خبرگزاری راسک: رهبری تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) دستور یافته است محل استقرار خود را در داخل افغانستانِ تحت سلطه طالبان تغییر دهد؛ اقدامی که به گفته منابع نزدیک به این گروه، با هدف کاهش تنشهای فزاینده میان اسلامآباد و طالبان صورت گرفته است. این تحول، همزمان با افزایش فشارهای امنیتی و سیاسی بر طالبان افغانستان، بار دیگر پرسشها درباره روابط پیچیده و پنهان این گروه با شبکههای افراطی منطقه را برجسته ساخته است.
در گزارشی که رادیو آزادی منتشر کرده، دو عضو تحریک طالبان پاکستان گفتهاند که رهبران این گروه، بهشمول فرماندهان ارشد و میانرتبه، از اقامتگاههای خود در کابل به منطقهای در جنوب پایتخت منتقل میشوند. به گفته آنان، شماری از فرماندهان تاکنون کابل را ترک کردهاند و گروهی دیگر نیز در حال آمادهسازی برای انتقال هستند.
این اقدام در حالی انجام میشود که دولت پاکستان طی ماههای اخیر بارها طالبان افغانستان را به پناهدادن و حمایت از تحریک طالبان پاکستان متهم کرده است؛ اتهامی که طالبان همواره آن را رد کردهاند. با این حال، گزارشهای شورای امنیت سازمان ملل و نهادهای اطلاعاتی بینالمللی بارها از حضور و فعالیت جنگجویان تیتیپی در خاک افغانستان سخن گفتهاند. منتقدان طالبان میگویند این گروه، برخلاف تعهدات بینالمللی خود، هنوز میان گروههای افراطی همسو و گروههای رقیب تفکیک قائل میشود و همین سیاست، افغانستان را به یکی از کانونهای بیثباتی امنیتی منطقه تبدیل کرده است.
براساس جزئیات منتشرشده، اعضایی از «حزب اسلامی ترکستان» گروه تندرو اویغور که چین آن را مسئول بخشی از ناآرامیهای سینکیانگ میداند و همچنین بقایای شبکه القاعده نیز همراه با فرماندهان تحریک طالبان پاکستان در حال انتقال هستند. این مسئله بار دیگر نگرانیها درباره ادامه روابط ایدئولوژیک و عملیاتی طالبان افغانستان با گروههای افراطی فراملی را افزایش داده است.
یک مقام ارشد طالبان در گفتوگو با رادیو آزادی، گزارش مربوط به انتقال رهبران تیتیپی را «بیاساس» خوانده و آن را بخشی از «بازی روانی پاکستان» توصیف کرده است. او که نخواست نامش فاش شود، گفت اسلامآباد میخواهد چنین القا کند که طالبان حضور تحریک طالبان پاکستان در افغانستان را پذیرفتهاند و همزمان نشان دهد که گویا طالبان در حال اخراج آنان است.
با وجود این تکذیبها، منابع نزدیک به تحریک طالبان پاکستان تأکید کردهاند که دستور جابهجایی پس از نشست سهجانبه مقامهای پاکستانی، چینی و طالبان افغانستان در شهر ارومچی چین صادر شده است؛ نشستی که از اول تا هفتم اپریل برگزار شد. یک مقام پاکستانی آگاه از این مذاکرات نیز به رادیو آزادی گفته است که اسلامآباد و پکن در این گفتوگوها، موضوع «مهماننوازی طالبان از گروههای مسلح خارجی» را بهطور جدی مطرح کردهاند.
هرچند جزئیات رسمی این نشست تاکنون منتشر نشده، اما پس از آن حملات هوایی پاکستان در داخل افغانستان متوقف شد؛ هرچند درگیریهای پراکنده مرزی همچنان ادامه دارد. ناظران منطقهای معتقدند طالبان افغانستان زیر فشار شدید نظامی و دیپلماتیک ناچار شدهاند بخشی از حضور آشکار گروههای متحد خود را محدود کنند، اما هنوز حاضر نیستند پیوندهای ساختاری و ایدئولوژیک با این گروهها را قطع کنند.
