خبرگزاری راسک: اظهارات اخیر مولوی شیراحمد عمار، رئیس امور همکاریهای منطقهای وزارت خارجه طالبان، دربارهی «امنبودن جان مهاجران» و برگشت آنها به افغانستان، در حالی مطرح شده است که شواهد و گزارشهای متعدد از بازداشت، شکنجه، ناپدید شدن و حتی قتل هدفمند شماری از نظامیان، کارمندان دولت پیشین، فعالان مدنی و خبرنگاران بهدست نیروهای طالبان حکایت دارد.
مولوی عمار در گفتوگو با خبرگزاری «ایسنا» مدعی شده است: «طالبان به هیچ کسی که در حکومت سابق هم بوده، ضرری نمیرساند و جان هیچکس در خطر نیست.» او در ادامه با اشاره به امنیت حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، گفته است: «وقتی جان رئیسجمهور پیشین در امان است، جان یک سرباز هم در امان خواهد بود.»
اما یافتههای نهادهای بینالمللی و منابع مستقل در داخل افغانستان تصویر کاملاً متفاوتی از واقعیت میدهد. بر اساس گزارش تازهی دفتر هیئت معاونت سازمان ملل متحد- یوناما، در سه ماه اخیر دستکم ۱۴ نظامی و مأمور دولت پیشین افغانستان در مناطق مختلف کشور بهصورت هدفمند کشته شدهاند. همچنان این نهاد از ۲۱ مورد بازداشت خودسرانه و سه مورد شکنجه مأموران و نظامیان پشین بهدست طالبان خبر داده است. شماری از قربانیان پس از بازگشت از ایران و پاکستان به امید استفاده از فرمان «عفو عمومی» طالبان، ناپدید یا جسدشان در مناطق دورافتاده پیدا شده است.
خانوادههای قربانیان و فعالان حقوق بشر میگویند که نیروهای طالبان، بهویژه اداره استخبارات این گروه، در بسیاری از موارد بازداشتشدگان را بدون محاکمه به زندانهای نامعلوم انتقال میدهند یا در بازداشتگاهها مورد شکنجه قرار میدهند. منابع محلی از استانهای قندهار، پروان، بلخ و ننگرهار گزارش دادهاند که شماری از نظامیان پیشین پس از احضار برای «مصاحبه امنیتی» هرگز به خانه بازنگشتهاند.
در حالی که طالبان هرگونه دستداشتن در این قتلها را رد کرده و آن را «اقدامهای فردی یا دشمنان ناشناس» عنوان میکنند، نهادهای ناظر میگویند، این موارد بخشی از الگوی سیستماتیک انتقامگیری علیه نیروهای دولت پیشین است که از زمان بازگشت طالبان به قدرت ادامه دارد.
با وجود اعلام «عفو عمومی» از سوی رهبر طالبان در اوت ۲۰۲۱، گزارشهای یوناما و سازمانهای حقوق بشری چون عفو بینالملل نشان میدهد که این فرمان هیچگاه بهطور واقعی اجرا نشده است. دهها فعال مدنی، خبرنگار و افسر امنیتی که به کشور بازگشتهاند یا در افغانستان باقی مانده بودند، در دو سال گذشته بازداشت، شکنجه یا بهطور مرموزی ناپدید شدهاند.
در همین حال، مولوی عمار روابط طالبان با ایران را «در سطح عالی» توصیف کرده و گفته است که طالبان با همکاری دولت ایران، ورود غیرقانونی مهاجران افغانستانی را «از صد درصد به ده درصد کاهش دادهاند». اما منتقدان میگویند که بازگرداندن اجباری مهاجران به کشوری که در آن قتل و شکنجه بازگشتکنندگان گزارش میشود، نقض آشکار اصول انسانی و تعهدات بینالمللی است.
بهرغم وعدههای طالبان درباره امنیت و عفو، واقعیت در افغانستان حاکی از فضای ترس، سرکوب و نقض گسترده حقوق انسانی بازگشتکنندگان است؛ فضایی که ادعای «امنیت و امان» طالبان را بیش از پیش زیر سوال میبرد.
