خبرگزاری راسک: «فرانسیس فوکویاما»، دانشمند برجسته علوم سیاسی و پژوهشگر ارشد بنیاد المپیر-نومیلینی در دانشگاه استنفورد، در یادداشتی با عنوان «هنر معاملهنشدن» نوشت که توافق اخیر آمریکا با ایران را نمیتوان معامله نامید، بلکه در صورت صحت گزارشها، این سند نشاندهنده یک تسلیم کامل آمریکا در برابر ایران است.
به نوشته فوکویاما، دونالد ترامپ در روز هشتاد سالگیاش از آتشبسی شصتروزه خبر داد که جزئیات دقیق آن هنوز رسماً منتشر نشده، اما بنا بر گزارشها شامل توقف حملات به لبنان، بازگشایی تنگه هرمز به گفته ترامپ «همیشگی و بدون عوارض» و لغو محاصره دریایی آمریکا بر بنادر ایران است. ترامپ این توافق را دستاوردی کلیدی خواند و در همین راستا از «شی جینپینگ»، رئیسجمهور چین، و «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهور روسیه، برای کمک به تحقق آن قدردانی کرد.
به باور فوکویاما، این توافق در عمل عقربههای زمان را به ماه فبروری بازگرداند؛ یعنی به همان نقطهای که تنگه هرمز باز بود و آمریکا و اسرائیل هنوز بمباران جمهوری اسلامی را آغاز نکرده بودند. این توافق صرفاً مشکلی را حل کرد که خود ترامپ و نخستوزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، با آغاز جنگ ایجاد کرده بودند.
این تحلیلگر استنفورد فهرستی از اهدافی را برشمرد که دولت ترامپ طی سه ماه گذشته برای توجیه جنگ مطرح کرده بود، اما هیچیک محقق نشد: نه تغییر رژیمی رخ داد و نه «تسلیم بیقیدوشرطی»؛ سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اکنون حتی محکمتر از گذشته کنترل کشور را در دست دارد. ایران هیچ تعهدی برای تحویل ذخایر اورانیوم غنیشدهاش نداد، نه تعهدی برای توقف غنیسازی نه فوری و نه در تاریخی مشخص در آینده و نه هیچ تعهدی درباره پایان حمایت ایران از گروههای متحدش نظیر حوثیها یا حزبالله در منطقه. همچنین ایران هیچ توافقی برای کاهش سرکوب خشونتبار معترضان نپذیرفت.
فوکویاما تأکید کرده که یادداشت تفاهم اعلامشده تمام موضوعات بحثبرانگیز را به مذاکراتی موکول کرده که قرار است طی شصت روز آتشبس برگزار شود؛ در حالی که ترامپ با این مسائل چنان رفتار کرده که گویی از پیش حلوفصل شدهاند. این پژوهشگر میپرسد اگر این موضوعات واقعاً حل شده بودند، چرا اساساً در متن یادداشت تفاهم نیامدهاند، و میافزاید بسیار بعید است ایران طی دو ماه آینده در این موضوعات انعطاف نشان دهد، چرا که این مسائل دقیقاً همانهایی هستند که با هویت بنیادین نظام گره خوردهاند.
به گفته فوکویاما، ترامپ اعلام کرده که اگر ایران با شرایط باقیمانده موافقت نکند، جنگ را از سر خواهد گرفت و احتمالاً آمریکا را به «نگهبان خاورمیانه» تبدیل خواهد کرد، در ازای دریافت بیست درصد از درآمدهای منطقه؛ طرحی که به باور او از منظر کشورهای منطقه از جمله متحدان آمریکا مانند عربستان سعودی و امارات که اکنون باید رسماً بابت حمایت آمریکا هزینه بپردازند و نیز از منظر افکار عمومی داخلی آمریکا که خواهان پایان هرچه سریعتر درگیری در این منطقهاند، به یک اندازه مضحک به نظر میرسد.
این تحلیلگر استدلال کرده که توافق ترامپ حتی ضعیفتر از برجام ۲۰۱۵ دوران اوباماست؛ توافقی که ترامپ پیشتر بارها آن را مورد انتقاد قرار داده بود. توافق اوباما، ایران را برای پانزده سال از غنیسازی اورانیوم بیش از ۳.۶۷ درصد منع میکرد که خود بهمراتب کمتر از ۹۰ درصد لازم برای ساخت بمب است و سازوکارهای مشخصی برای خروج اورانیوم غنیشده از خاک ایران، تحت نظارت بازرسان بینالمللی، پیشبینی کرده بود؛ سازوکاری که ایران تا زمان خروج ترامپ از این توافق به آن پایبند ماند. به نوشته فوکویاما، اصلیترین انتقاد تندروهای آمریکایی به برجام این بود که درباره حمایت ایران از نیروهای نیابتی منطقهای سکوت کرده و از همان آغاز، تحریمها را لغو کرده بود.
در مقابل، یادداشت تفاهم جدید ترامپ هیچ محدودیتی بر توان هستهای ایران اعمال نمیکند و هیچ تعهدی درباره نیروهای نیابتی منطقهای در آن دیده نمیشود؛ همچنین، اگر ایران تا پایان شصت روز کوتاه نیاید، هیچ سازوکار تنبیهی پیشبینی نشده است، هرچند ایران اعلام کرده پیش از هرگونه رفع تحریم، حاضر به ادامه مذاکرات نهایی نخواهد بود. به این ترتیب، به باور فوکویاما، آنچه ترامپ آن را پیروزی میخواند، دستاوردی بهمراتب کمتر از توافق اوباماست.
فوکویاما در پایان یادداشت خود نوشته که فشار داخلی ناشی از افزایش قیمت نفت و تورم، ترامپ را تقریباً به هر قیمتی به سمت بازگشایی تنگه هرمز سوق داد. او که حاضر به اعزام نیروی زمینی به ایران نبود، طی شش هفته گذشته برگ برنده چندانی برای امتیازگیری بیشتر از ایران در اختیار نداشت و در نهایت ترجیح داد عقبنشینی کند و به وضعیت پیش از آغاز جنگ در ۲۸ فبروری بازگردد.
به باور این تحلیلگر، اگر تنگه هرمز واقعاً بازگشایی شود، جهان وضعیت بهتری خواهد داشت؛ و شاید حامیان سرسخت جنبش «ماگا» بتوانند قانع شوند که ترامپ معاملهای کامل را به ثمر رسانده و پیروزی بزرگی کسب کرده است. اما به گفته او، دیگران بهخوبی درک خواهند کرد که قدرتمندترین کشور جهان زیر مدیریت رئیسجمهوری بیکفایت و ناآگاه اداره میشود که در صورت دیدن منفعت شخصی، هزینههای سنگینی هم بر کشورهای دیگر و هم بر مردم خودش تحمیل خواهد کرد.
فوکویاما: توافق با ایران معامله نبود؛ عقبنشینی کامل آمریکا بود
ما را دنبال کنید
مطالب مرتبط
- تبلیغات -
