خبرگزاری راسک: دونالد ترامپ، رئیسجمهور پیشین ایالات متحده، بار دیگر به موضوع جنگ افغانستان پرداخته و مدعی شده است که امریکا میتوانست در جنگ افغانستان «بهراحتی پیروز شود»، اما تصمیمهای سیاسی مانع آن شد.
ترامپ که در مراسم دوصدوپنجاهمین سالگرد تأسیس نیروی دریایی امریکا در ایالت ویرجینیا سخنرانی میکرد، تصریح کرده: «میدانید، ما جنگیدن برای پیروزی را متوقف کردیم. ما میتوانستیم در افغانستان بهسادگی پیروز شویم. اما سیاستمداران گفتند آرامتر پیش برویم.»
اظهارات ترامپ، بار دیگر بحث بر سر ماهیت خروج امریکا از افغانستان در سال ۲۰۲۱ را زنده کرده است؛ خروجی که به گفتهی بسیاری از تحلیلگران، نه شکست نظامی، بلکه نتیجهی یک توافق و معامله پنهانی با گروه طالبان در دوحه قطر بود؛ توافقی که در دورهی ریاستجمهوری ترامپ امضا شد، زمینه را برای خروج نیروهای خارجی و بازگشت طالبان به قدرت فراهم کرد.
به باور ناظران، این توافق عملاً طالبان را از یک گروه تروریستی به یک جریان سیاسی نظامی ارتقا داد و برای این گروه در سطح بینالمللی مشروعیت بخشید.
بررسیهای و ارزیابیهای که در خصوص خروج نظامیان امریکایی و سقوط حکومت پیشین افغانستان طی چهارسال گذشته، در نشستهای بینالمللی و تحقیقات رسانهای صورت گرفته، نشان میدهد که
توافق امریکا با طالبان در دوحه قطر، همه در افغانستان را نابود کرد. ناظران بینالمللی به این باور اند که آن توافقنامه، بدون ضمانت برای حفظ نظام جمهوری و حقوق اساسی شهروندان افغانستانی امضا شد. آگاهان به این باور اند که امریکا در یک معامله پنهانی با طالبان زمینه سقوط حکومت پیشین و قدرت گیری دوباره طالبان در افغانستان را فراهم کرد.
آگاهان امور، تاکید میکنند که تصمیم سیاسی واشنگتن برای پایان دادن به طولانیترین جنگ تاریخ امریکا، خروجی مصلحتآمیز اما پرهزینه بود. امریکا میخواست به جنگی پایان دهد که سالانه میلیاردها دالر هزینه داشت و در داخل کشور حمایت مردمی خود را از دست داده بود. اما این تصمیم، در عمل، به فروپاشی ساختار سیاسی و امنیتی افغانستان و نابودی دستاوردهای دو دههی گذشته انجامید.
بسیاری از شهروندان افغانستان، خروج امریکا را «معاملهای پشت پرده» میدانند که قربانی اصلیاش مردم افغانستان هستند که در نتیجهی آن تصمیم، میلیونها تن از آموزش، کار و آزادی محروم و وضعیت انسانی افغانستان به یکی از بدترین بحرانهای جهان تبدیل شد.
ترامپ در سخنان اخیرش، از «پیروزی ازدسترفته» سخن گفت؛ اما منتقدان باور دارند که این «پیروزی» هیچگاه در چارچوب سیاسی افغانستان قابل تحقق نبود، زیرا جنگ افغانستان بیش از آنکه نظامی باشد، ریشه در ساختارهای سیاسی، قومی و منطقهای داشت و این چرخه معیوب همچنان ادامه دارد و تداوم بحران در افغانستان ممکن است سالها ادامه یابد.
خروج فاجعهبار ایالات متحده از افغانستان نه تنها این کشور را با بحرانهای چند بعُدی و فروپاشی ساختاری مواجه ساخت، بلکه به باور کارشناسان سیاست خارجی امریکا و ناظران بینالمللی، اعتبار و جایگاه جهانی واشنگتن را نیز به شدت خدشهدار کرد. کشوری که زمانی به عنوان حامی دموکراسی و ارزشهای حقوق بشری شناخته میشد، اکنون به سطح یک بازیگر معاملهگر تنزل یافته است؛ آنهم معاملهای که با یک گروهی تروریستی صورت گرفته است.
بسیاریها پس از توافق امریکا با طالبان در قطر دیدگاهشان نسبت به ایالات متحده دگرگون شد و به این نتیجه رسیدند که شعارهای واشنگتن درباره عدالت، آزادی و حقوق بشر در عمل جای خود را به منافع ابزاری و منفعتطلبانه است. امریکاییها با گروهی توافق صلح امضا کردند که همدست و همفکر سازمان تروریستی القاعده است؛ همان سازمانی که مسوول کشتار هزاران شهروند امریکایی در حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود. این اقدام، نادیده گرفتن آن فاجعه هولناک و اولویت دادن به مصالح سیاسی و اقتصادی، به وضوح تضاد میان شعار و عمل واشنگتن را نمایان کرد و اعتماد جهانی این کشور را متزلزل ساخت.
با این حال، بازگشت طالبان به حمایت و معامله امریا به قدرت و بحران کنونی افغانستان، همچنان میراث تصمیمی است که نه در میدان نبرد، بلکه در میز مذاکره دوحه رقم خورد و نظامی که در ۲۰۰۱ امریکا و جامعه جهانی سنگ بنا آن را گذاشتند در ۲۰۲۱ در یک معامله پنهانی، در یک شب فروپاشید.
