. دانشجویان و جوانان: این کتاب نقشه راهی برای ساختن آینده ارائه میدهد .
۵. همه کسانی که میخواهند زندگی خود را متحول کنند، اما نمیدانند از کجا شروع کنند.
جملات تأثیرگذار از کتاب
«هر آنچه ذهن انسان بتواند تصور کند و به آن باور داشته باشد، میتواند به آن دست یابد.»
«اگر بر خودت چیره نشوی، خودت بر تو چیره خواهد شد.»
«خداوند خود را به جانب کسی میاندازد که دقیقاً میداند چه میخواهد، اگر مصمم باشد که دقیقاً همان را به دست آورد.»
«هیچ کس تا وقتی شکست را نپذیرفته، شکست نخورده است.»
«اگر میاندیشی که میتوانی، میتوانی.»
سایر آثار ناپلئون هیل
· «قانون موفقیت» (The Law of Success) – نخستین اثر هیل در هشت جلد
· «کلید اصلی ثروت» (The Master Key to Riches)
· «بیشتر بیندیشید و ثروتمندتر شوید» (Think and Grow Rich: A Black Choice)
· «راههای موفقیت» (Success Through a Positive Mental Attitude) – با همکاری دبلیو کلمنت استون
