آمریکا ممکن است تحریم نفت ایران را کاهش دهد؛ قیمت‌ها چگونه متاثر می‌شود؟

خبرگزاری راسک: براساس گزارش تازه‌ی بی‌بی‌سی، دولت ایالات متحده در حال بررسی امکان کاهش محدودیت‌ها بر صادرات نفت ایران است؛ اقدامی که می‌تواند بازار انرژی جهانی را متأثر کند و برای هند، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان نفت، فرصت‌های اقتصادی مهمی ایجاد کند.
در مصاحبه‌ای با شبکه فاکس‌نیوز، وزیر خزانه‌داری آمریکا، اسکات بسنت، اعلام کرد که واشنگتن در نظر دارد محدودیت‌های مربوط به محموله‌های نفت ایران که هم‌اکنون در مسیر انتقال به خریداران هستند را کاهش دهد. به گفته او، این اقدام می‌تواند ده‌ها میلیون بشکه نفت را وارد بازار جهانی کند تا اثر اختلالات ناشی از جنگ بر حمل‌ونقل و تولید نفت کاهش یابد.
برای هند، که حدود ۹۰ درصد نیاز نفتی خود را از خارج تأمین می‌کند و سابقه خرید نفت با تخفیف دارد، حتی بازگشایی محدود این مسیر می‌تواند هم به کاهش فشار بازار و هم به فرصت‌های خرید اقتصادی منجر شود. بسنت افزود این اقدام می‌تواند جریان نفت را از چین منحرف کند و قیمت‌ها را به سطح نزدیک به نرخ بازار بازگرداند، در حالی که سایر مصرف‌کنندگان آسیایی، از جمله هند، جاپان و مالزیا، به این منابع دسترسی پیدا کنند. (شایان ذکر است که چین بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران است.)
هند بیش از ۶۰ درصد نفت خود را از خلیج فارس، عمدتاً از عراق، عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی وارد می‌کند و نیمی از این واردات از طریق تنگه هرمز منتقل می‌شوند؛ گذرگاهی که اکنون به دلیل تنش‌های منطقه‌ای به شدت تحت تأثیر قرار دارد. به گفته سامت ریتولیا، هند می‌تواند در این بازتنظیم بازار نفت، به‌عنوان یک مرکز تقاضای کلیدی در کنار خریداران چینی و سایر کشورهای آسیایی ظاهر شود.
پیشینه خرید نفت ایران توسط هند نشان می‌دهد که پیش از اعمال تحریم‌ها در سال ۲۰۱۸، حدود ۱۱.۵ درصد از نفت وارداتی این کشور از ایران تأمین می‌شد. انواع نفت سبک و سنگین ایران با پالایشگاه‌های هند سازگار بود و اغلب با شرایط پرداخت و قیمت‌گذاری مطلوب عرضه می‌شد. پس از قطع واردات، نفت ایران جای خود را به نفت کشورهای خاورمیانه و سپس به نفت ارزان روسیه داد؛ روندی که با آغاز جنگ اوکراین، تجارت جهانی نفت را دگرگون کرد.
تحلیلگران شرکت کپلر بر این باورند که اگر محموله‌های ایرانی دوباره وارد بازار شوند، هند می‌تواند همانند تجربه خرید نفت روسیه، با کمترین اختلال عملیاتی، این نفت را دریافت و پردازش کند. برآوردها نشان می‌دهد حدود ۱۷۰ میلیون بشکه نفت ایران هم‌اکنون در مسیر انتقال و ذخیره شناور قرار دارد که بخشی از آن هنوز خریدار نهایی ندارد و می‌تواند با کاهش محدودیت‌های تحریمی به بازار عرضه شود.
با این حال، کارشناسان هشدار می‌دهند که بازگشت پایدار نفت ایران به بازار بیش از توان پالایشی هند، به جنبه‌های تجاری و سیاسی وابسته است. تحریم‌ها نه تنها فروش نفت را محدود می‌کنند، بلکه فرآیند حمل‌ونقل، بیمه و پرداخت‌ها را نیز پیچیده می‌سازند. به گفته سامت ریتولیا، میزان و مدت کاهش تحریم‌ها، نحوه قیمت‌گذاری و فراهم بودن مکانیزم‌های پرداخت و بیمه، از عوامل تعیین‌کننده در موفقیت این اقدامات هستند.
وزیر خزانه‌داری آمریکا جزئیات بیشتری درباره نحوه اجرای این معافیت ارائه نکرده و مشخص نیست که آیا تضمین‌هایی برای جلوگیری از بازگشت درآمدها به تهران در نظر گرفته خواهد شد یا خیر. در واکنش به این پیشنهاد، رئیس‌جمهور دونالد ترامپ موضعی مشخص نگرفته و تنها گفته است: «ما هر کاری لازم باشد انجام می‌دهیم تا قیمت‌ها کنترل شود.»
این پیشنهاد در حالی مطرح شده است که مجلس نمایندگان آمریکا اخیراً قانونی را برای تشدید تحریم‌ها علیه بخش نفت ایران تصویب کرده است. در کنار این، واشنگتن اقداماتی برای افزایش عرضه نفت، از جمله آزادسازی میلیون‌ها بشکه از ذخایر استراتژیک و کاهش محدودیت‌ها بر نفت روسیه، انجام داده است تا فشار بر بازار انرژی جهانی کاهش یابد.