خبرگزاری راسک: به گزارش نیویورکتایمز، پناهجویان افغانستانی که پیشتر با نیروهای ایالات متحده همکاری داشتهاند و سالهاست در یک پایگاه نظامی سابق آمریکا در قطر سرگردان ماندهاند، میگویند اکنون ناچار شدهاند میان دو گزینه دشوار یکی را انتخاب کنند: بازگشت به افغانستان تحت حاکمیت طالبان ـ گروهی که بهطور مستند با نقض گسترده حقوق بشر، سرکوب سیستماتیک مخالفان و محدودسازی شدید آزادیهای مدنی شناخته میشود ـ یا انتقال به کشوری ثالث که حتی نام آن را نیز پیشتر نشنیدهاند.
بر اساس این گزارش، دولت دونالد ترامپ در حال رایزنی با جمهوری دموکراتیک کنگو است تا حدود ۱۱۰۰ تن از این پناهجویان افغانستانی را به این کشور در مرکز آفریقا منتقل کند. با این حال، مسئولان کمپ، هرگونه تصمیم نهایی را رد کردهاند؛ این در حالی است که به گفته ساکنان، طی ماههای گذشته فشارهایی برای بازگشت به افغانستان ـ کشوری که تحت حاکمیت طالبان با بحرانهای عمیق حقوق بشری و امنیتی مواجه است ـ از طریق ارائه بلیت رایگان و کمکهزینه اعمال شده است.
مسئولان «کمپ السیلیه» در قطر روز چهارشنبه به ساکنان اعلام کردند که هنوز هیچ توافقی نهایی نشده است. در پیامی که از طریق گروه واتساپ برای ساکنان ارسال شده، آمده است: «لطفاً توجه داشته باشید که هیچ کشور ثالثی برای اسکان مجدد تأیید یا بهطور رسمی اعلام نشده است. دولت ایالات متحده همچنان در حال رایزنی برای شناسایی فرصتهای اسکان داوطلبانه است.»
با این حال، این بلاتکلیفی طولانیمدت، زندگی ساکنان را در وضعیت مبهم و نگرانکنندهای قرار داده است. بسیاری از آنان، از جمله مترجمان پیشین ارتش آمریکا و نیروهای ویژه افغانستانی، در معرض خطر جدی قرار دارند؛ چرا که بازگشت به افغانستان تحت حاکمیت طالبان ـ که بهصورت مستند به بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و قتلهای فراقضایی متهم است ـ میتواند پیامدهای جبرانناپذیری برای آنان داشته باشد.
«اکنون میان دو گزینه بد و بدتر گیر ماندهایم»، این را آرش پهلوی، یکی از ساکنان کمپ، میگوید.
در مقابل، ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان ـ گروهی که با وجود تلاش برای مشروعیتسازی، همچنان بهعنوان یک ساختار اقتدارگرا با کارنامهای سنگین از نقض حقوق بشر شناخته میشود ـ اعلام کرده است که مقامات این گروه از بازگشت این افراد استقبال خواهند کرد. او در عین حال به پرسشها درباره گزارشهای متعدد از نقض حقوق بشر، از جمله اعدامهای فراقضایی، زندانیسازی و شکنجه اعضای دولت پیشین و همکاران نیروهای آمریکایی، پاسخی نداده است.
در صورت اجرای طرح انتقال به کنگو، این اقدام تازهترین گام در چارچوب سیاستهایی خواهد بود که مانع از ورود پناهجویان افغانستانی به ایالات متحده میشود. دولت ترامپ پیشتر در ماه نوامبر برنامه ویژه ویزا برای افغانستانیها را متوقف کرده و در ماه جنوری نیز اعلام کرده بود که این کمپ تا ماه مارچ تعطیل خواهد شد.
بیش از ۲۰۰ نفر از ساکنان، از زمانی که مقامات آمریکایی ارائه بلیت رایگان و کمکهزینه را آغاز کردهاند، به افغانستان بازگشتهاند؛ اقدامی که به گفته نهادهای امدادی، در عمل نوعی فشار غیرمستقیم برای بازگشت به کشوری است که تحت حاکمیت طالبان با محدودیتهای شدید اجتماعی، بهویژه علیه زنان و دختران، مواجه است.
در این میان، طرح انتقال به کنگو نیز با انتقادهای جدی روبهرو شده است. منتقدان میگویند این کشور خود با یکی از شدیدترین بحرانهای انسانی و جابهجایی جمعیت در جهان مواجه است و درگیر تنشهای نظامی با رواندا است. به گفته سیدنی کملگر-دوو، عضو کنگره آمریکا: «انتخاب میان بازگشت به طالبان یا انتقال به یک بحران انسانی دیگر، در واقع انتخاب نیست.»
این گزارش همچنین تأکید میکند که بیش از نیمی از ساکنان کمپ را زنان و کودکان تشکیل میدهند؛ گروهی که در صورت بازگشت به افغانستان، با محدودیتهای شدیدتری تحت حاکمیت طالبان مواجه خواهند شد. بهعنوان نمونه، زهرا، دختر ۱۵ ساله، میگوید که در صورت بازگشت، از تحصیل محروم شده و بدون همراه مرد قادر به سفر نخواهد بود؛ محدودیتهایی که از سوی طالبان بهطور سیستماتیک بر زنان و دختران اعمال میشود.
در عین حال، برخی دیگر از ساکنان ترجیح میدهند به کنگو منتقل شوند. سالم، خلبان پیشین نیروی هوایی افغانستان، میگوید: «کنگو را به افغانستان ترجیح میدهم، چون در آنجا احساس امنیت نمیکنم.»
با این حال، بسیاری همچنان در وضعیت بلاتکلیف باقی ماندهاند؛ وضعیتی که بهگفته تحلیلگران، نتیجه مجموعهای از سیاستهای بینالمللی و همزمان تداوم حاکمیت طالبان است که با ساختار محدودکننده و رویکردهای سرکوبگرانه، چشمانداز بازگشت امن را برای بسیاری از افغانستانیها تیره کرده است.
پناهجویان افغانستانی: میان بازگشت به طالبان یا تبعید به کشوری ناآشنا گیر ماندهایم