به گفته اعضای تحریک طالبان پاکستان، این تصمیم باعث نارضایتی گسترده در درون این گروه شده است. بسیاری از اعضای تیتیپی و گروههای همسو از قوم پشتون هستند و در دو سوی مرز افغانستان و پاکستان زندگی میکنند. همین پیوندهای قومی، مذهبی و تاریخی، روابط طالبان افغانستان و تحریک طالبان پاکستان را طی دو دهه گذشته عمیقتر و پیچیدهتر ساخته است.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، رهبران تحریک طالبان پاکستان به افغانستان پناه بردند و بخش بزرگی از نیروهای این گروه در امتداد مرز دو کشور مستقر شدند. طالبان افغانستان در سال ۲۰۲۲ میان اسلامآباد و تیتیپی میانجیگری کردند و توافق آتشبس موقتی نیز شکل گرفت، اما این توافق در نوامبر همان سال فروپاشید و موج تازهای از حملات خونبار آغاز شد.
از آن زمان، پاکستان فشار بر طالبان افغانستان را افزایش داده و خواستار مهار و نابودی تحریک طالبان پاکستان شده است. با این حال، طالبان بهدلیل پیوندهای دیرینه ایدئولوژیک، قبیلهای و امنیتی با این گروه، از اقدام قاطع خودداری کردهاند؛ مسئلهای که روابط دو طرف را بهشدت متشنج کرده است. بسیاری از تحلیلگران میگویند سیاست چنددههای پاکستان در حمایت از طالبان افغانستان اکنون به تهدیدی مستقیم علیه امنیت داخلی خود این کشور تبدیل شده است.
در بخش دیگری از این گزارش آمده است که پاکستان در ماههای اخیر حملات بیسابقهای را در داخل افغانستان انجام داده است. در یکی از مرگبارترین این حملات، جنگندههای پاکستانی در ماه مارچ بیمارستانی را در کابل هدف قرار دادند که طبق گزارش سازمان ملل، بیش از ۱۰۰ کشته برجا گذاشت. طالبان شمار قربانیان غیرنظامی را بیشتر اعلام کردند، در حالی که ارتش پاکستان مدعی شد مراکز نظامی و زیرساختهای مرتبط با تیتیپی را هدف قرار داده است.
تنشها در ماه فبروری وارد مرحله تازهای شد؛ زمانی که پاکستان بزرگترین عملیات نظامی خود علیه اهدافی در افغانستان را اجرا کرد و مناطقی در کابل، قندهار، ننگرهار، پکتیا، پکتیکا و لغمان را بمباران کرد. ارتش پاکستان اعلام کرد این حملات مواضع شبهنظامیان را هدف قرار دادهاند، اما گروه طالبان در پاسخ گفت با حملات راکتی و پهپادی مواضع نظامی پاکستان را هدف قرار داده است.
سمیع یوسفزی، تحلیلگر افغانستانی مقیم لندن، در گفتوگو با رادیو آزادی تأکید کرده است که حملات پاکستان به کابل، اقتدار طالبان را بهشدت تضعیف کرده و فضای سیاسی درون این گروه را تغییر داده است. به گفته او، رهبری طالبان اکنون تحریک طالبان پاکستان را بهعنوان یک «بار امنیتی و سیاسی» میبیند، اما هنوز حاضر نیست این گروه را از خاک افغانستان اخراج کند؛ زیرا چنین اقدامی میتواند اختلافهای عمیق داخلی در ساختار طالبان ایجاد کند.
این تحولات نشان میدهد که افغانستانِ تحت سلطه طالبان همچنان در مرکز رقابتهای امنیتی و ژئوپولیتیکی منطقه قرار دارد؛ جایی که حضور گروههای تندرو، نبود شفافیت امنیتی و سیاستهای دوگانه طالبان، نهتنها ثبات داخلی افغانستان را تضعیف کرده، بلکه خطر درگیری گستردهتر میان طالبان و اسلامآباد را نیز افزایش داده است.
طالبان پاکستانی به دستور رهبران خود از کابل به جنوب افغانستان منتقل میشوند
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
