خبرگزاری راسک: در حالی که سیاستهای محدودکننده و نظاممند طالبان علیه آموزش دختران وارد چهارمین سال خود شده، گزارش تازهای از وبسایت حقوقی جوریست نشان میدهد که آخرین روزنههای آموزشی برای دختران افغانستانی کلاسهای زیرزمینی و آنلاین نیز در حال فروپاشی است؛ روندی که نهتنها حاصل سرکوب ساختاری طالبان، بلکه نتیجه کاهش چشمگیر حمایتهای بینالمللی نیز تلقی میشود.
بر اساس این گزارش، طالبان از ۱۱۹۹ روز پیش آموزش دختران را ممنوع کردهاند؛ سیاستی که بهعنوان یکی از سختگیرانهترین اشکال تبعیض آموزشی در جهان شناخته میشود. اکنون، در نتیجه همین محدودیتهای سیستماتیک طالبان، کلاسهای غیررسمی که بهعنوان جایگزین شکل گرفته بودند، بهدلیل کمبود منابع مالی در آستانه تعطیلی قرار دارند.
در آغاز سال تحصیلی جدید که پس از نوروز و همزمانی آن با رمضان و عید با تأخیر اعلام شد طالبان همچنان بر ممنوعیت آموزش دختران پافشاری کردند. این سیاستها عملاً ساختار آموزشی کشور را از درون تهی کرده و نسل جدیدی از دختران را از ابتداییترین حقوق انسانی محروم ساخته است.
راوی این گزارش، یک استاد زن افغانستانی، روایت میکند که چگونه تدریس حتی بهصورت آنلاین به آخرین امید او و شاگردانش بدل شده بود؛ اما با قطع اینترنت توسط طالبان در اکتبر ۲۰۲۵، همین امکان محدود نیز برای مدتی از بین رفت. این اقدام طالبان نمونهای از کنترل چندلایه بر دسترسی به دانش و ارتباطات تلقی میشود.
با وجود تلاش زنان برای ایجاد کلاسهای مخفی در خانهها، فشارهای امنیتی طالبان و کمبود منابع مالی، این ابتکارات را نیز به بنبست رسانده است. معلمان زن میگویند که نهتنها تحت نظارت و تهدید طالبان قرار دارند، بلکه دیگر توان مالی ادامه فعالیت را نیز ندارند.
یکی از معلمان به نام «ناهید» میگوید:
دانشآموزانش دیگر هیچ امیدی به بازگشایی مدارس ندارند و به این نتیجه رسیدهاند که تا زمانی که طالبان در قدرت هستند، آینده آموزشی برای آنان وجود نخواهد داشت. این ناامیدی، بازتاب مستقیم سیاستهای سختگیرانه طالبان در حذف سیستماتیک آموزش دختران است.
گزارش جوریست تأکید میکند که در نتیجه بسته شدن مسیرهای آموزشی توسط طالبان، بسیاری از خانوادهها دیگر آیندهای در آموزش دختران نمیبینند. «رویا»، یکی دیگر از برگزارکنندگان کلاسهای مخفی، میگوید که بیشتر شاگردانش اکنون نامزد یا مجبور به ازدواج شدهاند و کلاس را ترک کردهاند.
این روند، نشاندهنده تأثیر عمیق و چندبعدی سیاستهای طالبان بر ساختار اجتماعی افغانستان است جایی که حذف آموزش، بهطور مستقیم به افزایش ازدواجهای زودهنگام و کاهش مشارکت زنان در جامعه منجر شده است.
«فریده»، معلم دیگری که کلاسش تعطیل شده، وضعیت خود را «شبیه افسردگی عمیق» توصیف میکند. او میگوید که با بسته شدن کلاسها، نهتنها شاگردانش را از دست داده، بلکه دیگر توان پرداخت هزینههای آموزشی خود را نیز ندارد.
این وضعیت، بازتاب گستردهتری از سیاستهای طالبان است که هزاران معلم زن را از کار محروم کرده و آنان را در چرخهای از فقر، انزوا و بیآیندگی قرار داده است.
نویسنده گزارش بهشدت از عملکرد جامعه جهانی انتقاد میکند و میگوید که کاهش کمکهای مالی و محدودیت در صدور ویزاهای آموزشی، عملاً همسو با سیاستهای طالبان عمل کرده است.
او میپرسد: اگر افغانستان «جهنم» یا «سرزمین فراموششده» نیست، چرا جهان در برابر این سطح از سرکوب طالبان سکوت کرده است؟ چرا هیچ راهحلی برای بازگشایی مدارس دختران ارائه نمیشود؟
در پایان، این گزارش تأکید میکند که آموزش تنها راه نجات افغانستان است اما طالبان با سیاستهای خود، این مسیر را بهطور سیستماتیک مسدود کردهاند. با این حال، زنان افغانستانی همچنان تلاش میکنند چراغ دانش را روشن نگه دارند.
نویسنده با لحنی هشدارآمیز میگوید:
اکنون نوبت جامعه جهانی است که تصمیم بگیرد آیا اجازه خواهد داد این چراغ خاموش شود، یا برای حفظ آن اقدام خواهد کرد؟
گزارش جوریست تصویری روشن از یک بحران چندلایه ارائه میدهد:
از یکسو، طالبان با سیاستهای سرکوبگرانه و نظاممند، آموزش دختران را هدف قرار دادهاند؛ و از سوی دیگر، کاهش حمایتهای بینالمللی، آخرین امیدهای باقیمانده را نیز در حال نابودی است. نتیجه، نسلی است که در تاریکی محرومیت آموزشی، آیندهای مبهم پیشرو دارد.
۱۱۹۹ روز محرومیت؛ آموزش دختران افغانستان زیر حاکمیت طالبان در آستانه نابودی کامل


